23 shlokas
- 1
इत्येवम् उक्तो गरुडः प्रत्युवाच शचीपतिम्
ityevam ukto garuḍaḥ pratyuvāca śacīpatim
- 2
गरुड उवाच
सख्यं मे ऽस्तु त्वया देव यथेच्छसि पुरंदर
बलं तु मम जानीहि महच्चासह्यम् एव च
garuḍa uvāca
sakhyaṃ me 'stu tvayā deva yathecchasi puraṃdara
balaṃ tu mama jānīhi mahaccāsahyam eva ca
- 3
कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तः स्वबलसंस्तवम्
अनिमित्तं सुरश्रेष्ठ सद्यः प्राप्नोति गर्हणाम्
गुणसंकीर्तनं चापि स्वयम् एव शतक्रतो
पृष्टेनान्येन गोपते
वक्तव्यं न तु वक्तव्यम्
kāmaṃ naitatpraśaṃsanti santaḥ svabalasaṃstavam
animittaṃ suraśreṣṭha sadyaḥ prāpnoti garhaṇām
guṇasaṃkīrtanaṃ cāpi svayam eva śatakrato
pṛṣṭenānyena gopate
vaktavyaṃ na tu vaktavyam
- 4
सखेति कृत्वा तु सखे पृष्टो वक्ष्याम्यहं त्वया
न ह्यात्मस्तवसंयुक्तं वक्तव्यम् अनिमित्ततः
sakheti kṛtvā tu sakhe pṛṣṭo vakṣyāmyahaṃ tvayā
na hyātmastavasaṃyuktaṃ vaktavyam animittataḥ
- 5
सपर्वतवनाम् उर्वीं ससागरवनाम् इमाम्
पक्षनाड्यैकया शक्र त्वां चैवात्रावलम्बिनम्
saparvatavanām urvīṃ sasāgaravanām imām
pakṣanāḍyaikayā śakra tvāṃ caivātrāvalambinam
- 6
सर्वान्संपिण्डितान्वापि लोकान्सस्थाणुजङ्गमान्
वहेयम् अपरिश्रान्तो विद्धीदं मे महद्बलम्
अष्टौ भूमीर्नव दिवस्त्रीन्समुद्राञ्शचीपते
परः सहस्रान्पर्वतान्वहेयं कामयेथ चेत्
sarvānsaṃpiṇḍitānvāpi lokānsasthāṇujaṅgamān
vaheyam apariśrānto viddhīdaṃ me mahadbalam
aṣṭau bhūmīrnava divastrīnsamudrāñśacīpate
paraḥ sahasrānparvatānvaheyaṃ kāmayetha cet
- 7
सूत उवाच
इत्युक्तवचनं वीरं किरीटी श्रीमतां वरः
आह शौनक देवेन्द्रः सर्वभूतहितः प्रभुः
शक्र उवाच
एवम् एव यथात्थ त्वं सर्वं संभाव्यते त्वयि
sūta uvāca
ityuktavacanaṃ vīraṃ kirīṭī śrīmatāṃ varaḥ
āha śaunaka devendraḥ sarvabhūtahitaḥ prabhuḥ
śakra uvāca
evam eva yathāttha tvaṃ sarvaṃ saṃbhāvyate tvayi
- 8
प्रतिगृह्यताम् इदानीं मे सख्यम् आनन्त्यम् उत्तमम्
न कार्यं तव सोमेन मम सोमः प्रदीयताम्
अस्मांस्ते हि प्रबाधेयुर्येभ्यो दद्याद्भवान् इमम्
pratigṛhyatām idānīṃ me sakhyam ānantyam uttamam
na kāryaṃ tava somena mama somaḥ pradīyatām
asmāṃste hi prabādheyuryebhyo dadyādbhavān imam
- 9
गरुड उवाच
किंचित्कारणम् उद्दिश्य सोमो ऽयं नीयते मया
न दास्यामि समादातुं सोमं कस्मैचिद् अप्यहम्
garuḍa uvāca
kiṃcitkāraṇam uddiśya somo 'yaṃ nīyate mayā
na dāsyāmi samādātuṃ somaṃ kasmaicid apyaham
- 10
यत्रेमं तु सहस्राक्ष निक्षिपेयम् अहं स्वयम्
त्वम् आदाय ततस्तूर्णं हरेथास्त्रिदशेश्वर
