Sanskrit

55 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18

    तयोः समभवत्पुत्रो वृद्धयोः स महाभिषः

    शान्तस्य जज्ञे संतानस्तस्माद् आसीत्स शंतनुः

    तस्य जातस्य कृत्यानि प्रतीपो ऽकारयत्प्रभुः

    जातकर्मादि विप्रेण वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा

    नामकर्म च विप्रास्तु चक्रुः परमसत्कृतम्

    शंतनोर् अवनीपाल वेदोक्तैः कर्मभिस्तदा

    ततः संवर्धितो राजा शंतनुर्लोकधार्मिकः

    स तु लेभे परां निष्ठां प्राप्य धर्मभृतां वरः

    धनुर्वेदे च वेदे च गतिं स परमां गतः

    यौवनं चापि सम्प्राप्तः कुमारो वदतां वरः

    दृष्ट्वा तु यौवनस्थं तं तत्प्रीत्या राजसत्तम

    यौवराज्ये ऽभिषिच्यैनं शंतनुं राजसत्तमः

    बभूव कर्मकृद्राजा शंतनुर्भरतर्षभ

    tayoḥ samabhavatputro vṛddhayoḥ sa mahābhiṣaḥ

    śāntasya jajñe saṃtānastasmād āsītsa śaṃtanuḥ

    tasya jātasya kṛtyāni pratīpo 'kārayatprabhuḥ

    jātakarmādi vipreṇa vedoktaiḥ karmabhistadā

    nāmakarma ca viprāstu cakruḥ paramasatkṛtam

    śaṃtanor avanīpāla vedoktaiḥ karmabhistadā

    tataḥ saṃvardhito rājā śaṃtanurlokadhārmikaḥ

    sa tu lebhe parāṃ niṣṭhāṃ prāpya dharmabhṛtāṃ varaḥ

    dhanurvede ca vede ca gatiṃ sa paramāṃ gataḥ

    yauvanaṃ cāpi samprāptaḥ kumāro vadatāṃ varaḥ

    dṛṣṭvā tu yauvanasthaṃ taṃ tatprītyā rājasattama

    yauvarājye 'bhiṣicyainaṃ śaṃtanuṃ rājasattamaḥ

    babhūva karmakṛdrājā śaṃtanurbharatarṣabha

  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24

    स राजा शंतनुर्धीमान्ख्यातः पृथ्व्यां धनुर्धरः

    बभूव सर्वलोकस्य सत्यवाग् इति संमतः

    पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः

    अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः

    अमात्यसंपदोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित्

    वशे चक्रे महीम् एको विजित्य वसुधाधिपान्

    वेदान् आगमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः

    ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः

    तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान्

    रत्नैर् उच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैर् अश्वैर्धनैर् अपि

