Mahabharat · Adhyaya 181 1.181.25
1.181.25तत्राश्चर्यं भीमसेनश्चकार पुरुषर्षभः
यच्छल्यं पतितं भूमौ नाहनद्बलिनं बली
ततो राजसमूहस्य पश्यतो वृक्षम् आरुजत्
ततस्तु भीमं संज्ञाभिर्वारयामास धर्मराट्
आकारज्ञस्ततो भ्रातुः पाण्डवो ऽपि न्यवर्तत
धर्मराजश्च कौरव्यं दुर्योधनम् अमर्षणम्
एतस्मिन्नन्तरे ऽविध्यद्बाणेन नतपर्वणा
दुर्योधनम् अमित्रघ्नं धर्मराजो युधिष्ठिरः
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो दण्डाहत इवोरगः
प्रत्ययुध्यत राजानं यत्नं परमम् आस्थितः
छित्त्वा राजा धनुः सज्यं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे
अभ्यवर्षच्छरौघैस्तं स हित्वा प्राद्रवद्रणम्
दुःशासनस्तु संक्रुद्धः सहदेवेन पार्थिव
युद्ध्वा च सुचिरं कालं धनुषा स महारथः
विसृज्य च धनुः संख्ये वर्म चादाय भास्वरम्
असिम् आकाशसंकाशम् अभिदुद्राव पाण्डवम्
विकर्णचित्रसेनाभ्यां निगृहीतश्च कौरवः
दुःषहो नकुलाच्चापि अपकृष्टश्च कौरवैः
निवर्तन्तां भवन्तो वै कुतो विप्रेषु विग्रहः
न चेमे केवलं विप्रा न चैषां मानुषं बलम्
द्वावत्र ब्राह्मणौ क्रूरौ द्वाविन्द्रसदृशौ बले
ये वा के वा नमस्तेभ्यो गच्छामः स्वपुरं वयम्
एवं सम्भाष्य ते वीरा विनिवर्तन्त कौरवाः
प्रजहुर्ब्राह्मणास्तत्र समेतं राजमण्डलम्
प्रयातास्ते ततस्तत्र क्षत्रिया रणमूर्धनि
ब्राह्मणाश्च जयं प्राप्ताः कन्याम् आदाय निर्ययुः
Transliteration
tatrāścaryaṃ bhīmasenaścakāra puruṣarṣabhaḥ
yacchalyaṃ patitaṃ bhūmau nāhanadbalinaṃ balī
tato rājasamūhasya paśyato vṛkṣam ārujat
tatastu bhīmaṃ saṃjñābhirvārayāmāsa dharmarāṭ
ākārajñastato bhrātuḥ pāṇḍavo 'pi nyavartata
dharmarājaśca kauravyaṃ duryodhanam amarṣaṇam
etasminnantare 'vidhyadbāṇena nataparvaṇā
duryodhanam amitraghnaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
tato duryodhanaḥ kruddho daṇḍāhata ivoragaḥ
pratyayudhyata rājānaṃ yatnaṃ paramam āsthitaḥ
chittvā rājā dhanuḥ sajyaṃ dhārtarāṣṭrasya saṃyuge
abhyavarṣaccharaughaistaṃ sa hitvā prādravadraṇam
duḥśāsanastu saṃkruddhaḥ sahadevena pārthiva
yuddhvā ca suciraṃ kālaṃ dhanuṣā sa mahārathaḥ
visṛjya ca dhanuḥ saṃkhye varma cādāya bhāsvaram
asim ākāśasaṃkāśam abhidudrāva pāṇḍavam
vikarṇacitrasenābhyāṃ nigṛhītaśca kauravaḥ
duḥṣaho nakulāccāpi apakṛṣṭaśca kauravaiḥ
nivartantāṃ bhavanto vai kuto vipreṣu vigrahaḥ
na ceme kevalaṃ viprā na caiṣāṃ mānuṣaṃ balam
dvāvatra brāhmaṇau krūrau dvāvindrasadṛśau bale
ye vā ke vā namastebhyo gacchāmaḥ svapuraṃ vayam
evaṃ sambhāṣya te vīrā vinivartanta kauravāḥ
prajahurbrāhmaṇāstatra sametaṃ rājamaṇḍalam
prayātāste tatastatra kṣatriyā raṇamūrdhani
brāhmaṇāśca jayaṃ prāptāḥ kanyām ādāya niryayuḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress