33 shlokas
- 1
दुःषन्त उवाच
सुव्यक्तं राजपुत्री त्वं यथा कल्याणि भाषसे
भार्या मे भव सुश्रोणि ब्रूहि किं करवाणि ते
duḥṣanta uvāca
suvyaktaṃ rājaputrī tvaṃ yathā kalyāṇi bhāṣase
bhāryā me bhava suśroṇi brūhi kiṃ karavāṇi te
- 2
सुवर्णमाला वासांसि कुण्डले परिहाटके
नानापत्तनजे शुभ्रे मणिरत्ने च शोभने
suvarṇamālā vāsāṃsi kuṇḍale parihāṭake
nānāpattanaje śubhre maṇiratne ca śobhane
- 3
आहरामि तवाद्याहं निष्कादीन्यजिनानि च
सर्वं राज्यं तवाद्यास्तु भार्या मे भव शोभने
āharāmi tavādyāhaṃ niṣkādīnyajināni ca
sarvaṃ rājyaṃ tavādyāstu bhāryā me bhava śobhane
- 4
गान्धर्वेण च मां भीरु विवाहेनैहि सुन्दरि
विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते
gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari
vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate
- 5
शकुन्तलोवाच
फलाहारो गतो राजन्पिता मे इत आश्रमात्
तं मुहूर्तं प्रतीक्षस्व स मां तुभ्यं प्रदास्यति
दुःषन्तः
पिता हि मे प्रभुर्नित्यं दैवतं परमं मम
यस्य मां दास्यति पिता स मे भर्ता भविष्यति
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने
पुत्रस्तु स्थविरे भावे न स्त्री स्वातन्त्र्यम् अर्हति
अमन्यमाना राजेन्द्र पितरं मे तपस्विनम्
अधर्मेण हि धर्मिष्ठ कथं वरम् उपास्महे
मा मैवं वद सुश्रोणि तपोराशिं दयात्मकम्
मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्राः शस्त्रपाणयः
अग्निर्दहति तेजोभिः सूर्यो दहति रश्मिभिः
राजा दहति दण्डेन ब्राह्मणो मन्युना दहेत्
क्रोधितो मन्युना हन्ति वज्रपाणिर् इवासुरान्
जानामि भद्रे तम् ऋषिं तस्य मन्युर्न विद्यते
मन्युना घ्नन्ति ते शत्रून्वज्रेणेन्द्र इवासुरान्
śakuntalovāca
phalāhāro gato rājanpitā me ita āśramāt
taṃ muhūrtaṃ pratīkṣasva sa māṃ tubhyaṃ pradāsyati
duḥṣantaḥ
pitā hi me prabhurnityaṃ daivataṃ paramaṃ mama
yasya māṃ dāsyati pitā sa me bhartā bhaviṣyati
pitā rakṣati kaumāre bhartā rakṣati yauvane
putrastu sthavire bhāve na strī svātantryam arhati
amanyamānā rājendra pitaraṃ me tapasvinam
adharmeṇa hi dharmiṣṭha kathaṃ varam upāsmahe
mā maivaṃ vada suśroṇi taporāśiṃ dayātmakam
manyupraharaṇā viprā na viprāḥ śastrapāṇayaḥ
agnirdahati tejobhiḥ sūryo dahati raśmibhiḥ
rājā dahati daṇḍena brāhmaṇo manyunā dahet
krodhito manyunā hanti vajrapāṇir ivāsurān
jānāmi bhadre tam ṛṣiṃ tasya manyurna vidyate
manyunā ghnanti te śatrūnvajreṇendra ivāsurān
- 6
दुःषन्त उवाच
इच्छामि त्वां वरारोहे भजमानाम् अनिन्दिते
त्वदर्थं मां स्थितं विद्धि त्वद्गतं हि मनो मम
duḥṣanta uvāca
icchāmi tvāṃ varārohe bhajamānām anindite
tvadarthaṃ māṃ sthitaṃ viddhi tvadgataṃ hi mano mama
