Sanskrit

41 shlokas

  1. 1

    वैशंपायन उवाच

    ययातिः

    वैशंपायनः

    तस्मिन्नक्षत्रसंयोगे शुक्ले पुण्यर्क्षगेन्दुना

    स राजा मुमुदे सम्राट्तया शर्मिष्ठया सह

    प्रजानां श्रीर् इवाग्र्या मे शर्मिष्ठा ह्यभवद्वधूः

    पन्नगीवोग्ररूपा वै देवयानी ममाप्यभूत्

    पर्जन्य इव सस्यानां देवानाम् अमृतं यथा

    तद्वन्ममापि सम्भूता शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

    इत्येवं मनसा ध्यात्वा देवयानीम् अवर्जयत्

    श्रुत्वा कुमारं जातं तु देवयानी शुचिस्मिता

    चिन्तयामास दुःखार्ता शर्मिष्ठां प्रति भारत

    vaiśaṃpāyana uvāca

    yayātiḥ

    vaiśaṃpāyanaḥ

    tasminnakṣatrasaṃyoge śukle puṇyarkṣagendunā

    sa rājā mumude samrāṭtayā śarmiṣṭhayā saha

    prajānāṃ śrīr ivāgryā me śarmiṣṭhā hyabhavadvadhūḥ

    pannagīvograrūpā vai devayānī mamāpyabhūt

    parjanya iva sasyānāṃ devānām amṛtaṃ yathā

    tadvanmamāpi sambhūtā śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī

    ityevaṃ manasā dhyātvā devayānīm avarjayat

    śrutvā kumāraṃ jātaṃ tu devayānī śucismitā

    cintayāmāsa duḥkhārtā śarmiṣṭhāṃ prati bhārata

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9

    ययातिर्देवयान्यां तु पुत्रावजनयन्नृपः

    यदुं च तुर्वसुं चैव शक्रविष्णू इवापरौ

    तस्मिन्काले तु राजर्षिर्ययातिः पृथिवीपतिः

    माध्वीकरसंयुक्तां मदिरां मदवर्धिनीम्

    पाययामास शुक्रस्य तनयां रक्तपिञ्जराम्

    पीत्वा पीत्वा च मदिरां देवयानी मुमोह सा

    रुदती गायमाना सा नृत्यन्ती च मुहुर्मुहुः

    बहु प्रलपती देवी राजानम् इदम् अब्रवीत्

    राजवद्रूपवेषौ ते किमर्थं त्वम् इहागतः

    केन कार्येण सम्प्राप्तो निर्जनं गहनं वनम्

    द्विजश्रेष्ठ नृपश्रेष्ठो ययातिश्चोग्रदर्शनः

    तस्माद् इतः पलायस्व हितम् इच्छसि चेद्द्विज

    इत्येवं प्रलपन्तीं तां देवयानीं तु नाहुषः

    भर्त्सयामास वचनैर् अपापां पापवर्धिनीम्

    ततो वर्षवरान्मूकान्पङ्गून्वृद्धान्सपण्डकान्

    रक्षणे देवयान्याः स पोषणे च शशास तान्

    ततस्तु नाहुषो राजा शर्मिष्ठां प्राप्य बुद्धिमान्

    रेमे च सुचिरं कालं तया शर्मिष्ठया सह

    yayātirdevayānyāṃ tu putrāvajanayannṛpaḥ

    yaduṃ ca turvasuṃ caiva śakraviṣṇū ivāparau

    tasminkāle tu rājarṣiryayātiḥ pṛthivīpatiḥ

    mādhvīkarasaṃyuktāṃ madirāṃ madavardhinīm

    pāyayāmāsa śukrasya tanayāṃ raktapiñjarām

    pītvā pītvā ca madirāṃ devayānī mumoha sā

    rudatī gāyamānā sā nṛtyantī ca muhurmuhuḥ

    bahu pralapatī devī rājānam idam abravīt

    rājavadrūpaveṣau te kimarthaṃ tvam ihāgataḥ

    kena kāryeṇa samprāpto nirjanaṃ gahanaṃ vanam

    dvijaśreṣṭha nṛpaśreṣṭho yayātiścogradarśanaḥ

    tasmād itaḥ palāyasva hitam icchasi ceddvija

    ityevaṃ pralapantīṃ tāṃ devayānīṃ tu nāhuṣaḥ

    bhartsayāmāsa vacanair apāpāṃ pāpavardhinīm

    tato varṣavarānmūkānpaṅgūnvṛddhānsapaṇḍakān

    rakṣaṇe devayānyāḥ sa poṣaṇe ca śaśāsa tān

    tatastu nāhuṣo rājā śarmiṣṭhāṃ prāpya buddhimān

    reme ca suciraṃ kālaṃ tayā śarmiṣṭhayā saha

  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17

    दृष्ट्वा तु तेषां बालानां प्रणयं पार्थिवं प्रति

    बुद्ध्वा च तत्त्वतो देवी शर्मिष्ठाम् इदम् अब्रवीत्

    श्रुत्वा तु तेषां बालानां सव्रीड इव पार्थिवः

    प्रतिवक्तुम् अशक्तो ऽभूत्तूष्णींभूतो ऽभवन्नृपः

    गृहीत्वा तु करे रोषाच्छर्मिष्ठां पुनर् अब्रवीत्

    देवयान्युवाच

    अभ्यागच्छति मां कश्चिद् ऋषिर् इत्येवम् अब्रवीत्

    ययातिम् एव नूनं त्वं प्रोत्साहयसि भामिनि

    पूर्वम् एव मया प्रोक्तं त्वया तु वृजिनं कृतम्

    dṛṣṭvā tu teṣāṃ bālānāṃ praṇayaṃ pārthivaṃ prati

    buddhvā ca tattvato devī śarmiṣṭhām idam abravīt

    śrutvā tu teṣāṃ bālānāṃ savrīḍa iva pārthivaḥ

    prativaktum aśakto 'bhūttūṣṇīṃbhūto 'bhavannṛpaḥ

    gṛhītvā tu kare roṣāccharmiṣṭhāṃ punar abravīt

    devayānyuvāca

    abhyāgacchati māṃ kaścid ṛṣir ityevam abravīt

    yayātim eva nūnaṃ tvaṃ protsāhayasi bhāmini

    pūrvam eva mayā proktaṃ tvayā tu vṛjinaṃ kṛtam

  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30