35 shlokas
- 1
शौनक उवाच
को ऽपराधो महेन्द्रस्य कः प्रमादश्च सूतज
तपसा वालखिल्यानां सम्भूतो गरुडः कथम्
śaunaka uvāca
ko 'parādho mahendrasya kaḥ pramādaśca sūtaja
tapasā vālakhilyānāṃ sambhūto garuḍaḥ katham
- 2
कश्यपस्य द्विजातेश्च कथं वै पक्षिराट्सुतः
अधृष्यः सर्वभूतानाम् अवध्यश्चाभवत्कथम्
kaśyapasya dvijāteśca kathaṃ vai pakṣirāṭsutaḥ
adhṛṣyaḥ sarvabhūtānām avadhyaścābhavatkatham
- 3
कथं च कामचारी स कामवीर्यश्च खेचरः
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं पुराणे यदि पठ्यते
kathaṃ ca kāmacārī sa kāmavīryaśca khecaraḥ
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ purāṇe yadi paṭhyate
- 4
सूत उवाच
विषयो ऽयं पुराणस्य यन्मां त्वं परिपृच्छसि
शृणु मे वदतः सर्वम् एतत्संक्षेपतो द्विज
sūta uvāca
viṣayo 'yaṃ purāṇasya yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi
śṛṇu me vadataḥ sarvam etatsaṃkṣepato dvija
- 5
यजतः पुत्रकामस्य कश्यपस्य प्रजापतेः
साहाय्यम् ऋषयो देवा गन्धर्वाश्च ददुः किल
yajataḥ putrakāmasya kaśyapasya prajāpateḥ
sāhāyyam ṛṣayo devā gandharvāśca daduḥ kila
- 6
तत्रेध्मानयने शक्रो नियुक्तः कश्यपेन ह
मुनयो वालखिल्याश्च ये चान्ये देवतागणाः
tatredhmānayane śakro niyuktaḥ kaśyapena ha
munayo vālakhilyāśca ye cānye devatāgaṇāḥ
- 7
शक्रस्तु वीर्यसदृशम् इध्मभारं गिरिप्रभम्
समुद्यम्यानयामास नातिकृच्छ्राद् इव प्रभुः
śakrastu vīryasadṛśam idhmabhāraṃ giriprabham
samudyamyānayāmāsa nātikṛcchrād iva prabhuḥ
- 8
अथापश्यद् ऋषीन्ह्रस्वान् अङ्गुष्ठोदरपर्वणः
पलाशवृन्तिकाम् एकां सहितान्वहतः पथि
athāpaśyad ṛṣīnhrasvān aṅguṣṭhodaraparvaṇaḥ
palāśavṛntikām ekāṃ sahitānvahataḥ pathi
- 9
प्रलीनान्स्वेष्विवाङ्गेषु निराहारांस्तपोधनान्
क्लिश्यमानान्मन्दबलान्गोष्पदे संप्लुतोदके
pralīnānsveṣvivāṅgeṣu nirāhārāṃstapodhanān
kliśyamānānmandabalāngoṣpade saṃplutodake
- 10
तांश्च सर्वान्स्मयाविष्टो वीर्योन्मत्तः पुरंदरः
अवहस्यात्यगाच्छीघ्रं लङ्घयित्वावमन्य च
tāṃśca sarvānsmayāviṣṭo vīryonmattaḥ puraṃdaraḥ
avahasyātyagācchīghraṃ laṅghayitvāvamanya ca
- 11
ते ऽथ रोषसमाविष्टाः सुभृशं जातमन्यवः
आरेभिरे महत्कर्म तदा शक्रभयंकरम्
te 'tha roṣasamāviṣṭāḥ subhṛśaṃ jātamanyavaḥ
ārebhire mahatkarma tadā śakrabhayaṃkaram
- 12
जुहुवुस्ते सुतपसो विधिवज्जातवेदसम्
मन्त्रैर् उच्चावचैर्विप्रा येन कामेन तच्छृणु
juhuvuste sutapaso vidhivajjātavedasam
mantrair uccāvacairviprā yena kāmena tacchṛṇu
- 13
कामवीर्यः कामगमो देवराजभयप्रदः
इन्द्रो ऽन्यः सर्वदेवानां भवेद् इति यतव्रताः
kāmavīryaḥ kāmagamo devarājabhayapradaḥ
indro 'nyaḥ sarvadevānāṃ bhaved iti yatavratāḥ
- 14
इन्द्राच्छतगुणः शौर्ये वीर्ये चैव मनोजवः
तपसो नः फलेनाद्य दारुणः संभवत्विति
indrācchataguṇaḥ śaurye vīrye caiva manojavaḥ
tapaso naḥ phalenādya dāruṇaḥ saṃbhavatviti
- 15
तद्बुद्ध्वा भृशसंतप्तो देवराजः शतक्रतुः
जगाम शरणं तत्र कश्यपं संशितव्रतम्
tadbuddhvā bhṛśasaṃtapto devarājaḥ śatakratuḥ
jagāma śaraṇaṃ tatra kaśyapaṃ saṃśitavratam
- 16
तच्छ्रुत्वा देवराजस्य कश्यपो ऽथ प्रजापतिः
वालखिल्यान् उपागम्य कर्मसिद्धिम् अपृच्छत
काश्यपः
वालखिल्याः
केन कामेन चारब्धं भवद्भिर्होमकर्म च
याथातथ्येन मे ब्रूत श्रोतुं कौतूहलं हि मे
