Mahabharat · Adhyaya 20 1.20.15
1.20.15एवं स्तुतः सुपर्णस्तु देवैः सर्षिगणैस्तदा
तेजसः प्रतिसंहारम् आत्मनः स चकार ह
सौतिर् उवाच
सुपर्ण उवाच
सौतिर् उवाच
रुरुर् उवाच
प्रमतिर् उवाच
देवा ऊचुः
पितामह उवाच
प्रमतिर् उवाच
स श्रुत्वाथात्मनो देहं सुपर्णः प्रेक्ष्य च स्वयम्
शरीरप्रतिसंहारम् आत्मनः सम्प्रचक्रमे
न मे सर्वाणि भूतानि बिभियुर्देहदर्शनात्
भीमरूपात्समुद्विग्नास्तस्मात्तेजस्तु संहरे
अरुणं चात्मनः पृष्ठम् आरोप्य स पितुर्गृहात्
ततः कामगमः पक्षी कामवीर्यो विहंगमः
मातुर् अन्तिकम् आगच्छत्परया मुदया युतः
तत्रारुणः स निक्षिप्तः दिशं पूर्वां महाद्युतिः
सूर्यतेजोविनिहतांल्लोकान्दग्धुं महारथः
किमर्थं भगवान्सूर्यो लोकान्दग्धुमनास्तदा
किम् अस्यापकृतं देवैर्येनेमं मन्युर् आविशत्
चन्द्रादित्यैर्यदा राहुर् आख्यातो ह्यमृतं पिबन्
वैरानुबन्धं कृतवांश्चन्द्रादित्ये तदानघ
वध्यमाने ग्रहेणाथ आदित्ये मन्युर् आविशत्
सुरार्थाय समुत्पन्नो रोषो राहोस्तु मां प्रति
बह्वनर्थकरं पापम् एको ऽहं समवाप्नुयाम्
सहाय एकः कार्येषु न मे कृच्छ्रेषु जायते
पश्यन्ति ग्रस्यमानं मां सह देवैर्दिवौकसः
तस्माल्लोकविनाशाय ह्यवतिष्ठे न संशयः
एवं कृतमतिः सूर्यो ह्यस्तम् अभ्यगमद्गिरिम्
ततो ऽर्धरात्रसमये सर्वलोकभयावहः
उत्पत्स्यते महान्दाहस्त्रैलोक्यस्य विनाशनः
ततो देवाः सर्षिगणा उपगम्य पितामहम्
भगवन्किमिदं चाद्य महद्दाहकृतं भयम्
न तावद्दृश्यते सूर्यः क्षपेयं न प्रभाति च
उदिते भगवन्भानौ कथम् एतद्भविष्यति
एष लोकविनाशाय रविर् उद्यन्तुम् उद्यतः
दृश्यन्नेव हि लोकान्स भस्मराशीकरिष्यति
तस्य प्रतिविधानं च विहितं पूर्वम् एव हि
कश्यपस्य सुतो विद्वान् अरुणेत्यभिविश्रुतः
महाकायो महातेजाः स स्थास्यति पुरो रवेः
करिष्यति च सारथ्यं तेजश्चास्य हरिष्यति
लोकानां शान्तिर् एवं स्याद् ऋषीणां च दिवौकसाम्
ततः पितामहाज्ञातः सर्वं चक्रे तदारुणः
उदितश्चैव सविता अरुणेन तदावृतः
एतत्ते सर्वम् आख्यातं यत्सूर्यं मन्युर् आविशत्
अरुणश्च यथैवास्य सारथ्यम् अकरोत्प्रभुः
भूय एवापरं प्रश्नं शृणु पूर्वम् उदाहृतम्
Transliteration
evaṃ stutaḥ suparṇastu devaiḥ sarṣigaṇaistadā
tejasaḥ pratisaṃhāram ātmanaḥ sa cakāra ha
sautir uvāca
suparṇa uvāca
sautir uvāca
rurur uvāca
pramatir uvāca
devā ūcuḥ
pitāmaha uvāca
pramatir uvāca
sa śrutvāthātmano dehaṃ suparṇaḥ prekṣya ca svayam
śarīrapratisaṃhāram ātmanaḥ sampracakrame
na me sarvāṇi bhūtāni bibhiyurdehadarśanāt
bhīmarūpātsamudvignāstasmāttejastu saṃhare
aruṇaṃ cātmanaḥ pṛṣṭham āropya sa piturgṛhāt
tataḥ kāmagamaḥ pakṣī kāmavīryo vihaṃgamaḥ
mātur antikam āgacchatparayā mudayā yutaḥ
tatrāruṇaḥ sa nikṣiptaḥ diśaṃ pūrvāṃ mahādyutiḥ
sūryatejovinihatāṃllokāndagdhuṃ mahārathaḥ
kimarthaṃ bhagavānsūryo lokāndagdhumanāstadā
kim asyāpakṛtaṃ devairyenemaṃ manyur āviśat
candrādityairyadā rāhur ākhyāto hyamṛtaṃ piban
vairānubandhaṃ kṛtavāṃścandrāditye tadānagha
vadhyamāne graheṇātha āditye manyur āviśat
surārthāya samutpanno roṣo rāhostu māṃ prati
bahvanarthakaraṃ pāpam eko 'haṃ samavāpnuyām
sahāya ekaḥ kāryeṣu na me kṛcchreṣu jāyate
paśyanti grasyamānaṃ māṃ saha devairdivaukasaḥ
tasmāllokavināśāya hyavatiṣṭhe na saṃśayaḥ
evaṃ kṛtamatiḥ sūryo hyastam abhyagamadgirim
tato 'rdharātrasamaye sarvalokabhayāvahaḥ
utpatsyate mahāndāhastrailokyasya vināśanaḥ
tato devāḥ sarṣigaṇā upagamya pitāmaham
bhagavankimidaṃ cādya mahaddāhakṛtaṃ bhayam
na tāvaddṛśyate sūryaḥ kṣapeyaṃ na prabhāti ca
udite bhagavanbhānau katham etadbhaviṣyati
eṣa lokavināśāya ravir udyantum udyataḥ
dṛśyanneva hi lokānsa bhasmarāśīkariṣyati
tasya pratividhānaṃ ca vihitaṃ pūrvam eva hi
kaśyapasya suto vidvān aruṇetyabhiviśrutaḥ
mahākāyo mahātejāḥ sa sthāsyati puro raveḥ
kariṣyati ca sārathyaṃ tejaścāsya hariṣyati
lokānāṃ śāntir evaṃ syād ṛṣīṇāṃ ca divaukasām
tataḥ pitāmahājñātaḥ sarvaṃ cakre tadāruṇaḥ
uditaścaiva savitā aruṇena tadāvṛtaḥ
etatte sarvam ākhyātaṃ yatsūryaṃ manyur āviśat
aruṇaśca yathaivāsya sārathyam akarotprabhuḥ
bhūya evāparaṃ praśnaṃ śṛṇu pūrvam udāhṛtam
By System Admin
Translation
Draft in progress