60 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
सर्व एते महोत्साहा ये त्वया परिकीर्तिताः
एकतस्त्वेव ते सर्वे समेता भीम एकतः
dhṛtarāṣṭra uvāca
sarva ete mahotsāhā ye tvayā parikīrtitāḥ
ekatastveva te sarve sametā bhīma ekataḥ
- 2
भीमसेनाद्धि मे भूयो भयं संजायते महत्
क्रुद्धाद् अमर्षणात्तात व्याघ्राद् इव महारुरोः
bhīmasenāddhi me bhūyo bhayaṃ saṃjāyate mahat
kruddhād amarṣaṇāttāta vyāghrād iva mahāruroḥ
- 3
जागर्मि रात्रयः सर्वा दीर्घम् उष्णं च निःश्वसन्
भीतो वृकोदरात्तात सिंहात्पशुर् इवाबलः
jāgarmi rātrayaḥ sarvā dīrgham uṣṇaṃ ca niḥśvasan
bhīto vṛkodarāttāta siṃhātpaśur ivābalaḥ
- 4
न हि तस्य महाबाहोः शक्रप्रतिमतेजसः
सैन्ये ऽस्मिन्प्रतिपश्यामि य एनं विषहेद्युधि
na hi tasya mahābāhoḥ śakrapratimatejasaḥ
sainye 'sminpratipaśyāmi ya enaṃ viṣahedyudhi
- 6
महावेगो महोत्साहो महाबाहुर्महाबलः
मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनान्तं करिष्यति
mahāvego mahotsāho mahābāhurmahābalaḥ
mandānāṃ mama putrāṇāṃ yuddhenāntaṃ kariṣyati
- 7
ऊरुग्राहगृहीतानां गदां बिभ्रद्वृकोदरः
कुरूणाम् ऋषभो युद्धे दण्डपाणिर् इवान्तकः
ūrugrāhagṛhītānāṃ gadāṃ bibhradvṛkodaraḥ
kurūṇām ṛṣabho yuddhe daṇḍapāṇir ivāntakaḥ
- 8
शैक्यायसमयीं घोरां गदां काञ्चनभूषिताम्
मनसाहं प्रपश्यामि ब्रह्मदण्डम् इवोद्यतम्
śaikyāyasamayīṃ ghorāṃ gadāṃ kāñcanabhūṣitām
manasāhaṃ prapaśyāmi brahmadaṇḍam ivodyatam
- 9
यथा रुरूणां यूथेषु सिंहो जातबलश्चरेत्
मामकेषु तथा भीमो बलेषु विचरिष्यति
yathā rurūṇāṃ yūtheṣu siṃho jātabalaścaret
māmakeṣu tathā bhīmo baleṣu vicariṣyati
- 10
सर्वेषां मम पुत्राणां स एकः क्रूरविक्रमः
बह्वाशी विप्रतीपश्च बाल्ये ऽपि रभसः सदा
sarveṣāṃ mama putrāṇāṃ sa ekaḥ krūravikramaḥ
bahvāśī vipratīpaśca bālye 'pi rabhasaḥ sadā
- 11
उद्वेपते मे हृदयं यदा दुर्योधनादयः
बाल्ये ऽपि तेन युध्यन्तो वारणेनेव मर्दिताः
udvepate me hṛdayaṃ yadā duryodhanādayaḥ
bālye 'pi tena yudhyanto vāraṇeneva marditāḥ
- 12
तस्य वीर्येण संक्लिष्टा नित्यम् एव सुता मम
स एव हेतुर्भेदस्य भीमो भीमपराक्रमः
tasya vīryeṇa saṃkliṣṭā nityam eva sutā mama
sa eva heturbhedasya bhīmo bhīmaparākramaḥ
- 13
ग्रसमानम् अनीकानि नरवारणवाजिनाम्
पश्यामीवाग्रतो भीमं क्रोधमूर्छितम् आहवे
grasamānam anīkāni naravāraṇavājinām
paśyāmīvāgrato bhīmaṃ krodhamūrchitam āhave
- 14
अस्त्रे द्रोणार्जुनसमं वायुवेगसमं जवे
संजयाचक्ष्व मे शूरं भीमसेनम् अमर्षणम्
astre droṇārjunasamaṃ vāyuvegasamaṃ jave
saṃjayācakṣva me śūraṃ bhīmasenam amarṣaṇam
- 15
अतिलाभं तु मन्ये ऽहं यत्तेन रिपुघातिना
तदैव न हताः सर्वे मम पुत्रा मनस्विना
atilābhaṃ tu manye 'haṃ yattena ripughātinā
tadaiva na hatāḥ sarve mama putrā manasvinā
- 16
येन भीमबला यक्षा राक्षसाश्च समाहताः
कथं तस्य रणे वेगं मानुषः प्रसहिष्यति
yena bhīmabalā yakṣā rākṣasāśca samāhatāḥ
kathaṃ tasya raṇe vegaṃ mānuṣaḥ prasahiṣyati
- 17
न स जातु वशे तस्थौ मम बालो ऽपि संजय