- 7
आत्मनो बन्धुर् आत्मैव गतिर् आत्मैव चात्मनः
आत्मनो मित्रम् आत्मैव तथा चात्मात्मनः पिता
आत्मनैवात्मनो दानं कर्तुम् अर्हसि धर्मतः
ātmano bandhur ātmaiva gatir ātmaiva cātmanaḥ
ātmano mitram ātmaiva tathā cātmātmanaḥ pitā
ātmanaivātmano dānaṃ kartum arhasi dharmataḥ
- 8
अष्टावेव समासेन विवाहा धर्मतः स्मृताः
ब्राह्मो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः
aṣṭāveva samāsena vivāhā dharmataḥ smṛtāḥ
brāhmo daivastathaivārṣaḥ prājāpatyastathāsuraḥ
- 9
गान्धर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमः स्मृतः
तेषां धर्मान्यथापूर्वं मनुः स्वायंभुवो ऽब्रवीत्
gāndharvo rākṣasaścaiva paiśācaścāṣṭamaḥ smṛtaḥ
teṣāṃ dharmānyathāpūrvaṃ manuḥ svāyaṃbhuvo 'bravīt
- 10
प्रशस्तांश्चतुरः पूर्वान्ब्राह्मणस्योपधारय
षड् आनुपूर्व्या क्षत्रस्य विद्धि धर्म्यान् अनिन्दिते
praśastāṃścaturaḥ pūrvānbrāhmaṇasyopadhāraya
ṣaḍ ānupūrvyā kṣatrasya viddhi dharmyān anindite
- 11
राज्ञां तु राक्षसो ऽप्युक्तो विट्शूद्रेष्वासुरः स्मृतः
पञ्चानां तु त्रयो धर्म्या द्वावधर्म्यौ स्मृताविह
rājñāṃ tu rākṣaso 'pyukto viṭśūdreṣvāsuraḥ smṛtaḥ
pañcānāṃ tu trayo dharmyā dvāvadharmyau smṛtāviha
- 12
पैशाचश्चासुरश्चैव न कर्तव्यौ कथंचन
अनेन विधिना कार्यो धर्मस्यैषा गतिः स्मृता
paiśācaścāsuraścaiva na kartavyau kathaṃcana
anena vidhinā kāryo dharmasyaiṣā gatiḥ smṛtā
- 13
गान्धर्वराक्षसौ क्षत्रे धर्म्यौ तौ मा विशङ्किथाः
पृथग्वा यदि वा मिश्रौ कर्तव्यौ नात्र संशयः
gāndharvarākṣasau kṣatre dharmyau tau mā viśaṅkithāḥ
pṛthagvā yadi vā miśrau kartavyau nātra saṃśayaḥ
- 14
सा त्वं मम सकामस्य सकामा वरवर्णिनि
त्वयैवं का समा नारी न गन्धर्वी तथाप्सराः
न मिश्रकेशी रम्भा वा न घृताची न मेनका
चार्वङ्गी वसुकेशी च यथा त्वं मत्तकाशिनि
कम्बुग्रीवा च सुश्रोणी मृगाक्षी सुस्तनीति च
निगूढगुल्फा रक्तौष्ठी सुरक्तनखपद्धतिः
ईषच्च गद्गदां वाचं रम्भोरु त्वं शुचिस्मिते
यौ तौ जातौ सुसंश्लिष्टौ मध्ये हारविलक्षितौ
अनर्हं धारयन्नित्यम् अमलं वा चीरवल्कलम्
इदं शैलकुशाकीर्णं पल्लवैर् उपसेवितम्
सिंहशार्दूलसंयुक्तं मृगपक्षिसमाकुलम्
वनं कण्टकितं घोरं निर्मनुष्यम् अभूतवत्
अर्हसे हर्म्यप्रासादान्सौवर्णान्मणिकुट्टिमान्
स्वास्तीर्णतल्पमुदितान्कार्तस्वरविभूषितान्
इदं नार्हसि कल्याणि कृपणत्वं वरानने
मुमूर्षुं मदनाश्लिष्टं त्राहि मां शुभचारिणम्
न स्मृतिं वाभिजानामि न दिशं गतचापलः
अर्धनालीकनाराचशक्तितोमरमुद्गराः
पतन्ति स्म शरीरं मे पादम् ऊरुशिरांसि च
पुनः प्ररोहते देवि वनं परशुना हतम्
कामाग्निना सुसंदीप्तं तपत्येव ममाङ्गकम्
हृदि प्रौढे सुतीक्ष्णाग्रे मन्ये भैषज्यम् ईदृशम्
