Sanskrit

43 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3

    श्रोतुं पात्रं च राजंस्त्वं प्राप्येमां भारतीं कथाम्

    गुरोर्वक्तुं परिस्पन्दो मुदा प्रोत्सहतीव माम्

    शौनक उवाच

    सूत उवाच

    जनमेजयेन राज्ञा वै किमर्थं सूतनन्दन

    सर्पसत्रान्तरे पृष्टो व्यासशिष्यो महातपाः

    पूर्वजानां कथां मां वै तन्नो वद महामते

    सर्वज्ञः सर्वदर्शी च न ते ह्यविदितं क्वचित्

    सर्पसत्रे च सम्पूर्णे ऋत्विजश्चागतश्रमाः

    धूमसंभ्रान्तनेत्रास्तु दशाष्टौ सुषुपुस्तदा

    तेषु सुप्तेषु सर्वेषु राजा पारिक्षितस्तदा

    यज्ञान्ते ऋषिभिर्नैव निद्रा कार्या कथंचन

    इति स्मृत्युक्तवचनं स्मृत्वा तान् ऋषिसत्तमान्

    अभिमन्त्रितेनोदकेन ऋषिभिश्चाभिचारकैः

    प्रोक्षयामास तेषां वै निद्रान्तं तु चिकीर्षवान्

    एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र मूर्च्छाम् आपुः सुदीर्घिकाम्

