Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 92 1.92.24

1.92.24

स राजा शंतनुर्धीमान्ख्यातः पृथ्व्यां धनुर्धरः

बभूव सर्वलोकस्य सत्यवाग् इति संमतः

पीनस्कन्धो महाबाहुर्मत्तवारणविक्रमः

अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः

अमात्यसंपदोपेतः क्षत्रधर्मविशेषवित्

वशे चक्रे महीम् एको विजित्य वसुधाधिपान्

वेदान् आगमयत्कृत्स्नान्राजधर्मांश्च सर्वशः

ईजे च बहुभिः सत्रैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः

तर्पयामास विप्रांश्च वेदाध्ययनकोविदान्

रत्नैर् उच्चावचैर्गोभिर्ग्रामैर् अश्वैर्धनैर् अपि

वयोरूपेण सम्पन्नः पौरुषेण बलेन च

ऐश्वर्येण प्रतापेन विक्रमेण धनेन च

वर्तमानं च सत्येन सर्वधर्मविशारदम्

तं महीपं महीपाला राजराजम् अकुर्वत

वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्नप्रबोधनाः

श्रिया भरतशार्दूल समपद्यन्त भूमिपाः

शंतनुप्रमुखैर्गुप्तं राष्ट्राधिपतिभिर्जगत्

नियमैः सर्ववर्णानां ब्रह्मोत्तरम् अवर्तत

ब्राह्मणाभिमुखं क्षत्रं क्षत्रियाभिमुखा विशः

ब्रह्मक्षत्रानुलोमाश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः

एवं पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम्

शंतनावथ राज्यस्थे नावर्तत वृथा वधः

असुखानाम् अनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम्

स एव राजा सर्वेषां भूतानाम् अभवत्पिता

स हस्तिनाम्नि धर्मात्मा विहरन्कुरुनन्दनः

तेजसा सूर्यकल्पो ऽभूद्वायुना च समो बले

अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः

बभूव राजा सुमतिः प्रजानां सत्यविक्रमः

स वनेषु च रम्येषु शैलप्रस्रवणेषु च

बभूव मृगयाशीलः सततं वनगोचरः

स वनेषु वारण्येषु शैलप्रस्रवणेषु च

Transliteration

sa rājā śaṃtanurdhīmānkhyātaḥ pṛthvyāṃ dhanurdharaḥ

babhūva sarvalokasya satyavāg iti saṃmataḥ

pīnaskandho mahābāhurmattavāraṇavikramaḥ

anvitaḥ paripūrṇārthaiḥ sarvairnṛpatilakṣaṇaiḥ

amātyasaṃpadopetaḥ kṣatradharmaviśeṣavit

vaśe cakre mahīm eko vijitya vasudhādhipān

vedān āgamayatkṛtsnānrājadharmāṃśca sarvaśaḥ

īje ca bahubhiḥ satraiḥ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ

tarpayāmāsa viprāṃśca vedādhyayanakovidān

ratnair uccāvacairgobhirgrāmair aśvairdhanair api

vayorūpeṇa sampannaḥ pauruṣeṇa balena ca

aiśvaryeṇa pratāpena vikrameṇa dhanena ca

vartamānaṃ ca satyena sarvadharmaviśāradam

taṃ mahīpaṃ mahīpālā rājarājam akurvata

vītaśokabhayābādhāḥ sukhasvapnaprabodhanāḥ

śriyā bharataśārdūla samapadyanta bhūmipāḥ

śaṃtanupramukhairguptaṃ rāṣṭrādhipatibhirjagat

niyamaiḥ sarvavarṇānāṃ brahmottaram avartata

brāhmaṇābhimukhaṃ kṣatraṃ kṣatriyābhimukhā viśaḥ

brahmakṣatrānulomāśca śūdrāḥ paryacaranviśaḥ

evaṃ paśuvarāhāṇāṃ tathaiva mṛgapakṣiṇām

śaṃtanāvatha rājyasthe nāvartata vṛthā vadhaḥ

asukhānām anāthānāṃ tiryagyoniṣu vartatām

sa eva rājā sarveṣāṃ bhūtānām abhavatpitā

sa hastināmni dharmātmā viharankurunandanaḥ

tejasā sūryakalpo 'bhūdvāyunā ca samo bale

antakapratimaḥ kope kṣamayā pṛthivīsamaḥ

babhūva rājā sumatiḥ prajānāṃ satyavikramaḥ

sa vaneṣu ca ramyeṣu śailaprasravaṇeṣu ca

babhūva mṛgayāśīlaḥ satataṃ vanagocaraḥ

sa vaneṣu vāraṇyeṣu śailaprasravaṇeṣu ca

By System Admin

Translation

Draft in progress