प्रेम्णा संभाषणं स्पर्शं स्मृतिर्दृष्टिः कथाम् अपि
विनान्यौषधकामिन्यः प्रजापतिर् अथाब्रवीत्
एवम् एतन्महाभागे सुप्रिये स्मितभाषिणि
गान्धर्वेण विवाहेन भार्या भवितुम् अर्हसि
sā tvaṃ mama sakāmasya sakāmā varavarṇini
tvayaivaṃ kā samā nārī na gandharvī tathāpsarāḥ
na miśrakeśī rambhā vā na ghṛtācī na menakā
cārvaṅgī vasukeśī ca yathā tvaṃ mattakāśini
kambugrīvā ca suśroṇī mṛgākṣī sustanīti ca
nigūḍhagulphā raktauṣṭhī suraktanakhapaddhatiḥ
īṣacca gadgadāṃ vācaṃ rambhoru tvaṃ śucismite
yau tau jātau susaṃśliṣṭau madhye hāravilakṣitau
anarhaṃ dhārayannityam amalaṃ vā cīravalkalam
idaṃ śailakuśākīrṇaṃ pallavair upasevitam
siṃhaśārdūlasaṃyuktaṃ mṛgapakṣisamākulam
vanaṃ kaṇṭakitaṃ ghoraṃ nirmanuṣyam abhūtavat
arhase harmyaprāsādānsauvarṇānmaṇikuṭṭimān
svāstīrṇatalpamuditānkārtasvaravibhūṣitān
idaṃ nārhasi kalyāṇi kṛpaṇatvaṃ varānane
mumūrṣuṃ madanāśliṣṭaṃ trāhi māṃ śubhacāriṇam
na smṛtiṃ vābhijānāmi na diśaṃ gatacāpalaḥ
ardhanālīkanārācaśaktitomaramudgarāḥ
patanti sma śarīraṃ me pādam ūruśirāṃsi ca
punaḥ prarohate devi vanaṃ paraśunā hatam
kāmāgninā susaṃdīptaṃ tapatyeva mamāṅgakam
hṛdi prauḍhe sutīkṣṇāgre manye bhaiṣajyam īdṛśam
premṇā saṃbhāṣaṇaṃ sparśaṃ smṛtirdṛṣṭiḥ kathām api
vinānyauṣadhakāminyaḥ prajāpatir athābravīt
evam etanmahābhāge supriye smitabhāṣiṇi
gāndharveṇa vivāhena bhāryā bhavitum arhasi
- 15
शकुन्तलोवाच
यदि धर्मपथस्त्वेष यदि चात्मा प्रभुर्मम
प्रदाने पौरवश्रेष्ठ शृणु मे समयं प्रभो
śakuntalovāca
yadi dharmapathastveṣa yadi cātmā prabhurmama
pradāne pauravaśreṣṭha śṛṇu me samayaṃ prabho
- 16
सत्यं मे प्रतिजानीहि यत्त्वां वक्ष्याम्यहं रहः
ब्राह्मीं मे प्रतिजानीहि प्रतिज्ञां राजसत्तम
मम जायेत यः पुत्रः स भवेत्त्वदनन्तरम्
satyaṃ me pratijānīhi yattvāṃ vakṣyāmyahaṃ rahaḥ
brāhmīṃ me pratijānīhi pratijñāṃ rājasattama
mama jāyeta yaḥ putraḥ sa bhavettvadanantaram
- 17
युवराजो महाराज सत्यम् एतद्ब्रवीहि मे
यद्येतद् एवं दुःषन्त अस्तु मे संगमस्त्वया
वैशंपायनः
शकुन्तला
तस्यास्तु सर्वं संश्रुत्य यथोक्तं स विशां पतिः
दुःषन्तः पुनर् एवाह यद्यद् इच्छसि तद्वद
ख्यातो लोकप्रवादो ऽयं विवाह इति शास्त्रतः
वैवाहिकीं क्रियां सन्तः प्रशंसन्ति प्रजाहिताम्
लोकप्रवादशान्त्यर्थं विवाहं विधिना कुरु
सन्त्यत्र यज्ञपात्राणि दर्भाः सुमनसो ऽक्षताः
यथा युक्तो विवाहः स्यात्तथा युक्ता प्रजा भवेत्
तस्माद् आज्यं हविर्लाजाः सिकता ब्राह्मणास्तव
वैवाहिकानि चान्यानि समस्तानीह पार्थिव
दुरुक्तम् अपि राजेन्द्र क्षन्तव्यं धर्मकारणात्
yuvarājo mahārāja satyam etadbravīhi me
yadyetad evaṃ duḥṣanta astu me saṃgamastvayā
vaiśaṃpāyanaḥ
śakuntalā
tasyāstu sarvaṃ saṃśrutya yathoktaṃ sa viśāṃ patiḥ
duḥṣantaḥ punar evāha yadyad icchasi tadvada
khyāto lokapravādo 'yaṃ vivāha iti śāstrataḥ
vaivāhikīṃ kriyāṃ santaḥ praśaṃsanti prajāhitām
lokapravādaśāntyarthaṃ vivāhaṃ vidhinā kuru
santyatra yajñapātrāṇi darbhāḥ sumanaso 'kṣatāḥ
yathā yukto vivāhaḥ syāttathā yuktā prajā bhavet
tasmād ājyaṃ havirlājāḥ sikatā brāhmaṇāstava
vaivāhikāni cānyāni samastānīha pārthiva
duruktam api rājendra kṣantavyaṃ dharmakāraṇāt
- 18
वैशंपायन उवाच
एवम् अस्त्विति तां राजा प्रत्युवाचाविचारयन्
पुरोहितं समाहूय वचनं चेदम् अब्रवीत्
राजपुत्र्या यद् उक्तं वै न वृथा कर्तुम् उत्सहे
क्रियाहीनो हि न भवेन्मम पुत्रो महाद्युतिः
तथा कुरुष्व शास्त्रोक्तं विवाहं माचिरं कुरु
एवम् उक्तो नृपतिना द्विजः परमयन्त्रितः
शोभनं राजराजेति विधिना कृतवान्द्विजः
शासनाद्विप्रमुख्यस्य कृतकौतुकमङ्गलः
अपि च त्वां नयिष्यामि नगरं स्वं शुचिस्मिते
यथा त्वम् अर्हा सुश्रोणि सत्यम् एतद्ब्रवीमि ते
vaiśaṃpāyana uvāca
evam astviti tāṃ rājā pratyuvācāvicārayan
purohitaṃ samāhūya vacanaṃ cedam abravīt
rājaputryā yad uktaṃ vai na vṛthā kartum utsahe
kriyāhīno hi na bhavenmama putro mahādyutiḥ
tathā kuruṣva śāstroktaṃ vivāhaṃ māciraṃ kuru
evam ukto nṛpatinā dvijaḥ paramayantritaḥ
śobhanaṃ rājarājeti vidhinā kṛtavāndvijaḥ
śāsanādvipramukhyasya kṛtakautukamaṅgalaḥ
api ca tvāṃ nayiṣyāmi nagaraṃ svaṃ śucismite
yathā tvam arhā suśroṇi satyam etadbravīmi te
- 19
एवम् उक्त्वा स राजर्षिस्ताम् अनिन्दितगामिनीम्
जग्राह विधिवत्पाणावुवास च तया सह
evam uktvā sa rājarṣistām aninditagāminīm
jagrāha vidhivatpāṇāvuvāsa ca tayā saha
- 20
विश्वास्य चैनां स प्रायाद् अब्रवीच्च पुनः पुनः
प्रेषयिष्ये तवार्थाय वाहिनीं चतुरङ्गिणीम्
त्रैविद्यवृद्धैः सहितां नानाराजजनैः सह
शिबिकासहस्रैः सहिता वनम् आयान्ति बान्धवाः
मूकाश्चैव किराताश्च कुब्जा वामनकैः सह
सहिता कञ्चुकिवरैर्वाहिनी सूतमागधैः
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्वनं च समुपैष्यति
तया त्वाम् आनयिष्यामि निवासं स्वं शुचिस्मिते
वैशंपायनः
अन्यथा त्वां न नेष्यामि स्वनिवेशम् असत्कृताम्
सर्वमङ्गलसत्कारैर् अहं सत्यं ब्रवीमि ते
एवम् उक्त्वा स राजर्षिस्ताम् अनिन्दितगामिनीम्
परिष्वज्य च बाहुभ्यां स्मितपूर्वम् उदैक्षत
प्रदक्षिणीकृतां देवीं पुनस्तां परिषस्वजे
शकुन्तला साश्रुमुखी पपात नृपपादयोः
तां देवीं पुनर् उत्थाप्य मा शुचेति पुनः पुनः
शपेयं सुकृतेनैव प्रापयिष्ये नृपात्मजे
viśvāsya caināṃ sa prāyād abravīcca punaḥ punaḥ
preṣayiṣye tavārthāya vāhinīṃ caturaṅgiṇīm
