22 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्तु विमनास्तिर्यग्दृष्टिर् अधोमुखः
संहत्य च भ्रुवोर्मध्यं न किंचिद्व्याजहार ह
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastu vimanāstiryagdṛṣṭir adhomukhaḥ
saṃhatya ca bhruvormadhyaṃ na kiṃcidvyājahāra ha
- 2
तं वै विमनसं दृष्ट्वा सम्प्रेक्ष्यान्योन्यम् अन्तिकात्
पुनर् एवोत्तरं वाक्यम् उक्तवन्तौ नरर्षभौ
taṃ vai vimanasaṃ dṛṣṭvā samprekṣyānyonyam antikāt
punar evottaraṃ vākyam uktavantau nararṣabhau
- 3
भीष्म उवाच
शुश्रूषुम् अनसूयं च ब्रह्मण्यं सत्यसंगरम्
प्रतियोत्स्यामहे पार्थम् अतो दुःखतरं नु किम्
bhīṣma uvāca
śuśrūṣum anasūyaṃ ca brahmaṇyaṃ satyasaṃgaram
pratiyotsyāmahe pārtham ato duḥkhataraṃ nu kim
- 4
द्रोण उवाच
अश्वत्थाम्नि यथा पुत्रे भूयो मम धनंजये
बहुमानः परो राजन्संनतिश्च कपिध्वजे
droṇa uvāca
aśvatthāmni yathā putre bhūyo mama dhanaṃjaye
bahumānaḥ paro rājansaṃnatiśca kapidhvaje
- 5
तं चेत्पुत्रात्प्रियतरं प्रतियोत्स्ये धनंजयम्
क्षत्रधर्मम् अनुष्ठाय धिग् अस्तु क्षत्रजीविकाम्
taṃ cetputrātpriyataraṃ pratiyotsye dhanaṃjayam
kṣatradharmam anuṣṭhāya dhig astu kṣatrajīvikām
- 6
यस्य लोके समो नास्ति कश्चिद् अन्यो धनुर्धरः
मत्प्रसादात्स बीभत्सुः श्रेयान् अन्यैर्धनुर्धरैः
yasya loke samo nāsti kaścid anyo dhanurdharaḥ
matprasādātsa bībhatsuḥ śreyān anyairdhanurdharaiḥ
- 7
मित्रध्रुग्दुष्टभावश्च नास्तिको ऽथानृजुः शठः
न सत्सु लभते पूजां यज्ञे मूर्ख इवागतः
mitradhrugduṣṭabhāvaśca nāstiko 'thānṛjuḥ śaṭhaḥ
na satsu labhate pūjāṃ yajñe mūrkha ivāgataḥ
- 8
वार्यमाणो ऽपि पापेभ्यः पापात्मा पापम् इच्छति
चोद्यमानो ऽपि पापेन शुभात्मा शुभम् इच्छति
vāryamāṇo 'pi pāpebhyaḥ pāpātmā pāpam icchati
codyamāno 'pi pāpena śubhātmā śubham icchati
- 9
मिथ्योपचरिता ह्येते वर्तमाना ह्यनु प्रिये
अहितत्वाय कल्पन्ते दोषा भरतसत्तम
mithyopacaritā hyete vartamānā hyanu priye
ahitatvāya kalpante doṣā bharatasattama
- 10
त्वम् उक्तः कुरुवृद्धेन मया च विदुरेण च
वासुदेवेन च तथा श्रेयो नैवाभिपद्यसे
tvam uktaḥ kuruvṛddhena mayā ca vidureṇa ca
vāsudevena ca tathā śreyo naivābhipadyase
- 11
अस्ति मे बलम् इत्येव सहसा त्वं तितीर्षसि
सग्राहनक्रमकरं गङ्गावेगम् इवोष्णगे
asti me balam ityeva sahasā tvaṃ titīrṣasi
sagrāhanakramakaraṃ gaṅgāvegam ivoṣṇage
- 12
वास एव यथा हि त्वं प्रावृण्वानो ऽद्य मन्यसे
स्रजं त्यक्ताम् इव प्राप्य लोभाद्यौधिष्ठिरीं श्रियम्
vāsa eva yathā hi tvaṃ prāvṛṇvāno 'dya manyase
srajaṃ tyaktām iva prāpya lobhādyaudhiṣṭhirīṃ śriyam
- 13
द्रौपदीसहितं पार्थं सायुधैर्भ्रातृभिर्वृतम्
वनस्थम् अपि राज्यस्थः पाण्डवं को ऽतिजीवति
draupadīsahitaṃ pārthaṃ sāyudhairbhrātṛbhirvṛtam
vanastham api rājyasthaḥ pāṇḍavaṃ ko 'tijīvati
- 14
निदेशे यस्य राजानः सर्वे तिष्ठन्ति किंकराः
तम् ऐलविलम् आसाद्य धर्मराजो व्यराजत
nideśe yasya rājānaḥ sarve tiṣṭhanti kiṃkarāḥ
tam ailavilam āsādya dharmarājo vyarājata
- 15
कुबेरसदनं प्राप्य ततो रत्नान्यवाप्य च
स्फीतम् आक्रम्य ते राष्ट्रं राज्यम् इच्छन्ति पाण्डवाः
kuberasadanaṃ prāpya tato ratnānyavāpya ca
sphītam ākramya te rāṣṭraṃ rājyam icchanti pāṇḍavāḥ
- 16
दत्तं हुतम् अधीतं च ब्राह्मणास्तर्पिता धनैः
आवयोर्गतम् आयुश्च कृतकृत्यौ च विद्धि नौ
dattaṃ hutam adhītaṃ ca brāhmaṇāstarpitā dhanaiḥ
āvayorgatam āyuśca kṛtakṛtyau ca viddhi nau
- 17
त्वं तु हित्वा सुखं राज्यं मित्राणि च धनानि च
विग्रहं पाण्डवैः कृत्वा महद्व्यसनम् आप्स्यसि
tvaṃ tu hitvā sukhaṃ rājyaṃ mitrāṇi ca dhanāni ca
vigrahaṃ pāṇḍavaiḥ kṛtvā mahadvyasanam āpsyasi
- 18
द्रौपदी यस्य चाशास्ते विजयं सत्यवादिनी
तपोघोरव्रता देवी न त्वं जेष्यसि पाण्डवम्
draupadī yasya cāśāste vijayaṃ satyavādinī
tapoghoravratā devī na tvaṃ jeṣyasi pāṇḍavam
- 19
मन्त्री जनार्दनो यस्य भ्राता यस्य धनंजयः
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठं कथं जेष्यसि पाण्डवम्
mantrī janārdano yasya bhrātā yasya dhanaṃjayaḥ
sarvaśastrabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ kathaṃ jeṣyasi pāṇḍavam
- 20
सहाया ब्राह्मणा यस्य धृतिमन्तो जितेन्द्रियाः
तम् उग्रतपसं वीरं कथं जेष्यसि पाण्डवम्
sahāyā brāhmaṇā yasya dhṛtimanto jitendriyāḥ
tam ugratapasaṃ vīraṃ kathaṃ jeṣyasi pāṇḍavam
- 21
पुनर् उक्तं च वक्ष्यामि यत्कार्यं भूतिम् इच्छता
सुहृदा मज्जमानेषु सुहृत्सु व्यसनार्णवे
punar uktaṃ ca vakṣyāmi yatkāryaṃ bhūtim icchatā
suhṛdā majjamāneṣu suhṛtsu vyasanārṇave
- 22
अलं युद्धेन तैर्वीरैः शाम्य त्वं कुरुवृद्धये
मा गमः ससुतामात्यः सबलश्च पराभवम्
alaṃ yuddhena tairvīraiḥ śāmya tvaṃ kuruvṛddhaye
mā gamaḥ sasutāmātyaḥ sabalaśca parābhavam