    अचेतनांश्च मुनयस्तान्दृष्ट्वा दुःखितो ऽभवत्

    तदा सभासदो विप्राः प्रोचुश्च जनमेजयम्

    धिग्धिक्ते चेष्टितं राजन्ब्राह्मणान्हतवान् असि

    ब्रह्महत्याष्टादश वै कृतास्त्वया नराधिप

    चर तीर्थान्यनेकानि पश्चाच्छुद्धिम् अवाप्स्यसि

    एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र वाग् उवाचाशरीरिणी

    दुःखितं चिन्तयाक्रान्तं राजानं जीवयन्न् इव

    ब्रह्महत्याविमोक्षार्थं कृत्वा चीरं निᄆईयुतम्

    अष्टादशारत्निकं च तद्वासः परिधाय च

    पाण्डवानां कथा ह्यत्र अष्टादशकपर्वकम्

    शृणु त्वं भारतं च ततः शुद्धिम् अवाप्स्यसि

    इति तद्वचनं श्रुत्वा ऋषिभिश्चानुमोदितः

    वासस्तद् उक्तं वासित्वा व्यासं सत्यवतीसुतम्

    प्रश्रयावनतो राजा पप्रच्छ पूर्वजां कथाम्

    ताम् अहं वर्णयिष्यामि शृणुध्वं भो मुनीश्वराः

    śrotuṃ pātraṃ ca rājaṃstvaṃ prāpyemāṃ bhāratīṃ kathām

    gurorvaktuṃ parispando mudā protsahatīva mām

    śaunaka uvāca

    sūta uvāca

    janamejayena rājñā vai kimarthaṃ sūtanandana

    sarpasatrāntare pṛṣṭo vyāsaśiṣyo mahātapāḥ

    pūrvajānāṃ kathāṃ māṃ vai tanno vada mahāmate

    sarvajñaḥ sarvadarśī ca na te hyaviditaṃ kvacit

    sarpasatre ca sampūrṇe ṛtvijaścāgataśramāḥ

    dhūmasaṃbhrāntanetrāstu daśāṣṭau suṣupustadā

    teṣu supteṣu sarveṣu rājā pārikṣitastadā

    yajñānte ṛṣibhirnaiva nidrā kāryā kathaṃcana

    iti smṛtyuktavacanaṃ smṛtvā tān ṛṣisattamān

    abhimantritenodakena ṛṣibhiścābhicārakaiḥ

    prokṣayāmāsa teṣāṃ vai nidrāntaṃ tu cikīrṣavān

    etasminn antare tatra mūrcchām āpuḥ sudīrghikām

    acetanāṃśca munayastāndṛṣṭvā duḥkhito 'bhavat

    tadā sabhāsado viprāḥ procuśca janamejayam

    dhigdhikte ceṣṭitaṃ rājanbrāhmaṇānhatavān asi

    brahmahatyāṣṭādaśa vai kṛtāstvayā narādhipa

    cara tīrthānyanekāni paścācchuddhim avāpsyasi

    etasminn antare tatra vāg uvācāśarīriṇī

    duḥkhitaṃ cintayākrāntaṃ rājānaṃ jīvayann iva

    brahmahatyāvimokṣārthaṃ kṛtvā cīraṃ niᄆīyutam

    aṣṭādaśāratnikaṃ ca tadvāsaḥ paridhāya ca

    pāṇḍavānāṃ kathā hyatra aṣṭādaśakaparvakam

    śṛṇu tvaṃ bhārataṃ ca tataḥ śuddhim avāpsyasi

    iti tadvacanaṃ śrutvā ṛṣibhiścānumoditaḥ

    vāsastad uktaṃ vāsitvā vyāsaṃ satyavatīsutam

    praśrayāvanato rājā papraccha pūrvajāṃ kathām

    tām ahaṃ varṇayiṣyāmi śṛṇudhvaṃ bho munīśvarāḥ

  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21

    तत्र ते ब्राह्मणार्थाय बकं हत्वा महाबलम्

    ब्राह्मणैः सहिता जग्मुः पाञ्चालानां पुरं ततः

    सुतप्रियैषी तान्राजा पाण्डवान् अम्बिकासुतः

    ततो विवासयामास राज्यभोगबुभुक्षया

    ते प्रातिष्ठन्त सहिता नगरान्नागसाह्वयात्

    प्रस्थाने चाभवन्मन्त्री क्षत्ता तेषां महात्मनाम्

    येन मुक्ता जतुगृहान्निशीथे प्राद्रवन्वनम्

    ततः सम्प्राप्य कौन्तेया नगरं वारणावतम्

    न्यवसन्त महात्मानो मात्रा सह परंतपाः

    धृतराष्ट्रेण चाज्ञप्ता उषिता जातुषे गृहे

    पुरोचनाद्रक्षमाणाः संवत्सरम् अतन्द्रिताः

    सुरुङ्गां कारयित्वा ते विदुरेण प्रचोदिताः

    आदीप्य जातुषं वेश्म दग्ध्वा चैव पुरोचनम्

    प्राद्रवन्भयसंविग्ना मात्रा सह परंतपाः

    ददृशुर्दारुणं रक्षो हिडिम्बं वननिर्झरे

    हत्वा च तं राक्षसेन्द्रं भीताः समनुबोधनात्

    निशि सम्प्राद्रवन्पार्था धार्तराष्ट्रभयार्दिताः

    एकचक्रां ततो गत्वा पाण्डवाः संशितव्रताः

    वेदाध्ययनसम्पन्नास्ते ऽभवन्ब्रह्मचारिणः

    ते तत्र प्रयताः कालं कंचिद् ऊषुर्नरर्षभाः

    मात्रा सहैकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने

    तत्राससाद क्षुधितं पुरुषादं वृकोदरः

    भीमसेनो महाबाहुर्बकं नाम महाबलम्

    तं चापि पुरुषव्याघ्रो बाहुवीर्येण पाण्डवः

    निहत्य तरसा वीरो नागरान्पर्यसान्त्वयत्

    ततस्ते शुश्रुवुः कृष्णां पञ्चालेषु स्वयंवराम्

    श्रुत्वा चैवाभ्यगच्छन्त गत्वा चैवालभन्त ताम्

    tatra te brāhmaṇārthāya bakaṃ hatvā mahābalam

    brāhmaṇaiḥ sahitā jagmuḥ pāñcālānāṃ puraṃ tataḥ

    sutapriyaiṣī tānrājā pāṇḍavān ambikāsutaḥ

    tato vivāsayāmāsa rājyabhogabubhukṣayā

    te prātiṣṭhanta sahitā nagarānnāgasāhvayāt

    prasthāne cābhavanmantrī kṣattā teṣāṃ mahātmanām

    yena muktā jatugṛhānniśīthe prādravanvanam

    tataḥ samprāpya kaunteyā nagaraṃ vāraṇāvatam

    nyavasanta mahātmāno mātrā saha paraṃtapāḥ

    dhṛtarāṣṭreṇa cājñaptā uṣitā jātuṣe gṛhe

    purocanādrakṣamāṇāḥ saṃvatsaram atandritāḥ

    suruṅgāṃ kārayitvā te vidureṇa pracoditāḥ

    ādīpya jātuṣaṃ veśma dagdhvā caiva purocanam

    prādravanbhayasaṃvignā mātrā saha paraṃtapāḥ

    dadṛśurdāruṇaṃ rakṣo hiḍimbaṃ vananirjhare

    hatvā ca taṃ rākṣasendraṃ bhītāḥ samanubodhanāt

    niśi samprādravanpārthā dhārtarāṣṭrabhayārditāḥ

    ekacakrāṃ tato gatvā pāṇḍavāḥ saṃśitavratāḥ

    vedādhyayanasampannāste 'bhavanbrahmacāriṇaḥ

    te tatra prayatāḥ kālaṃ kaṃcid ūṣurnararṣabhāḥ

    mātrā sahaikacakrāyāṃ brāhmaṇasya niveśane

    tatrāsasāda kṣudhitaṃ puruṣādaṃ vṛkodaraḥ

    bhīmaseno mahābāhurbakaṃ nāma mahābalam

    taṃ cāpi puruṣavyāghro bāhuvīryeṇa pāṇḍavaḥ

    nihatya tarasā vīro nāgarānparyasāntvayat

    tataste śuśruvuḥ kṛṣṇāṃ pañcāleṣu svayaṃvarām

    śrutvā caivābhyagacchanta gatvā caivālabhanta tām

  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30