traividyavṛddhaiḥ sahitāṃ nānārājajanaiḥ saha
śibikāsahasraiḥ sahitā vanam āyānti bāndhavāḥ
mūkāścaiva kirātāśca kubjā vāmanakaiḥ saha
sahitā kañcukivarairvāhinī sūtamāgadhaiḥ
śaṅkhadundubhinirghoṣairvanaṃ ca samupaiṣyati
tayā tvām ānayiṣyāmi nivāsaṃ svaṃ śucismite
vaiśaṃpāyanaḥ
anyathā tvāṃ na neṣyāmi svaniveśam asatkṛtām
sarvamaṅgalasatkārair ahaṃ satyaṃ bravīmi te
evam uktvā sa rājarṣistām aninditagāminīm
pariṣvajya ca bāhubhyāṃ smitapūrvam udaikṣata
pradakṣiṇīkṛtāṃ devīṃ punastāṃ pariṣasvaje
śakuntalā sāśrumukhī papāta nṛpapādayoḥ
tāṃ devīṃ punar utthāpya mā śuceti punaḥ punaḥ
śapeyaṃ sukṛtenaiva prāpayiṣye nṛpātmaje
- 21
इति तस्याः प्रतिश्रुत्य स नृपो जनमेजय
मनसा चिन्तयन्प्रायात्काश्यपं प्रति पार्थिवः
iti tasyāḥ pratiśrutya sa nṛpo janamejaya
manasā cintayanprāyātkāśyapaṃ prati pārthivaḥ
- 22
भगवांस्तपसा युक्तः श्रुत्वा किं नु करिष्यति
तं न प्रसाद्यागतो ऽहं प्रसीदेति द्विजोत्तमम्
एवं संचिन्तयन्न् एव प्रविवेश स्वकं पुरम्
bhagavāṃstapasā yuktaḥ śrutvā kiṃ nu kariṣyati
taṃ na prasādyāgato 'haṃ prasīdeti dvijottamam
evaṃ saṃcintayann eva praviveśa svakaṃ puram
- 23
मुहूर्तयाते तस्मिंस्तु कण्वो ऽप्याश्रमम् आगमत्
शकुन्तला च पितरं ह्रिया नोपजगाम तम्
शङ्कितेव च विप्रर्षिम् उपचक्राम सा शनैः
ततो ऽस्य भारं जग्राह आसनं चाप्यकल्पयत्
प्राक्षालयच्च सा पादौ काश्यपस्य महात्मनः
न चैनं लज्जयाशक्नोद् अक्षिभ्याम् अभिवीक्षितुम्
शकुन्तला च सव्रीडा तम् ऋषिं नाभ्यभाषत
तस्मात्स्वधर्मात्स्खलिता भीता सा भरतर्षभ
अभवद्दोषदर्शित्वाद्ब्रह्मचारिण्य् अयन्त्रिता
स तदा व्रीडितां दृष्ट्वा ऋषिस्तां प्रत्यभाषत
कण्वः
सव्रीडैव च दीर्घायुः पुरेव भविता न च
वैशंपायनः
वृत्तं कथय रम्भोरु मा त्रासं च प्रकल्पय
ततः प्रक्षाल्य पादौ सा विश्रान्तं पुनर् अब्रवीत्
निधाय कामं तस्यर्षेः कन्दानि च फलानि च
ततः संवाह्य पादौ सा विश्रान्तं वेदिमध्यमा
शकुन्तला पौरवाणां दुःषन्तं जग्मुषी पतिम्
ततः कृच्छ्राद् अतिशुभा सव्रीडा श्रीमती तदा
सगद्गदम् उवाचेदं काश्यपं सा शुचिस्मिता
शकुन्तला
राजा ताताजगामेह दुःषन्त इलिलात्मजः
मया पतिर्वृतो यो ऽसौ दैवयोगाद् इहागतः
तस्य तात प्रसीद त्वं भर्ता मे सुमहायशाः
अतः सर्वं तु यद्वृत्तं दिव्यज्ञानेन पश्यसि
अभयं क्षत्रियकुले प्रसादं कर्तुम् अर्हसि
muhūrtayāte tasmiṃstu kaṇvo 'pyāśramam āgamat
śakuntalā ca pitaraṃ hriyā nopajagāma tam
śaṅkiteva ca viprarṣim upacakrāma sā śanaiḥ
tato 'sya bhāraṃ jagrāha āsanaṃ cāpyakalpayat
prākṣālayacca sā pādau kāśyapasya mahātmanaḥ
na cainaṃ lajjayāśaknod akṣibhyām abhivīkṣitum
śakuntalā ca savrīḍā tam ṛṣiṃ nābhyabhāṣata