अवज्ञाताः सुरेन्द्रेण मूढेनाकृतबुद्धिना
ऐश्वर्यमदमत्तेन सदाचारान्निरस्यता
तद्विघातार्थम् आरम्भो विधिवत्तस्य काश्यप
tacchrutvā devarājasya kaśyapo 'tha prajāpatiḥ
vālakhilyān upāgamya karmasiddhim apṛcchata
kāśyapaḥ
vālakhilyāḥ
kena kāmena cārabdhaṃ bhavadbhirhomakarma ca
yāthātathyena me brūta śrotuṃ kautūhalaṃ hi me
avajñātāḥ surendreṇa mūḍhenākṛtabuddhinā
aiśvaryamadamattena sadācārānnirasyatā
tadvighātārtham ārambho vidhivattasya kāśyapa
- 17
एवम् अस्त्विति तं चापि प्रत्यूचुः सत्यवादिनः
तान्कश्यप उवाचेदं सान्त्वपूर्वं प्रजापतिः
evam astviti taṃ cāpi pratyūcuḥ satyavādinaḥ
tānkaśyapa uvācedaṃ sāntvapūrvaṃ prajāpatiḥ
- 18
अयम् इन्द्रस्त्रिभुवने नियोगाद्ब्रह्मणः कृतः
इन्द्रार्थं च भवन्तो ऽपि यत्नवन्तस्तपोधनाः
ayam indrastribhuvane niyogādbrahmaṇaḥ kṛtaḥ
indrārthaṃ ca bhavanto 'pi yatnavantastapodhanāḥ
- 19
न मिथ्या ब्रह्मणो वाक्यं कर्तुम् अर्हथ सत्तमाः
भवतां च न मिथ्यायं संकल्पो मे चिकीर्षितः
na mithyā brahmaṇo vākyaṃ kartum arhatha sattamāḥ
bhavatāṃ ca na mithyāyaṃ saṃkalpo me cikīrṣitaḥ
- 20
भवत्वेष पतत्रीणाम् इन्द्रो ऽतिबलसत्त्ववान्
प्रसादः क्रियतां चैव देवराजस्य याचतः
bhavatveṣa patatrīṇām indro 'tibalasattvavān
prasādaḥ kriyatāṃ caiva devarājasya yācataḥ
- 21
एवम् उक्ताः कश्यपेन वालखिल्यास्तपोधनाः
प्रत्यूचुर् अभिसंपूज्य मुनिश्रेष्ठं प्रजापतिम्
evam uktāḥ kaśyapena vālakhilyāstapodhanāḥ
pratyūcur abhisaṃpūjya muniśreṣṭhaṃ prajāpatim
- 22
इन्द्रार्थो ऽयं समारम्भः सर्वेषां नः प्रजापते
अपत्यार्थं समारम्भो भवतश्चायम् ईप्सितः
indrārtho 'yaṃ samārambhaḥ sarveṣāṃ naḥ prajāpate
apatyārthaṃ samārambho bhavataścāyam īpsitaḥ
- 23
तद् इदं सफलं कर्म त्वया वै प्रतिगृह्यताम्
तथा चैव विधत्स्वात्र यथा श्रेयो ऽनुपश्यसि
tad idaṃ saphalaṃ karma tvayā vai pratigṛhyatām
tathā caiva vidhatsvātra yathā śreyo 'nupaśyasi
- 24
एतस्मिन्न् एव काले तु देवी दाक्षायणी शुभा
विनता नाम कल्याणी पुत्रकामा यशस्विनी
etasminn eva kāle tu devī dākṣāyaṇī śubhā
vinatā nāma kalyāṇī putrakāmā yaśasvinī
- 25
तपस्तप्त्वा व्रतपरा स्नाता पुंसवने शुचिः
उपचक्राम भर्तारं ताम् उवाचाथ कश्यपः
tapastaptvā vrataparā snātā puṃsavane śuciḥ
upacakrāma bhartāraṃ tām uvācātha kaśyapaḥ
- 26
आरम्भः सफलो देवि भवितायं तवेप्सितः
जनयिष्यसि पुत्रौ द्वौ वीरौ त्रिभुवनेश्वरौ
ārambhaḥ saphalo devi bhavitāyaṃ tavepsitaḥ
janayiṣyasi putrau dvau vīrau tribhuvaneśvarau
- 27
तपसा वालखिल्यानां मम संकल्पजौ तथा
भविष्यतो महाभागौ पुत्रौ ते लोकपूजितौ
tapasā vālakhilyānāṃ mama saṃkalpajau tathā
bhaviṣyato mahābhāgau putrau te lokapūjitau
- 28
उवाच चैनां भगवान्मारीचः पुनर् एव ह
धार्यताम् अप्रमादेन गर्भो ऽयं सुमहोदयः
uvāca caināṃ bhagavānmārīcaḥ punar eva ha
dhāryatām apramādena garbho 'yaṃ sumahodayaḥ
- 29
एकः सर्वपतत्रीणाम् इन्द्रत्वं कारयिष्यति
लोकसंभावितो वीरः कामवीर्यो विहंगमः
ekaḥ sarvapatatrīṇām indratvaṃ kārayiṣyati
lokasaṃbhāvito vīraḥ kāmavīryo vihaṃgamaḥ
- 30
शतक्रतुम् अथोवाच प्रीयमाणः प्रजापतिः
त्वत्सहायौ खगावेतौ भ्रातरौ ते भविष्यतः
śatakratum athovāca prīyamāṇaḥ prajāpatiḥ
tvatsahāyau khagāvetau bhrātarau te bhaviṣyataḥ