किं पुनर्मम दुष्पुत्रैः क्लिष्टः संप्रति पाण्डवः
na sa jātu vaśe tasthau mama bālo 'pi saṃjaya
kiṃ punarmama duṣputraiḥ kliṣṭaḥ saṃprati pāṇḍavaḥ
- 18
निष्ठुरः स च नैष्ठुर्याद्भज्येद् अपि न संनमेत्
तिर्यक्प्रेक्षी संहतभ्रूः कथं शाम्येद्वृकोदरः
niṣṭhuraḥ sa ca naiṣṭhuryādbhajyed api na saṃnamet
tiryakprekṣī saṃhatabhrūḥ kathaṃ śāmyedvṛkodaraḥ
- 19
बृहदंसो ऽप्रतिबलो गौरस्ताल इवोद्गतः
प्रमाणतो भीमसेनः प्रादेशेनाधिको ऽर्जुनात्
bṛhadaṃso 'pratibalo gaurastāla ivodgataḥ
pramāṇato bhīmasenaḥ prādeśenādhiko 'rjunāt
- 20
जवेन वाजिनो ऽत्येति बलेनात्येति कुञ्जरान्
अव्यक्तजल्पी मध्वक्षो मध्यमः पाण्डवो बली
javena vājino 'tyeti balenātyeti kuñjarān
avyaktajalpī madhvakṣo madhyamaḥ pāṇḍavo balī
- 21
इति बाल्ये श्रुतः पूर्वं मया व्यासमुखात्पुरा
रूपतो वीर्यतश्चैव याथातथ्येन पाण्डवः
iti bālye śrutaḥ pūrvaṃ mayā vyāsamukhātpurā
rūpato vīryataścaiva yāthātathyena pāṇḍavaḥ
- 22
आयसेन स दण्डेन रथान्नागान्हयान्नरान्
हनिष्यति रणे क्रुद्धो भीमः प्रहरतां वरः
āyasena sa daṇḍena rathānnāgānhayānnarān
haniṣyati raṇe kruddho bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ
- 23
अमर्षी नित्यसंरब्धो रौद्रः क्रूरपराक्रमः
मम तात प्रतीपानि कुर्वन्पूर्वं विमानितः
amarṣī nityasaṃrabdho raudraḥ krūraparākramaḥ
mama tāta pratīpāni kurvanpūrvaṃ vimānitaḥ
- 24
निष्कीर्णाम् आयसीं स्थूलां सुपर्वां काञ्चनीं गदाम्
शतघ्नीं शतनिर्ह्रादां कथं शक्ष्यन्ति मे सुताः
niṣkīrṇām āyasīṃ sthūlāṃ suparvāṃ kāñcanīṃ gadām
śataghnīṃ śatanirhrādāṃ kathaṃ śakṣyanti me sutāḥ
- 25
अपारम् अप्लवागाधं समुद्रं शरवेगिनम्
भीमसेनमयं दुर्गं तात मन्दास्तितीर्षवः
apāram aplavāgādhaṃ samudraṃ śaraveginam
bhīmasenamayaṃ durgaṃ tāta mandāstitīrṣavaḥ
- 26
क्रोशतो मे न शृण्वन्ति बालाः पण्डितमानिनः
विषमं नावबुध्यन्ते प्रपातं मधुदर्शिनः
krośato me na śṛṇvanti bālāḥ paṇḍitamāninaḥ
viṣamaṃ nāvabudhyante prapātaṃ madhudarśinaḥ
- 27
संयुगं ये करिष्यन्ति नररूपेण वायुना
नियतं चोदिता धात्रा सिंहेनेव महामृगाः
saṃyugaṃ ye kariṣyanti nararūpeṇa vāyunā
niyataṃ coditā dhātrā siṃheneva mahāmṛgāḥ
- 28
शैक्यां तात चतुष्किष्कुं षडस्रिम् अमितौजसम्
प्रहितां दुःखसंस्पर्शां कथं शक्ष्यन्ति मे सुताः
śaikyāṃ tāta catuṣkiṣkuṃ ṣaḍasrim amitaujasam
prahitāṃ duḥkhasaṃsparśāṃ kathaṃ śakṣyanti me sutāḥ
- 29
गदां भ्रामयतस्तस्य भिन्दतो हस्तिमस्तकान्
सृक्किणी लेलिहानस्य बाष्पम् उत्सृजतो मुहुः
gadāṃ bhrāmayatastasya bhindato hastimastakān
sṛkkiṇī lelihānasya bāṣpam utsṛjato muhuḥ
- 30
उद्दिश्य पातान्पततः कुर्वतो भैरवान्रवान्
प्रतीपान्पततो मत्तान्कुञ्जरान्प्रतिगर्जतः
uddiśya pātānpatataḥ kurvato bhairavānravān
pratīpānpatato mattānkuñjarānpratigarjataḥ
- 31
विगाह्य रथमार्गेषु वरान् उद्दिश्य निघ्नतः
अग्नेः प्रज्वलितस्येव अपि मुच्येत मे प्रजा
vigāhya rathamārgeṣu varān uddiśya nighnataḥ
agneḥ prajvalitasyeva api mucyeta me prajā

