Sanskrit

Mahabharat · Adhyaya 16 1.16.15

1.16.15

वासुकेर् अथ नागस्य सहसाक्षिप्यतः सुरैः

सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुर् असकृन्मुखात्

सूतः

वासुकेर्मथ्यमानस्य निःसृतेन विषेण च

अभवन्मिश्रितं तोयं तदा भार्गवनन्दन

मथनान्मन्दरेणाथ देवदानवबाहुभिः

विषं तीक्ष्णं समुद्भूतं हालाहलम् इति श्रुतम्

देवाश्च दानवाश्चैव दग्धास्तेन विषेण ह

अपाक्रामंस्ततो भीता विषादम् अगमंस्तदा

ब्रह्माणम् अब्रुवन्देवाः समेत्य मुनिपुंगवैः

मथ्यमाने ऽमृते जातं विषं कालानलप्रभम्

तेनैव तापिता लोकास्तस्य प्रतिकुरुष्व ह

एवम् उक्तस्तदा ब्रह्मा दध्यौ लोकेश्वरं हरम्

त्र्यक्षं त्रिशूलिनं रुद्रं देवदेवम् उमापतिम्

तदाथ चिन्तितो देवस्तज्ज्ञात्वा द्रुतम् आययौ

तस्याथ देवस्तत्सर्वम् आचचक्षे प्रजापतिः

तच्छ्रुत्वा देवदेवेशो लोकस्यास्य हितेप्सया

अपिबत्तद्विषं रुद्रः कालानलसमप्रभम्

कण्ठे स्थापितवान्देवो लोकानां हितकाम्यया

यस्मात्तु नीलता कण्ठे नीलकण्ठस्ततः स्मृतः

पीतमात्रे विषे तत्र रुद्रेणामिततेजसा

देवाः प्रीताः पुनर्जग्मुश्चक्रुर्वै कर्म तत्तथा

मथ्यमाने ऽमृतस्यार्थे भूयो वै देवदानवैः

Transliteration

vāsuker atha nāgasya sahasākṣipyataḥ suraiḥ

sadhūmāḥ sārciṣo vātā niṣpetur asakṛnmukhāt

sūtaḥ

vāsukermathyamānasya niḥsṛtena viṣeṇa ca

abhavanmiśritaṃ toyaṃ tadā bhārgavanandana

mathanānmandareṇātha devadānavabāhubhiḥ

viṣaṃ tīkṣṇaṃ samudbhūtaṃ hālāhalam iti śrutam

devāśca dānavāścaiva dagdhāstena viṣeṇa ha

apākrāmaṃstato bhītā viṣādam agamaṃstadā

brahmāṇam abruvandevāḥ sametya munipuṃgavaiḥ

mathyamāne 'mṛte jātaṃ viṣaṃ kālānalaprabham

tenaiva tāpitā lokāstasya pratikuruṣva ha

evam uktastadā brahmā dadhyau lokeśvaraṃ haram

tryakṣaṃ triśūlinaṃ rudraṃ devadevam umāpatim

tadātha cintito devastajjñātvā drutam āyayau

tasyātha devastatsarvam ācacakṣe prajāpatiḥ

tacchrutvā devadeveśo lokasyāsya hitepsayā

apibattadviṣaṃ rudraḥ kālānalasamaprabham

kaṇṭhe sthāpitavāndevo lokānāṃ hitakāmyayā

yasmāttu nīlatā kaṇṭhe nīlakaṇṭhastataḥ smṛtaḥ

pītamātre viṣe tatra rudreṇāmitatejasā

devāḥ prītāḥ punarjagmuścakrurvai karma tattathā

mathyamāne 'mṛtasyārthe bhūyo vai devadānavaiḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress