11 shlokas
- 1
सूत उवाच
एतत्ते सर्वम् आख्यातम् अमृतं मथितं यथा
यत्र सो ऽश्वः समुत्पन्नः श्रीमान् अतुलविक्रमः
sūta uvāca
etatte sarvam ākhyātam amṛtaṃ mathitaṃ yathā
yatra so 'śvaḥ samutpannaḥ śrīmān atulavikramaḥ
- 2
यं निशाम्य तदा कद्रूर्विनताम् इदम् अब्रवीत्
उच्चैःश्रवा नु किंवर्णो भद्रे जानीहि माचिरम्
yaṃ niśāmya tadā kadrūrvinatām idam abravīt
uccaiḥśravā nu kiṃvarṇo bhadre jānīhi māciram
- 3
विनतोवाच
श्वेत एवाश्वराजो ऽयं किं वा त्वं मन्यसे शुभे
ब्रूहि वर्णं त्वम् अप्यस्य ततो ऽत्र विपणावहे
vinatovāca
śveta evāśvarājo 'yaṃ kiṃ vā tvaṃ manyase śubhe
brūhi varṇaṃ tvam apyasya tato 'tra vipaṇāvahe
- 4
कद्रूर् उवाच
कृष्णवालम् अहं मन्ये हयम् एनं शुचिस्मिते
एहि सार्धं मया दीव्य दासीभावाय भामिनि
kadrūr uvāca
kṛṣṇavālam ahaṃ manye hayam enaṃ śucismite
ehi sārdhaṃ mayā dīvya dāsībhāvāya bhāmini
- 5
सूत उवाच
एवं ते समयं कृत्वा दासीभावाय वै मिथः
जग्मतुः स्वगृहान् एव श्वो द्रक्ष्याव इति स्म ह
sūta uvāca
evaṃ te samayaṃ kṛtvā dāsībhāvāya vai mithaḥ
jagmatuḥ svagṛhān eva śvo drakṣyāva iti sma ha
- 6
ततः पुत्रसहस्रं तु कद्रूर्जिह्मं चिकीर्षती
आज्ञापयामास तदा वाला भूत्वाञ्जनप्रभाः
tataḥ putrasahasraṃ tu kadrūrjihmaṃ cikīrṣatī
ājñāpayāmāsa tadā vālā bhūtvāñjanaprabhāḥ
- 7
आविशध्वं हयं क्षिप्रं दासी न स्याम् अहं यथा
तद्वाक्यं नान्वपद्यन्त ताञ्शशाप भुजंगमान्
āviśadhvaṃ hayaṃ kṣipraṃ dāsī na syām ahaṃ yathā
tadvākyaṃ nānvapadyanta tāñśaśāpa bhujaṃgamān
- 8
सर्पसत्रे वर्तमाने पावको वः प्रधक्ष्यति
जनमेजयस्य राजर्षेः पाण्डवेयस्य धीमतः
sarpasatre vartamāne pāvako vaḥ pradhakṣyati
janamejayasya rājarṣeḥ pāṇḍaveyasya dhīmataḥ
- 9
शापम् एनं तु शुश्राव स्वयम् एव पितामहः
अतिक्रूरं समुद्दिष्टं कद्र्वा दैवाद् अतीव हि
śāpam enaṃ tu śuśrāva svayam eva pitāmahaḥ
atikrūraṃ samuddiṣṭaṃ kadrvā daivād atīva hi
- 10
सार्धं देवगणैः सर्वैर्वाचं ताम् अन्वमोदत
बहुत्वं प्रेक्ष्य सर्पाणां प्रजानां हितकाम्यया
sārdhaṃ devagaṇaiḥ sarvairvācaṃ tām anvamodata
bahutvaṃ prekṣya sarpāṇāṃ prajānāṃ hitakāmyayā
- 11
तिग्मवीर्यविषा ह्येते दन्दशूका महाबलाः
तेषां तीक्ष्णविषत्वाद्धि प्रजानां च हिताय वै
युक्तं मात्रा कृतं तेषां परपीडोपसर्पिणाम्
अन्येषाम् अपि सत्त्वानां नित्यं दोषपरास्तु ये
तेषां प्राणान्तिको दण्डो दैवेन विनिपात्यते
एवं सम्भाष्य देवस्तु पूज्य कद्रूं च तां तदा
आहूय कश्यपं देव इदं वचनम् अब्रवीत्
यद् एते दन्दशूकाश्च सर्पा जातास्त्वयानघ
विषोल्बणा महाभोगा मात्रा शप्ताः परंतप
तत्र मन्युस्त्वया तात न कर्तव्यः कथंचन
दृष्टं पुरातनं ह्येतद्यज्ञे सर्पविनाशनम्
इत्युक्त्वा सृष्टिकृद्देवस्तं प्रसाद्य प्रजापतिम्
प्रादाद्विषहणीं विद्यां काश्यपाय महात्मने
एवं शप्तेषु नागेषु कद्र्वा च द्विजसत्तम
उद्विग्नः शापतस्तस्याः कद्रूं कर्कोटको ऽब्रवीत्
मातरं परमप्रीतस्तदा भुजगसत्तमः
आविश्य वाजिनं मुख्यं वालो भूत्वाञ्जनप्रभः
दर्शयिष्यामि तत्राहम् आत्मानं कामम् आश्वस
एवम् अस्त्विति तं पुत्रं प्रत्युवाच यशस्विनी
tigmavīryaviṣā hyete dandaśūkā mahābalāḥ
teṣāṃ tīkṣṇaviṣatvāddhi prajānāṃ ca hitāya vai
yuktaṃ mātrā kṛtaṃ teṣāṃ parapīḍopasarpiṇām
anyeṣām api sattvānāṃ nityaṃ doṣaparāstu ye
teṣāṃ prāṇāntiko daṇḍo daivena vinipātyate
evaṃ sambhāṣya devastu pūjya kadrūṃ ca tāṃ tadā
āhūya kaśyapaṃ deva idaṃ vacanam abravīt
yad ete dandaśūkāśca sarpā jātāstvayānagha
viṣolbaṇā mahābhogā mātrā śaptāḥ paraṃtapa
tatra manyustvayā tāta na kartavyaḥ kathaṃcana
dṛṣṭaṃ purātanaṃ hyetadyajñe sarpavināśanam
ityuktvā sṛṣṭikṛddevastaṃ prasādya prajāpatim
prādādviṣahaṇīṃ vidyāṃ kāśyapāya mahātmane
evaṃ śapteṣu nāgeṣu kadrvā ca dvijasattama
udvignaḥ śāpatastasyāḥ kadrūṃ karkoṭako 'bravīt
mātaraṃ paramaprītastadā bhujagasattamaḥ
āviśya vājinaṃ mukhyaṃ vālo bhūtvāñjanaprabhaḥ
darśayiṣyāmi tatrāham ātmānaṃ kāmam āśvasa
evam astviti taṃ putraṃ pratyuvāca yaśasvinī

