Sanskrit

40 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4

    चेरुर्भैक्षं तदा ते तु सर्व एव विशां पते

    युधिष्ठिरं च कुन्तीं च चिन्तयन्त उपासते

    भैक्षं चरन्तस्तु सदा जटिला ब्रह्मचारिणः

    बभूवुर्नागराणां च स्वैर्गुणैः प्रियदर्शनाः

    नागराः

    दर्शनीया द्विजाः शुद्धा देवगर्भोपमाः शुभाः

    भैक्षार्हा न च राज्यार्हाः सुकुमारास्तपस्विनः

    सर्वलक्षणसम्पन्ना भैक्षं नार्हन्ति नित्यशः

    कार्यार्थिनश्चरन्तीति तर्कयन्त इति ब्रुवन्

    बन्धूनाम् आगमान्नित्यम् उपचिन्त्य तु नागराः

    भोजनानि च पूर्णानि भक्ष्यभोज्यैर् अकारयन्

    मौनव्रतेन संयुक्ता भैक्षं गृह्णन्ति पाण्डवाः

    माता चिरगतान्दृष्ट्वा शोचन्तीति च पाण्डवाः

    त्वरमाणा निवर्तन्ते मातृगौरवयन्त्रिताः

    नैते यथार्थतो विप्राः सुकुमारास्तपस्विनः

    चरन्ति भूमौ प्रच्छन्नाः कस्माच्चित्कारणाद् इह

    दुःखाश्रुपूर्णनयना लिखन्त्यास्ते महीतलम्

    भिक्षित्वा द्विजगेहेषु चिन्तयन्तश्च मातरम्

    cerurbhaikṣaṃ tadā te tu sarva eva viśāṃ pate

    yudhiṣṭhiraṃ ca kuntīṃ ca cintayanta upāsate

    bhaikṣaṃ carantastu sadā jaṭilā brahmacāriṇaḥ

    babhūvurnāgarāṇāṃ ca svairguṇaiḥ priyadarśanāḥ

    nāgarāḥ

    darśanīyā dvijāḥ śuddhā devagarbhopamāḥ śubhāḥ

    bhaikṣārhā na ca rājyārhāḥ sukumārāstapasvinaḥ

    sarvalakṣaṇasampannā bhaikṣaṃ nārhanti nityaśaḥ

    kāryārthinaścarantīti tarkayanta iti bruvan

    bandhūnām āgamānnityam upacintya tu nāgarāḥ

    bhojanāni ca pūrṇāni bhakṣyabhojyair akārayan

    maunavratena saṃyuktā bhaikṣaṃ gṛhṇanti pāṇḍavāḥ

    mātā ciragatāndṛṣṭvā śocantīti ca pāṇḍavāḥ

    tvaramāṇā nivartante mātṛgauravayantritāḥ

    naite yathārthato viprāḥ sukumārāstapasvinaḥ

    caranti bhūmau pracchannāḥ kasmāccitkāraṇād iha

    duḥkhāśrupūrṇanayanā likhantyāste mahītalam

    bhikṣitvā dvijageheṣu cintayantaśca mātaram

  5. 5
  6. 6
  7. 7

    तथा तु तेषां वसतां तत्र राजन्महात्मनाम्

    अतिचक्राम सुमहान्कालो ऽथ भरतर्षभ

    भीमो ऽपि क्रीडयित्वा तु मिथो ब्राह्मणबन्धुषु

    कुम्भकारेण संबन्धं लेभे पात्रं बृहत्तदा

    स ददाति महत्पात्रं भीमाय प्रहसन्न् इव

    तस्याद्भुतं कर्म कृत्वा महन्मृद्भारम् आददे

    तस्य भारः शतगुणः कुम्भकारम् अतोषयत्

    चक्रे चक्रे च मृद्भाण्डान्सततं भैक्षम् आहरन्

    तद् आदाय गतं दृष्ट्वा हसन्ति प्रहसन्ति च

    भक्ष्यभोज्यानि विविधान्यादाय प्रक्षिपन्ति च

    एवम् एष सदा भुक्त्वा मात्रे वदति वै रहः

    कुम्भकारो ऽददात्पात्रं महत्कृत्वा तु पात्रकम्

    प्रहसन्भीमसेनाय विस्मितस्तस्य कर्मणा

    इति पृष्टः सदा पौरैः क्षुधितः किल पाण्डवः

    tathā tu teṣāṃ vasatāṃ tatra rājanmahātmanām

    aticakrāma sumahānkālo 'tha bharatarṣabha

    bhīmo 'pi krīḍayitvā tu mitho brāhmaṇabandhuṣu

    kumbhakāreṇa saṃbandhaṃ lebhe pātraṃ bṛhattadā

    sa dadāti mahatpātraṃ bhīmāya prahasann iva

    tasyādbhutaṃ karma kṛtvā mahanmṛdbhāram ādade

    tasya bhāraḥ śataguṇaḥ kumbhakāram atoṣayat

    cakre cakre ca mṛdbhāṇḍānsatataṃ bhaikṣam āharan

    tad ādāya gataṃ dṛṣṭvā hasanti prahasanti ca

    bhakṣyabhojyāni vividhānyādāya prakṣipanti ca

    evam eṣa sadā bhuktvā mātre vadati vai rahaḥ

    kumbhakāro 'dadātpātraṃ mahatkṛtvā tu pātrakam

    prahasanbhīmasenāya vismitastasya karmaṇā

    iti pṛṣṭaḥ sadā pauraiḥ kṣudhitaḥ kila pāṇḍavaḥ

  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29

    सो ऽयं ते बन्धुकामाया अशृण्वन्त्या वचो मम

    बन्धुप्रणाशः सम्प्राप्तो भृशं दुःखकरो मम

    उपस्थितं तु कल्याणि यथेष्टम् अनुभूयताम्

    ब्राह्मणी

    माम् एव प्रेषय त्वं तु बकाय करम् अद्य वै

    द्विजः

    त्यागो ऽयं मम सम्प्राप्तो मम वा मे सुतस्य वा

    तव वा तव पुत्र्याश्च अत्र वासस्य तत्फलम्

    न शृणोषि वचो मह्यं तत्फलं भुङ्क्ष्व भामिनि

    अथवाहं न शक्ष्यामि स्वयं मर्तुं सुतं मम

    एवं त्यक्तुं न शक्नोमि भवतीं न सुताम् अपि

    so 'yaṃ te bandhukāmāyā aśṛṇvantyā vaco mama

    bandhupraṇāśaḥ samprāpto bhṛśaṃ duḥkhakaro mama

    upasthitaṃ tu kalyāṇi yatheṣṭam anubhūyatām

    brāhmaṇī

    mām eva preṣaya tvaṃ tu bakāya karam adya vai

    dvijaḥ

    tyāgo 'yaṃ mama samprāpto mama vā me sutasya vā

    tava vā tava putryāśca atra vāsasya tatphalam

    na śṛṇoṣi vaco mahyaṃ tatphalaṃ bhuṅkṣva bhāmini

    athavāhaṃ na śakṣyāmi svayaṃ martuṃ sutaṃ mama

    evaṃ tyaktuṃ na śaknomi bhavatīṃ na sutām api

  30. 30