yatremaṃ tu sahasrākṣa nikṣipeyam ahaṃ svayam
tvam ādāya tatastūrṇaṃ harethāstridaśeśvara
- 11
शक्र उवाच
वाक्येनानेन तुष्टो ऽहं यत्त्वयोक्तम् इहाण्डज
यद् इच्छसि वरं मत्तस्तद्गृहाण खगोत्तम
śakra uvāca
vākyenānena tuṣṭo 'haṃ yattvayoktam ihāṇḍaja
yad icchasi varaṃ mattastadgṛhāṇa khagottama
- 12
सूत उवाच
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं कद्रूपुत्रान् अनुस्मरन्
स्मृत्वा चैवोपधिकृतं मातुर्दास्यनिमित्ततः
sūta uvāca
ityuktaḥ pratyuvācedaṃ kadrūputrān anusmaran
smṛtvā caivopadhikṛtaṃ māturdāsyanimittataḥ
- 13
ईशो ऽहम् अपि सर्वस्य करिष्यामि तु ते ऽर्थिताम्
भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः
īśo 'ham api sarvasya kariṣyāmi tu te 'rthitām
bhaveyurbhujagāḥ śakra mama bhakṣyā mahābalāḥ
- 14
तथेत्युक्त्वान्वगच्छत्तं ततो दानवसूदनः
देवदेवं महात्मानं योगिनाम् ईश्वरं हरिम्
स चान्वमोदत्तत्सर्वं यथोक्तं गरुडेन वै
इदं भूयो वचः प्राह भगवांस्त्रिदशेश्वरः
हरिष्यामि विनिक्षिप्तं सोमम् इत्यनुभाष्य तम्
tathetyuktvānvagacchattaṃ tato dānavasūdanaḥ
devadevaṃ mahātmānaṃ yoginām īśvaraṃ harim
sa cānvamodattatsarvaṃ yathoktaṃ garuḍena vai
idaṃ bhūyo vacaḥ prāha bhagavāṃstridaśeśvaraḥ
hariṣyāmi vinikṣiptaṃ somam ityanubhāṣya tam
- 15
आजगाम ततस्तूर्णं सुपर्णो मातुर् अन्तिकम्
गरुडः
विनता
विनयावनतो भूत्वा वचनं चेदम् अब्रवीत्
इदम् आनीतम् अमृतं देवानां भवनान्मया
प्रशाधि किम् अतो मातः करिष्यामि शुभव्रते
परितुष्टाहम् एतेन कर्मणा तव पुत्रक
अजरश्चामरश्चैव देवानां सुप्रियो भव
अथ सर्पान् उवाचेदं सर्वान्परमहृष्टवत्
ājagāma tatastūrṇaṃ suparṇo mātur antikam
garuḍaḥ
vinatā
vinayāvanato bhūtvā vacanaṃ cedam abravīt
idam ānītam amṛtaṃ devānāṃ bhavanānmayā
praśādhi kim ato mātaḥ kariṣyāmi śubhavrate
parituṣṭāham etena karmaṇā tava putraka
ajaraścāmaraścaiva devānāṃ supriyo bhava
atha sarpān uvācedaṃ sarvānparamahṛṣṭavat
- 16
इदम् आनीतम् अमृतं निक्षेप्स्यामि कुशेषु वः
स्नाता मङ्गलसंयुक्तास्ततः प्राश्नीत पन्नगाः
भवद्भिर् इदम् आसीनैर्यद् उक्तं तद्वचस्तदा
idam ānītam amṛtaṃ nikṣepsyāmi kuśeṣu vaḥ
snātā maṅgalasaṃyuktāstataḥ prāśnīta pannagāḥ
bhavadbhir idam āsīnairyad uktaṃ tadvacastadā
- 17
अदासी चैव मातेयम् अद्यप्रभृति चास्तु मे
यथोक्तं भवताम् एतद्वचो मे प्रतिपादितम्
adāsī caiva māteyam adyaprabhṛti cāstu me
yathoktaṃ bhavatām etadvaco me pratipāditam
- 18
ततः स्नातुं गताः सर्पाः प्रत्युक्त्वा तं तथेत्युत