tasmātsvadharmātskhalitā bhītā sā bharatarṣabha
abhavaddoṣadarśitvādbrahmacāriṇy ayantritā
sa tadā vrīḍitāṃ dṛṣṭvā ṛṣistāṃ pratyabhāṣata
kaṇvaḥ
savrīḍaiva ca dīrghāyuḥ pureva bhavitā na ca
vaiśaṃpāyanaḥ
vṛttaṃ kathaya rambhoru mā trāsaṃ ca prakalpaya
tataḥ prakṣālya pādau sā viśrāntaṃ punar abravīt
nidhāya kāmaṃ tasyarṣeḥ kandāni ca phalāni ca
tataḥ saṃvāhya pādau sā viśrāntaṃ vedimadhyamā
śakuntalā pauravāṇāṃ duḥṣantaṃ jagmuṣī patim
tataḥ kṛcchrād atiśubhā savrīḍā śrīmatī tadā
sagadgadam uvācedaṃ kāśyapaṃ sā śucismitā
śakuntalā
rājā tātājagāmeha duḥṣanta ililātmajaḥ
mayā patirvṛto yo 'sau daivayogād ihāgataḥ
tasya tāta prasīda tvaṃ bhartā me sumahāyaśāḥ
ataḥ sarvaṃ tu yadvṛttaṃ divyajñānena paśyasi
abhayaṃ kṣatriyakule prasādaṃ kartum arhasi
- 24
विज्ञायाथ च तां कण्वो दिव्यज्ञानो महातपाः
ततो धर्मिष्ठतां मत्वा धर्मे चास्खलितं मनः
उवाच भगवान्प्रीतः पश्यन्दिव्येन चक्षुषा
सद्वृत्तः स महायशाः
एवम् एतन्मया ज्ञातम्
vijñāyātha ca tāṃ kaṇvo divyajñāno mahātapāḥ
tato dharmiṣṭhatāṃ matvā dharme cāskhalitaṃ manaḥ
uvāca bhagavānprītaḥ paśyandivyena cakṣuṣā
sadvṛttaḥ sa mahāyaśāḥ
evam etanmayā jñātam
- 25
त्वयाद्य राजान्वयया माम् अनादृत्य यत्कृतः
पुंसा सह समायोगो न स धर्मोपघातकः
न भयं विद्यते भद्रे मा शुचः सुकृतं कृतम्
tvayādya rājānvayayā mām anādṛtya yatkṛtaḥ
puṃsā saha samāyogo na sa dharmopaghātakaḥ
na bhayaṃ vidyate bhadre mā śucaḥ sukṛtaṃ kṛtam
- 26
क्षत्रियस्य हि गान्धर्वो विवाहः श्रेष्ठ उच्यते
सकामायाः सकामेन निर्मन्त्रो रहसि स्मृतः
किं पुनर्विधिवत्कृत्वा सुप्रजास्त्वं भविष्यसि
kṣatriyasya hi gāndharvo vivāhaḥ śreṣṭha ucyate
sakāmāyāḥ sakāmena nirmantro rahasi smṛtaḥ
kiṃ punarvidhivatkṛtvā suprajāstvaṃ bhaviṣyasi
- 27
धर्मात्मा च महात्मा च दुःषन्तः पुरुषोत्तमः
अभ्यगच्छः पतिं यं त्वं भजमानं शकुन्तले
dharmātmā ca mahātmā ca duḥṣantaḥ puruṣottamaḥ
abhyagacchaḥ patiṃ yaṃ tvaṃ bhajamānaṃ śakuntale
- 28
महात्मा जनिता लोके पुत्रस्तव महाबलः
य इमां सागरापाङ्गां कृत्स्नां भोक्ष्यति मेदिनीम्
mahātmā janitā loke putrastava mahābalaḥ
ya imāṃ sāgarāpāṅgāṃ kṛtsnāṃ bhokṣyati medinīm
- 29
परं चाभिप्रयातस्य चक्रं तस्य महात्मनः
भविष्यत्य् अप्रतिहतं सततं चक्रवर्तिनः
paraṃ cābhiprayātasya cakraṃ tasya mahātmanaḥ
bhaviṣyaty apratihataṃ satataṃ cakravartinaḥ
- 30
ततः प्रक्षाल्य पादौ सा विश्रान्तं मुनिम् अब्रवीत्
विनिधाय ततो भारं संनिधाय फलानि च
tataḥ prakṣālya pādau sā viśrāntaṃ munim abravīt
vinidhāya tato bhāraṃ saṃnidhāya phalāni ca

