Sanskrit

27 shlokas

  1. 1
  2. 2

    सिंहदंष्ट्रं गजस्कन्धम् ऋषभाक्षं महाबलम्

    पतिं वव्रे महेष्वासं पाण्डुं कुन्ती यशस्विनी

    आदित्यम् इव सर्वेषां राज्ञां प्रच्छाद्य वै प्रभाः

    तिष्ठन्तं राजसमितौ पुरंदरम् इवापरम्

    तं दृष्ट्वा सानवद्याङ्गी कुन्तिभोजसुता शुभा

    पाण्डुं नरवरं रङ्गे हृदयेनाकुलाभवत्

    ततः कामपरीताङ्गी सकृत्प्रचलमानसा

    व्रीडमाना स्रजं कुन्ती राज्ञः स्कन्धे समासृजत्

    तं निशम्य वृतं पाण्डुं कुन्त्या सर्वे नराधिपाः

    यथागतं समाजग्मुर्गजैर् अश्वै रथैस्तथा

    ततस्तस्याः पिता राजन्न् उद्वाहम् अकरोत्प्रभुः

    भूमिपालसहस्राणां मध्ये पाण्डुम् अविन्दत

    siṃhadaṃṣṭraṃ gajaskandham ṛṣabhākṣaṃ mahābalam

    patiṃ vavre maheṣvāsaṃ pāṇḍuṃ kuntī yaśasvinī

    ādityam iva sarveṣāṃ rājñāṃ pracchādya vai prabhāḥ

    tiṣṭhantaṃ rājasamitau puraṃdaram ivāparam

    taṃ dṛṣṭvā sānavadyāṅgī kuntibhojasutā śubhā

    pāṇḍuṃ naravaraṃ raṅge hṛdayenākulābhavat

    tataḥ kāmaparītāṅgī sakṛtpracalamānasā

    vrīḍamānā srajaṃ kuntī rājñaḥ skandhe samāsṛjat

    taṃ niśamya vṛtaṃ pāṇḍuṃ kuntyā sarve narādhipāḥ

    yathāgataṃ samājagmurgajair aśvai rathaistathā

    tatastasyāḥ pitā rājann udvāham akarotprabhuḥ

    bhūmipālasahasrāṇāṃ madhye pāṇḍum avindata

  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7

    कृतोद्वाहस्ततः पाण्डुर्बलोत्साहसमन्वितः

    गोप्ता भरतवंशस्य श्रीमान्सर्वास्त्रकोविदः

    जिगीषमाणो वसुधां ययौ शत्रून् अनेकशः

    वैशंपायन उवाच

    कुन्त्याः पाण्डोश्च राजेन्द्र कुन्तिभोजो महीपतिः

    कृत्वोद्वाहं तदा तं तु नानावसुभिर् अर्चितम्

    स्वपुरं प्रेषयामास स राजा कुरुसत्तमम्

    ततो बलेन महता नानाध्वजपताकिना

    स्तूयमानः स चाशीभिर्ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः

    सम्प्राप्य नगरं राजा पाण्डुः कौरवनन्दनः

    न्यवेशयत तां भार्यां कुन्तीं स्वभवने प्रभुः

    ततः शांतनवो भीष्मो राज्ञः पाण्डोर्यशस्विनः

    विवाहस्यापरस्यार्थे चकार मतिमान्मतिम्

    सो ऽमात्यैः स्थविरैः सार्धं ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः

    बलेन चतुरङ्गेन ययौ मद्रपतेः पुरम्

    तम् आगतम् अभिश्रुत्य भीष्मं बाह्लीकपुङ्गवः

    प्रत्युद्गम्यार्चयित्वा च पुरं प्रावेशयन्नृपः

    दत्त्वा तस्यासनं शुभ्रं पाद्यम् अर्घ्यं तथैव च

    मधुपर्कं च मद्रेशः पप्रच्छागमने ऽर्थिताम्

    तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं कुरूद्वहः

    आगतं मां विजानीहि वरार्थिनम् अरिंदम

    श्रूयते भवतः साध्वी स्वसा माद्री यशस्विनी

    ताम् अहं वरयिष्यामि पाण्डोर् अर्थे यशस्विनीम्

    युक्तरूपो हि संबन्धे त्वं नो राजन्वयं तव

    एतत्संचिन्त्य मद्रेश गृहाणास्मान्यथाविधि

    तम् एवंवादिनं भीष्मं प्रत्यभाषत मद्रपः

    न हि मे ऽन्यो वरस्त्वत्तः श्रेयान् इति मतिर्मम

    पूर्वैः प्रवर्तितं किंचित्कुले ऽस्मिन्नृपसत्तमैः

    साधु वा यदि वासाधु तन्नातिक्रान्तुम् उत्सहे

    व्यक्तं तद्भवतश्चापि विदितं नात्र संशयः

    न च युक्तं तथा वक्तुं भवान्देहीति सत्तम

    कुलधर्मः स नो वीर प्रमाणं परमं च तत्

    तेन त्वां न ब्रवीम्येतद् असंदिग्धं वचो ऽरिहन्

    तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं महामतिः

    धर्म एष परो राजन्स्वयम् उक्तः स्वयंभुवा

    नात्र कश्चन दोषो ऽस्ति पूर्वैर्विधिर् अयं कृतः

    विदितेयं च ते शल्य मर्यादा साधुसंमता

    इत्युक्त्वा स महातेजाः शातकुम्भं कृताकृतम्

    रत्नानि च विचित्राणि शल्यायादात्सहस्रशः

    गजान् अश्वान्रथांश्चैव वासांस्याभरणानि च

    मणिमुक्ताप्रवालं च गाङ्गेयो व्यसृजच्छुभम्

    तत्प्रगृह्य धनं सर्वं शल्यः संप्रीतमानसः

    ददौ तां समलंकृत्य स्वसारं कौरवर्षभे

    स तां माद्रीम् उपादाय भीष्मः सागरगासुतः

    आजगाम पुरं धीमान्प्रविष्टो गजसाह्वयम्

    तत इष्टे ऽहनि प्राप्ते मुहूर्ते साधुसंमते

    जग्राह विधिवत्पाणिं माद्र्याः पाण्डुर्नराधिपः

    ततो विवाहे निर्वृत्ते स राजा कुरुनन्दनः

    स्थापयामास तां भार्यां शुभे वेश्मनि भाविनीम्

    स ताभ्यां व्यचरत्सार्धं भार्याभ्यां राजसत्तमः

    कुन्त्या माद्र्या च राजेन्द्रो यथाकामं यथासुखम्

    ततः स कौरवो राजा विहृत्य त्रिदशा निशाः

    जिगीषया महीं पाण्डुर्निश्चक्राम पुरात्प्रभो

    स भीष्मप्रमुखान्वृद्धान् अभिवाद्य प्रणम्य च

    धृतराष्ट्रं च कौरव्यं तथान्यान्कुरुसत्तमान्

    आमन्त्र्य प्रययौ राजा तैश्चैवाभ्यनुमोदितः

    मङ्गलाचारयुक्ताभिर् आशीर्भिश्चाभिनन्दितः

    गजवाजिरथौघेन बलेन महतागमत्

    स राजा देवराजाभो विजिगीषुर्वसुंधराम्

    हृष्टपुष्टबलः प्रायात्पाण्डुः शत्रून् अनेकशः

    kṛtodvāhastataḥ pāṇḍurbalotsāhasamanvitaḥ

    goptā bharatavaṃśasya śrīmānsarvāstrakovidaḥ

    jigīṣamāṇo vasudhāṃ yayau śatrūn anekaśaḥ

    vaiśaṃpāyana uvāca

    kuntyāḥ pāṇḍośca rājendra kuntibhojo mahīpatiḥ

    kṛtvodvāhaṃ tadā taṃ tu nānāvasubhir arcitam

    svapuraṃ preṣayāmāsa sa rājā kurusattamam

    tato balena mahatā nānādhvajapatākinā

    stūyamānaḥ sa cāśībhirbrāhmaṇaiśca maharṣibhiḥ

    samprāpya nagaraṃ rājā pāṇḍuḥ kauravanandanaḥ

    nyaveśayata tāṃ bhāryāṃ kuntīṃ svabhavane prabhuḥ

    tataḥ śāṃtanavo bhīṣmo rājñaḥ pāṇḍoryaśasvinaḥ

    vivāhasyāparasyārthe cakāra matimānmatim

    so 'mātyaiḥ sthaviraiḥ sārdhaṃ brāhmaṇaiśca maharṣibhiḥ

    balena caturaṅgena yayau madrapateḥ puram

    tam āgatam abhiśrutya bhīṣmaṃ bāhlīkapuṅgavaḥ

    pratyudgamyārcayitvā ca puraṃ prāveśayannṛpaḥ

    dattvā tasyāsanaṃ śubhraṃ pādyam arghyaṃ tathaiva ca

    madhuparkaṃ ca madreśaḥ papracchāgamane 'rthitām

    taṃ bhīṣmaḥ pratyuvācedaṃ madrarājaṃ kurūdvahaḥ

    āgataṃ māṃ vijānīhi varārthinam ariṃdama

    śrūyate bhavataḥ sādhvī svasā mādrī yaśasvinī

    tām ahaṃ varayiṣyāmi pāṇḍor arthe yaśasvinīm

    yuktarūpo hi saṃbandhe tvaṃ no rājanvayaṃ tava

    etatsaṃcintya madreśa gṛhāṇāsmānyathāvidhi

    tam evaṃvādinaṃ bhīṣmaṃ pratyabhāṣata madrapaḥ

    na hi me 'nyo varastvattaḥ śreyān iti matirmama

    pūrvaiḥ pravartitaṃ kiṃcitkule 'sminnṛpasattamaiḥ

    sādhu vā yadi vāsādhu tannātikrāntum utsahe

    vyaktaṃ tadbhavataścāpi viditaṃ nātra saṃśayaḥ

    na ca yuktaṃ tathā vaktuṃ bhavāndehīti sattama

    kuladharmaḥ sa no vīra pramāṇaṃ paramaṃ ca tat

    tena tvāṃ na bravīmyetad asaṃdigdhaṃ vaco 'rihan

    taṃ bhīṣmaḥ pratyuvācedaṃ madrarājaṃ mahāmatiḥ

    dharma eṣa paro rājansvayam uktaḥ svayaṃbhuvā

    nātra kaścana doṣo 'sti pūrvairvidhir ayaṃ kṛtaḥ

    viditeyaṃ ca te śalya maryādā sādhusaṃmatā

    ityuktvā sa mahātejāḥ śātakumbhaṃ kṛtākṛtam

    ratnāni ca vicitrāṇi śalyāyādātsahasraśaḥ

    gajān aśvānrathāṃścaiva vāsāṃsyābharaṇāni ca

    maṇimuktāpravālaṃ ca gāṅgeyo vyasṛjacchubham

    tatpragṛhya dhanaṃ sarvaṃ śalyaḥ saṃprītamānasaḥ

    dadau tāṃ samalaṃkṛtya svasāraṃ kauravarṣabhe

    sa tāṃ mādrīm upādāya bhīṣmaḥ sāgaragāsutaḥ

    ājagāma puraṃ dhīmānpraviṣṭo gajasāhvayam

    tata iṣṭe 'hani prāpte muhūrte sādhusaṃmate

    jagrāha vidhivatpāṇiṃ mādryāḥ pāṇḍurnarādhipaḥ

    tato vivāhe nirvṛtte sa rājā kurunandanaḥ

    sthāpayāmāsa tāṃ bhāryāṃ śubhe veśmani bhāvinīm

    sa tābhyāṃ vyacaratsārdhaṃ bhāryābhyāṃ rājasattamaḥ

    kuntyā mādryā ca rājendro yathākāmaṃ yathāsukham

    tataḥ sa kauravo rājā vihṛtya tridaśā niśāḥ

    jigīṣayā mahīṃ pāṇḍurniścakrāma purātprabho

    sa bhīṣmapramukhānvṛddhān abhivādya praṇamya ca

    dhṛtarāṣṭraṃ ca kauravyaṃ tathānyānkurusattamān

    āmantrya prayayau rājā taiścaivābhyanumoditaḥ

    maṅgalācārayuktābhir āśīrbhiścābhinanditaḥ

    gajavājirathaughena balena mahatāgamat

    sa rājā devarājābho vijigīṣurvasuṃdharām

    hṛṣṭapuṣṭabalaḥ prāyātpāṇḍuḥ śatrūn anekaśaḥ

  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27