50 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तस्याभिवर्षतो वारि पाण्डवः प्रत्यवारयत्
शरवर्षेण बीभत्सुर् उत्तमास्त्राणि दर्शयन्
vaiśaṃpāyana uvāca
tasyābhivarṣato vāri pāṇḍavaḥ pratyavārayat
śaravarṣeṇa bībhatsur uttamāstrāṇi darśayan
- 2
शरैः समन्ततः सर्वं खाण्डवं चापि पाण्डवः
छादयामास तद्वर्षम् अपकृष्य ततो वनात्
śaraiḥ samantataḥ sarvaṃ khāṇḍavaṃ cāpi pāṇḍavaḥ
chādayāmāsa tadvarṣam apakṛṣya tato vanāt
- 3
न च स्म किंचिच्छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः
तद्दृष्ट्वा वारितं तोयं नाराचैः सव्यसाचिना
आश्चर्यम् अगमन्देवा मुनयश्च दिवि स्थिताः
संछाद्यमाने खगमैर् अस्यता सव्यसाचिना
na ca sma kiṃcicchaknoti bhūtaṃ niścarituṃ tataḥ
taddṛṣṭvā vāritaṃ toyaṃ nārācaiḥ savyasācinā
āścaryam agamandevā munayaśca divi sthitāḥ
saṃchādyamāne khagamair asyatā savyasācinā
- 4
तक्षकस्तु न तत्रासीत्सर्पराजो महाबलः
दह्यमाने वने तस्मिन्कुरुक्षेत्रे ऽभवत्तदा
takṣakastu na tatrāsītsarparājo mahābalaḥ
dahyamāne vane tasminkurukṣetre 'bhavattadā
- 5
अश्वसेनस्तु तत्रासीत्तक्षकस्य सुतो बली
स यत्नम् अकरोत्तीव्रं मोक्षार्थं हव्यवाहनात्
aśvasenastu tatrāsīttakṣakasya suto balī
sa yatnam akarottīvraṃ mokṣārthaṃ havyavāhanāt
- 6
न शशाक विनिर्गन्तुं कौन्तेयशरपीडितः
मोक्षयामास तं माता निगीर्य भुजगात्मजा
na śaśāka vinirgantuṃ kaunteyaśarapīḍitaḥ
mokṣayāmāsa taṃ mātā nigīrya bhujagātmajā
- 7
तस्य पूर्वं शिरो ग्रस्तं पुच्छम् अस्य निगीर्यते
ऊर्ध्वम् आचक्रमे सा तु पन्नगी पुत्रगृद्धिनी
tasya pūrvaṃ śiro grastaṃ puccham asya nigīryate
ūrdhvam ācakrame sā tu pannagī putragṛddhinī
- 8
तस्यास्तीक्ष्णेन भल्लेन पृथुधारेण पाण्डवः
शिरश्चिछेद गच्छन्त्यास्ताम् अपश्यत्सुरेश्वरः
tasyāstīkṣṇena bhallena pṛthudhāreṇa pāṇḍavaḥ
śiraścicheda gacchantyāstām apaśyatsureśvaraḥ
- 9
तं मुमोचयिषुर्वज्री वातवर्षेण पाण्डवम्
मोहयामास तत्कालम् अश्वसेनस्त्वमुच्यत
taṃ mumocayiṣurvajrī vātavarṣeṇa pāṇḍavam
mohayāmāsa tatkālam aśvasenastvamucyata
- 10
तां च मायां तदा दृष्ट्वा घोरां नागेन वञ्चितः
द्विधा त्रिधा च चिछेद खगतान् एव भारत
tāṃ ca māyāṃ tadā dṛṣṭvā ghorāṃ nāgena vañcitaḥ
dvidhā tridhā ca cicheda khagatān eva bhārata
- 11
शशाप तं च संक्रुद्धो बीभत्सुर्जिह्मगामिनम्
पावको वासुदेवश्च अप्रतिष्ठो भवेद् इति
śaśāpa taṃ ca saṃkruddho bībhatsurjihmagāminam
pāvako vāsudevaśca apratiṣṭho bhaved iti
- 12
ततो जिष्णुः सहस्राक्षं खं वितत्येषुभिः शितैः
योधयामास संक्रुद्धो वञ्चनां ताम् अनुस्मरन्
tato jiṣṇuḥ sahasrākṣaṃ khaṃ vitatyeṣubhiḥ śitaiḥ
yodhayāmāsa saṃkruddho vañcanāṃ tām anusmaran
- 13
देवराड् अपि तं दृष्ट्वा संरब्धम् इव फल्गुनम्
स्वम् अस्त्रम् असृजद्दीप्तं यत्ततानाखिलं नभः
सुभद्रजवम् आदीप्तं तदा वायुं विसर्ज ह
devarāḍ api taṃ dṛṣṭvā saṃrabdham iva phalgunam
svam astram asṛjaddīptaṃ yattatānākhilaṃ nabhaḥ
subhadrajavam ādīptaṃ tadā vāyuṃ visarja ha
- 14
ततो वायुर्महाघोषः क्षोभयन्सर्वसागरान्
वियत्स्थो ऽजनयन्मेघाञ्जलधारामुच आकुलान्
ततो ऽशनिमुचो घोरांस्तडित्स्तनितनिःस्वनान्
tato vāyurmahāghoṣaḥ kṣobhayansarvasāgarān
viyatstho 'janayanmeghāñjaladhārāmuca ākulān
tato 'śanimuco ghorāṃstaḍitstanitaniḥsvanān
- 15
तद्विघातार्थम् असृजद् अर्जुनो ऽप्यस्त्रम् उत्तमम्
वायव्यम् एवाभिमन्त्र्य प्रतिपत्तिविशारदः
tadvighātārtham asṛjad arjuno 'pyastram uttamam
vāyavyam evābhimantrya pratipattiviśāradaḥ
- 16
तेनेन्द्राशनिमेघानां वीर्यौजस्तद्विनाशितम्
जलधाराश्च ताः शोषं जग्मुर्नेशुश्च विद्युतः
tenendrāśanimeghānāṃ vīryaujastadvināśitam
jaladhārāśca tāḥ śoṣaṃ jagmurneśuśca vidyutaḥ
- 17
क्षणेन चाभवद्व्योम संप्रशान्तरजस्तमः
सुखशीतानिलगुणं प्रकृतिस्थार्कमण्डलम्
kṣaṇena cābhavadvyoma saṃpraśāntarajastamaḥ
sukhaśītānilaguṇaṃ prakṛtisthārkamaṇḍalam
- 18
निष्प्रतीकारहृष्टश्च हुतभुग्विविधाकृतिः
सिच्यमानो वसौघैस्तैः प्राणिनां देहनिःसृतैः
प्रजज्वालातुलार्चिष्मान्स्वनादैः पूरयञ्जगत्
niṣpratīkārahṛṣṭaśca hutabhugvividhākṛtiḥ
sicyamāno vasaughaistaiḥ prāṇināṃ dehaniḥsṛtaiḥ
prajajvālātulārciṣmānsvanādaiḥ pūrayañjagat
- 19
कृष्णाभ्यां रक्षितं दृष्ट्वा तं च दावम् अहंकृताः
समुत्पेतुर् अथाकाशं सुपर्णाद्याः पतत्रिणः
kṛṣṇābhyāṃ rakṣitaṃ dṛṣṭvā taṃ ca dāvam ahaṃkṛtāḥ
samutpetur athākāśaṃ suparṇādyāḥ patatriṇaḥ
- 20
गरुडा वज्रसदृशैः पक्षतुण्डनखैस्तथा
प्रहर्तुकामाः संपेतुर् आकाशात्कृष्णपाण्डवौ
garuḍā vajrasadṛśaiḥ pakṣatuṇḍanakhaistathā
prahartukāmāḥ saṃpetur ākāśātkṛṣṇapāṇḍavau
- 21
तथैवोरगसंघाताः पाण्डवस्य समीपतः
उत्सृजन्तो विषं घोरं निश्चेरुर्ज्वलिताननाः
तांश्चार्कसदृशैर् अस्त्रैः परपक्षसमाश्रितान्
tathaivoragasaṃghātāḥ pāṇḍavasya samīpataḥ
utsṛjanto viṣaṃ ghoraṃ niścerurjvalitānanāḥ
tāṃścārkasadṛśair astraiḥ parapakṣasamāśritān
- 22
तांश्चकर्त शरैः पार्थः सरोषान्दृश्य खेचरान्
विवशाश्चापतन्दीप्तं देहाभावाय पावकम्
tāṃścakarta śaraiḥ pārthaḥ saroṣāndṛśya khecarān
vivaśāścāpatandīptaṃ dehābhāvāya pāvakam
- 23
ततः सुराः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः
उत्पेतुर्नादम् अतुलम् उत्सृजन्तो रणार्थिणः
tataḥ surāḥ sagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ
utpeturnādam atulam utsṛjanto raṇārthiṇaḥ
- 24
अयःकणपचक्राश्मभुशुण्ड्युद्यतबाहवः
कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः क्रोधसंमूर्छितौजसः
ayaḥkaṇapacakrāśmabhuśuṇḍyudyatabāhavaḥ
kṛṣṇapārthau jighāṃsantaḥ krodhasaṃmūrchitaujasaḥ
- 25
तेषाम् अभिव्याहरतां शस्त्रवर्षं च मुञ्चताम्
प्रममाथोत्तमाङ्गानि बीभत्सुर्निशितैः शरैः
teṣām abhivyāharatāṃ śastravarṣaṃ ca muñcatām
pramamāthottamāṅgāni bībhatsurniśitaiḥ śaraiḥ
- 26
कृष्णश्च सुमहातेजाश्चक्रेणारिनिहा तदा
दैत्यदानवसंघानां चकार कदनं महत्
kṛṣṇaśca sumahātejāścakreṇārinihā tadā
daityadānavasaṃghānāṃ cakāra kadanaṃ mahat
- 27
अथापरे शरैर्विद्धाश्चक्रवेगेरितास्तदा
वेलाम् इव समासाद्य व्यातिष्ठन्त महौजसः
शेरते रुधिरक्लिन्ना इन्द्रगोपकसंनिभाः
athāpare śarairviddhāścakravegeritāstadā
velām iva samāsādya vyātiṣṭhanta mahaujasaḥ
śerate rudhiraklinnā indragopakasaṃnibhāḥ
- 28
ततः शक्रो ऽभिसंक्रुद्धस्त्रिदशानां महेश्वरः
पाण्डुरं गजम् आस्थाय तावुभौ समभिद्रवत्
tataḥ śakro 'bhisaṃkruddhastridaśānāṃ maheśvaraḥ
pāṇḍuraṃ gajam āsthāya tāvubhau samabhidravat
- 29
अशनिं गृह्य तरसा वज्रम् अस्त्रम् अवासृजत्
हतावेताविति प्राह सुरान् असुरसूदनः
aśaniṃ gṛhya tarasā vajram astram avāsṛjat
hatāvetāviti prāha surān asurasūdanaḥ
- 30
ततः समुद्यतां दृष्ट्वा देवेन्द्रेण महाशनिम्
जगृहुः सर्वशस्त्राणि स्वानि स्वानि सुरास्तदा
tataḥ samudyatāṃ dṛṣṭvā devendreṇa mahāśanim
jagṛhuḥ sarvaśastrāṇi svāni svāni surāstadā

