19 shlokas
- 1
नारद उवाच
हिरण्यपुरम् इत्येतत्ख्यातं पुरवरं महत्
दैत्यानां दानवानां च मायाशतविचारिणाम्
nārada uvāca
hiraṇyapuram ityetatkhyātaṃ puravaraṃ mahat
daityānāṃ dānavānāṃ ca māyāśatavicāriṇām
- 2
अनल्पेन प्रयत्नेन निर्मितं विश्वकर्मणा
मयेन मनसा सृष्टं पातालतलम् आश्रितम्
analpena prayatnena nirmitaṃ viśvakarmaṇā
mayena manasā sṛṣṭaṃ pātālatalam āśritam
- 3
अत्र मायासहस्राणि विकुर्वाणा महौजसः
दानवा निवसन्ति स्म शूरा दत्तवराः पुरा
atra māyāsahasrāṇi vikurvāṇā mahaujasaḥ
dānavā nivasanti sma śūrā dattavarāḥ purā
- 4
नैते शक्रेण नान्येन वरुणेन यमेन वा
शक्यन्ते वशम् आनेतुं तथैव धनदेन च
naite śakreṇa nānyena varuṇena yamena vā
śakyante vaśam ānetuṃ tathaiva dhanadena ca
- 5
असुराः कालखञ्जाश्च तथा विष्णुपदोद्भवाः
नैरृता यातुधानाश्च ब्रह्मवेदोद्भवाश्च ये
asurāḥ kālakhañjāśca tathā viṣṇupadodbhavāḥ
nairṛtā yātudhānāśca brahmavedodbhavāśca ye
- 6
दंष्ट्रिणो भीमरूपाश्च निवसन्त्यात्मरक्षिणः
मायावीर्योपसंपन्ना निवसन्त्यात्मरक्षिणः
daṃṣṭriṇo bhīmarūpāśca nivasantyātmarakṣiṇaḥ
māyāvīryopasaṃpannā nivasantyātmarakṣiṇaḥ
- 7
निवातकवचा नाम दानवा युद्धदुर्मदाः
जानासि च यथा शक्रो नैताञ्शक्नोति बाधितुम्
nivātakavacā nāma dānavā yuddhadurmadāḥ
jānāsi ca yathā śakro naitāñśaknoti bādhitum
- 8
बहुशो मातले त्वं च तव पुत्रश्च गोमुखः
निर्भग्नो देवराजश्च सहपुत्रः शचीपतिः
bahuśo mātale tvaṃ ca tava putraśca gomukhaḥ
nirbhagno devarājaśca sahaputraḥ śacīpatiḥ
- 9
पश्य वेश्मानि रौक्माणि मातले राजतानि च
कर्मणा विधियुक्तेन युक्तान्युपगतानि च
paśya veśmāni raukmāṇi mātale rājatāni ca
karmaṇā vidhiyuktena yuktānyupagatāni ca
- 10
वैडूर्यहरितानीव प्रवालरुचिराणि च
अर्कस्फटिकशुभ्राणि वज्रसारोज्ज्वलानि च
vaiḍūryaharitānīva pravālarucirāṇi ca
arkasphaṭikaśubhrāṇi vajrasārojjvalāni ca
- 11
पार्थिवानीव चाभान्ति पुनर्नगमयानि च
शैलानीव च दृश्यन्ते तारकाणीव चाप्युत
pārthivānīva cābhānti punarnagamayāni ca
śailānīva ca dṛśyante tārakāṇīva cāpyuta
- 12
सूर्यरूपाणि चाभान्ति दीप्ताग्निसदृशानि च
मणिजालविचित्राणि प्रांशूनि निबिडानि च
sūryarūpāṇi cābhānti dīptāgnisadṛśāni ca
maṇijālavicitrāṇi prāṃśūni nibiḍāni ca
- 13
नैतानि शक्यं निर्देष्टुं रूपतो द्रव्यतस्तथा
गुणतश्चैव सिद्धानि प्रमाणगुणवन्ति च
naitāni śakyaṃ nirdeṣṭuṃ rūpato dravyatastathā
guṇataścaiva siddhāni pramāṇaguṇavanti ca
- 14
आक्रीडान्पश्य दैत्यानां तथैव शयनान्युत
रत्नवन्ति महार्हाणि भाजनान्यासनानि च
ākrīḍānpaśya daityānāṃ tathaiva śayanānyuta
ratnavanti mahārhāṇi bhājanānyāsanāni ca
- 15
जलदाभांस्तथा शैलांस्तोयप्रस्रवणान्वितान्
कामपुष्पफलांश्चैव पादपान्कामचारिणः
jaladābhāṃstathā śailāṃstoyaprasravaṇānvitān
kāmapuṣpaphalāṃścaiva pādapānkāmacāriṇaḥ
- 16
मातले कश्चिद् अत्रापि रुचितस्ते वरो भवेत्
अथ वान्यां दिशं भूमेर्गच्छाव यदि मन्यसे
mātale kaścid atrāpi rucitaste varo bhavet
atha vānyāṃ diśaṃ bhūmergacchāva yadi manyase
- 17
कण्व उवाच
मातलिस्त्वब्रवीद् एनं भाषमाणं तथाविधम्
देवर्षे नैव मे कार्यं विप्रियं त्रिदिवौकसाम्
kaṇva uvāca
mātalistvabravīd enaṃ bhāṣamāṇaṃ tathāvidham
devarṣe naiva me kāryaṃ vipriyaṃ tridivaukasām
- 18
नित्यानुषक्तवैरा हि भ्रातरो देवदानवाः
अरिपक्षेण संबन्धं रोचयिष्याम्यहं कथम्
nityānuṣaktavairā hi bhrātaro devadānavāḥ
aripakṣeṇa saṃbandhaṃ rocayiṣyāmyahaṃ katham
- 19
अन्यत्र साधु गच्छावो द्रष्टुं नार्हामि दानवान्
जानामि तु तथात्मानं दित्सात्मकमलं यथा
anyatra sādhu gacchāvo draṣṭuṃ nārhāmi dānavān
jānāmi tu tathātmānaṃ ditsātmakamalaṃ yathā

