Sanskrit

40 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15

    वासुकेर् अथ नागस्य सहसाक्षिप्यतः सुरैः

    सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुर् असकृन्मुखात्

    सूतः

    वासुकेर्मथ्यमानस्य निःसृतेन विषेण च

    अभवन्मिश्रितं तोयं तदा भार्गवनन्दन

    मथनान्मन्दरेणाथ देवदानवबाहुभिः

    विषं तीक्ष्णं समुद्भूतं हालाहलम् इति श्रुतम्

    देवाश्च दानवाश्चैव दग्धास्तेन विषेण ह

    अपाक्रामंस्ततो भीता विषादम् अगमंस्तदा

    ब्रह्माणम् अब्रुवन्देवाः समेत्य मुनिपुंगवैः

    मथ्यमाने ऽमृते जातं विषं कालानलप्रभम्

    तेनैव तापिता लोकास्तस्य प्रतिकुरुष्व ह

    एवम् उक्तस्तदा ब्रह्मा दध्यौ लोकेश्वरं हरम्

    त्र्यक्षं त्रिशूलिनं रुद्रं देवदेवम् उमापतिम्

    तदाथ चिन्तितो देवस्तज्ज्ञात्वा द्रुतम् आययौ

    तस्याथ देवस्तत्सर्वम् आचचक्षे प्रजापतिः

    तच्छ्रुत्वा देवदेवेशो लोकस्यास्य हितेप्सया

    अपिबत्तद्विषं रुद्रः कालानलसमप्रभम्

    कण्ठे स्थापितवान्देवो लोकानां हितकाम्यया

    यस्मात्तु नीलता कण्ठे नीलकण्ठस्ततः स्मृतः

    पीतमात्रे विषे तत्र रुद्रेणामिततेजसा

    देवाः प्रीताः पुनर्जग्मुश्चक्रुर्वै कर्म तत्तथा

    मथ्यमाने ऽमृतस्यार्थे भूयो वै देवदानवैः

    vāsuker atha nāgasya sahasākṣipyataḥ suraiḥ

    sadhūmāḥ sārciṣo vātā niṣpetur asakṛnmukhāt

    sūtaḥ

    vāsukermathyamānasya niḥsṛtena viṣeṇa ca

    abhavanmiśritaṃ toyaṃ tadā bhārgavanandana

    mathanānmandareṇātha devadānavabāhubhiḥ

    viṣaṃ tīkṣṇaṃ samudbhūtaṃ hālāhalam iti śrutam

    devāśca dānavāścaiva dagdhāstena viṣeṇa ha

    apākrāmaṃstato bhītā viṣādam agamaṃstadā

    brahmāṇam abruvandevāḥ sametya munipuṃgavaiḥ

    mathyamāne 'mṛte jātaṃ viṣaṃ kālānalaprabham

    tenaiva tāpitā lokāstasya pratikuruṣva ha

    evam uktastadā brahmā dadhyau lokeśvaraṃ haram

    tryakṣaṃ triśūlinaṃ rudraṃ devadevam umāpatim

    tadātha cintito devastajjñātvā drutam āyayau

    tasyātha devastatsarvam ācacakṣe prajāpatiḥ

    tacchrutvā devadeveśo lokasyāsya hitepsayā

    apibattadviṣaṃ rudraḥ kālānalasamaprabham

    kaṇṭhe sthāpitavāndevo lokānāṃ hitakāmyayā

    yasmāttu nīlatā kaṇṭhe nīlakaṇṭhastataḥ smṛtaḥ

    pītamātre viṣe tatra rudreṇāmitatejasā

    devāḥ prītāḥ punarjagmuścakrurvai karma tattathā

    mathyamāne 'mṛtasyārthe bhūyo vai devadānavaiḥ

  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27

    अथ तस्य समुद्रस्य तज्जातम् उदकं पयः

    रसोत्तमैर्विमिश्रं च ततः क्षीराद् अभूद्घृतम्

    एतस्मिन्नन्तरे जातं वासुकेर्मुखनिःस्रवात्

    कालकूटं विषं घोरं सर्वसत्त्वभयंकरम्

    तस्मिन्समुत्थिते घोरे विषे कालानलप्रभे

    संत्रस्तासुरदेवौघा दिशः सर्वाः प्रपेदिरे

    येन विष्णुः कृतः कृष्णो विषेण महता तदा

    यत्र हाहाकृतं सर्वं जगद् आसीच्चराचरम्

    ततस्तु ब्रह्मणो वाक्याद्देवदेवो महेश्वरः

    अपिबत्तद्विषं घोरं प्रत्यक्षं दैवतेषु वै

    तस्मिन्विषे पीयमाने हरेणामिततेजसा

    विस्मयं परमं जग्मुर्देवाश्च मुनिदानवाः

    ततः कण्ठम् अनुप्राप्तं विषं दृष्ट्वा हरस्य च

    ब्रह्मा प्रोवाच देवेशं कण्ठे धारय वै प्रभो

    स्वयंभुवचनाच्छंभुर्दधार विषम् उत्तमम्

    कण्ठे हालाहलं घोरं नीलकण्ठस्ततः स्मृतः

    atha tasya samudrasya tajjātam udakaṃ payaḥ

    rasottamairvimiśraṃ ca tataḥ kṣīrād abhūdghṛtam

    etasminnantare jātaṃ vāsukermukhaniḥsravāt

    kālakūṭaṃ viṣaṃ ghoraṃ sarvasattvabhayaṃkaram

    tasminsamutthite ghore viṣe kālānalaprabhe

    saṃtrastāsuradevaughā diśaḥ sarvāḥ prapedire

    yena viṣṇuḥ kṛtaḥ kṛṣṇo viṣeṇa mahatā tadā

    yatra hāhākṛtaṃ sarvaṃ jagad āsīccarācaram

    tatastu brahmaṇo vākyāddevadevo maheśvaraḥ

    apibattadviṣaṃ ghoraṃ pratyakṣaṃ daivateṣu vai

    tasminviṣe pīyamāne hareṇāmitatejasā

    vismayaṃ paramaṃ jagmurdevāśca munidānavāḥ

    tataḥ kaṇṭham anuprāptaṃ viṣaṃ dṛṣṭvā harasya ca

    brahmā provāca deveśaṃ kaṇṭhe dhāraya vai prabho

    svayaṃbhuvacanācchaṃbhurdadhāra viṣam uttamam

    kaṇṭhe hālāhalaṃ ghoraṃ nīlakaṇṭhastataḥ smṛtaḥ

  28. 28
  29. 29
  30. 30