    वयोरूपेण सम्पन्नः पौरुषेण बलेन च

    ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च

    वर्तमानं च सत्येन सर्वधर्मविशारदम्

    तं महीपं महीपाला राजराजम् अकुर्वत

    वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधनाः

    श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः

    शंतनुप्रमुखैर्गुप्तं राष्ट्राधिपतिभिर्जगत्

    नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरम् अवर्तत

    ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः

    ब्रह्मक्षत्रानुलोमाश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः

    एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्

    शंतनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः

    असुखानाम् अनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम्

    स एव राजा सर्वेषां भूतानाम् अभवत्पिता

    स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः

    तेजसा सूर्यकल्पो ऽभूद्वायुना च समो बले

    अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः

    बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः

    स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च

    बभूव मृगयाशीलः सततं वनगोचरः

    स वनेषु वारण्येषु शैलप्रस्रवणेषु च

    sa rājā śaṃtanurdhīmānkhyātaḥ pṛthvyāṃ dhanurdharaḥ

    babhūva sarvalokasya satyavāg iti saṃmataḥ

    pīnaskandho mahābāhurmattavāraṇavikramaḥ

    anvitaḥ paripūrṇārthaiḥ sarvairnṛpatilakṣaṇaiḥ

    amātyasaṃpadopetaḥ kṣatradharmaviśeṣavit

    vaśe cakre mahīm eko vijitya vasudhādhipān

    vedān āgamayatkṛtsnānrājadharmāṃśca sarvaśaḥ

    īje ca bahubhiḥ satraiḥ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ

    tarpayāmāsa viprāṃśca vedādhyayanakovidān

    ratnair uccāvacairgobhirgrāmair aśvairdhanair api

    vayorūpeṇa sampannaḥ pauruṣeṇa balena ca

    aiśvaryeṇa pratāpena vikrameṇa dhanena ca

    vartamānaṃ ca satyena sarvadharmaviśāradam

    taṃ mahīpaṃ mahīpālā rājarājam akurvata

    vītaśokabhayābādhāḥ sukhasvapnaprabodhanāḥ

    śriyā bharataśārdūla samapadyanta bhūmipāḥ

    śaṃtanupramukhairguptaṃ rāṣṭrādhipatibhirjagat

    niyamaiḥ sarvavarṇānāṃ brahmottaram avartata

    brāhmaṇābhimukhaṃ kṣatraṃ kṣatriyābhimukhā viśaḥ

    brahmakṣatrānulomāśca śūdrāḥ paryacaranviśaḥ

    evaṃ paśuvarāhāṇāṃ tathaiva mṛgapakṣiṇām

    śaṃtanāvatha rājyasthe nāvartata vṛthā vadhaḥ

    asukhānām anāthānāṃ tiryagyoniṣu vartatām

    sa eva rājā sarveṣāṃ bhūtānām abhavatpitā

    sa hastināmni dharmātmā viharankurunandanaḥ

    tejasā sūryakalpo 'bhūdvāyunā ca samo bale

    antakapratimaḥ kope kṣamayā pṛthivīsamaḥ

    babhūva rājā sumatiḥ prajānāṃ satyavikramaḥ

    sa vaneṣu ca ramyeṣu śailaprasravaṇeṣu ca

    babhūva mṛgayāśīlaḥ satataṃ vanagocaraḥ

    sa vaneṣu vāraṇyeṣu śailaprasravaṇeṣu ca

  25. 25
  26. 26
  27. 27

    सर्वानवद्यां सुदतीं दिव्याभरणभूषिताम्

    सूक्ष्माम्बरधराम् एकां पद्मोदरसमप्रभाम्

    स्नातमात्राम् अधोवस्त्रां गङ्गातीररुहे वने

    प्रकीर्णकेशीं पाणिभ्यां संस्पृशन्तीं शिरोरुहान्

    रूपेण वयसा कान्त्या शरीरावयवैस्तथा

    हावभावविलासैश्च लोचनाञ्चलविक्रियैः

    श्रोणीभरेण मध्येन स्तनाभ्याम् उरसा दृशा

    कवरीभरेण पादाभ्याम् इङ्गितेन स्मितेन च

    कोकिलालापसंलापैर्न्यक्कुर्वन्तीं त्रिलोकगाम्

    वाणीं च गिरिजां लक्ष्मीं योषितो ऽन्याः सुराङ्गनाः

    स्नेहात्काङ्क्षेण राजानं वीक्षमाणां विलासिनीम्

    sarvānavadyāṃ sudatīṃ divyābharaṇabhūṣitām

    sūkṣmāmbaradharām ekāṃ padmodarasamaprabhām

    snātamātrām adhovastrāṃ gaṅgātīraruhe vane

    prakīrṇakeśīṃ pāṇibhyāṃ saṃspṛśantīṃ śiroruhān

    rūpeṇa vayasā kāntyā śarīrāvayavaistathā

    hāvabhāvavilāsaiśca locanāñcalavikriyaiḥ

    śroṇībhareṇa madhyena stanābhyām urasā dṛśā

    kavarībhareṇa pādābhyām iṅgitena smitena ca

    kokilālāpasaṃlāpairnyakkurvantīṃ trilokagām

    vāṇīṃ ca girijāṃ lakṣmīṃ yoṣito 'nyāḥ surāṅganāḥ

    snehātkāṅkṣeṇa rājānaṃ vīkṣamāṇāṃ vilāsinīm

  28. 28
  29. 29
  30. 30