शक्रो ऽप्यमृतम् आक्षिप्य जगाम त्रिदिवं पुनः
tataḥ snātuṃ gatāḥ sarpāḥ pratyuktvā taṃ tathetyuta
śakro 'pyamṛtam ākṣipya jagāma tridivaṃ punaḥ
- 19
अथागतास्तम् उद्देशं सर्पाः सोमार्थिनस्तदा
स्नाताश्च कृतजप्याश्च प्रहृष्टाः कृतमङ्गलाः
यत्रैतद् अमृतं चापि स्थापितं कुशसंस्तरे
परस्परकृतद्वेषाः सोमप्राशनकर्मणि
अहं पूर्वम् अहं पूर्वम् इत्युक्त्वा ते समाद्रवन्
athāgatāstam uddeśaṃ sarpāḥ somārthinastadā
snātāśca kṛtajapyāśca prahṛṣṭāḥ kṛtamaṅgalāḥ
yatraitad amṛtaṃ cāpi sthāpitaṃ kuśasaṃstare
parasparakṛtadveṣāḥ somaprāśanakarmaṇi
ahaṃ pūrvam ahaṃ pūrvam ityuktvā te samādravan
- 20
तद्विज्ञाय हृतं सर्पाः प्रतिमायाकृतं च तत्
सोमस्थानम् इदं चेति दर्भांस्ते लिलिहुस्तदा
tadvijñāya hṛtaṃ sarpāḥ pratimāyākṛtaṃ ca tat
somasthānam idaṃ ceti darbhāṃste lilihustadā
- 21
ततो द्वैधीकृता जिह्वा सर्पाणां तेन कर्मणा
अभवंश्चामृतस्पर्शाद्दर्भास्ते ऽथ पवित्रिणः
एवं तद् अमृतं तेन हृतम् आहृतम् एव च
द्विजिह्वाश्च कृताः सर्पा गरुडेन महात्मना
नागाश्च वञ्चिता भूत्वा विसृज्य विनतां तदा
विषादम् अगमंस्तीव्रं गरुडस्य बलात्प्रभो
tato dvaidhīkṛtā jihvā sarpāṇāṃ tena karmaṇā
abhavaṃścāmṛtasparśāddarbhāste 'tha pavitriṇaḥ
evaṃ tad amṛtaṃ tena hṛtam āhṛtam eva ca
dvijihvāśca kṛtāḥ sarpā garuḍena mahātmanā
nāgāśca vañcitā bhūtvā visṛjya vinatāṃ tadā
viṣādam agamaṃstīvraṃ garuḍasya balātprabho
- 22
ततः सुपर्णः परमप्रहृष्टवान्विहृत्य मात्रा सह तत्र कानने
भुजंगभक्षः परमार्चितः खगैर् अहीनकीर्तिर्विनताम् अनन्दयत्
tataḥ suparṇaḥ paramaprahṛṣṭavānvihṛtya mātrā saha tatra kānane
bhujaṃgabhakṣaḥ paramārcitaḥ khagair ahīnakīrtirvinatām anandayat
- 23
इमां कथां यः शृणुयान्नरः सदा पठेत वा द्विजजनमुख्यसंसदि
असंशयं त्रिदिवम् इयात्स पुण्यभाङ्महात्मनः पतगपतेः प्रकीर्तनात्
न चाग्निजं चोरनृपाश्रयं वा क्षुत्सर्पवेतालपिशाचजं वा
भयं भवेद्यत्र गृहे गरुत्मतो तिष्ठेत्कथेयं लिखितापि पुस्तके
यः संस्मरेन्नित्यम् अतन्द्रितो नरो गरुत्मतो मूर्तिम् अथार्चयेद्गृहे
ॐ पक्षिराजेति जपंश्च सर्वदा तस्याशु सर्पा वशगा भवन्ति
imāṃ kathāṃ yaḥ śṛṇuyānnaraḥ sadā paṭheta vā dvijajanamukhyasaṃsadi
asaṃśayaṃ tridivam iyātsa puṇyabhāṅmahātmanaḥ patagapateḥ prakīrtanāt
na cāgnijaṃ coranṛpāśrayaṃ vā kṣutsarpavetālapiśācajaṃ vā
bhayaṃ bhavedyatra gṛhe garutmato tiṣṭhetkatheyaṃ likhitāpi pustake
yaḥ saṃsmarennityam atandrito naro garutmato mūrtim athārcayedgṛhe
oṃ pakṣirājeti japaṃśca sarvadā tasyāśu sarpā vaśagā bhavanti

