53 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तथा कथयतोर् एव तयोर्बुद्धिमतोस्तदा
शिवा नक्षत्रसम्पन्ना सा व्यतीयाय शर्वरी
vaiśaṃpāyana uvāca
tathā kathayator eva tayorbuddhimatostadā
śivā nakṣatrasampannā sā vyatīyāya śarvarī
- 2
धर्मार्थकामयुक्ताश्च विचित्रार्थपदाक्षराः
शृण्वतो विविधा वाचो विदुरस्य महात्मनः
dharmārthakāmayuktāśca vicitrārthapadākṣarāḥ
śṛṇvato vividhā vāco vidurasya mahātmanaḥ
- 3
कथाभिर् अनुरूपाभिः कृष्णस्यामिततेजसः
अकामस्येव कृष्णस्य सा व्यतीयाय शर्वरी
kathābhir anurūpābhiḥ kṛṣṇasyāmitatejasaḥ
akāmasyeva kṛṣṇasya sā vyatīyāya śarvarī
- 4
ततस्तु स्वरसम्पन्ना बहवः सूतमागधाः
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः केशवं प्रत्यबोधयन्
tatastu svarasampannā bahavaḥ sūtamāgadhāḥ
śaṅkhadundubhinirghoṣaiḥ keśavaṃ pratyabodhayan
- 5
तत उत्थाय दाशार्ह ऋषभः सर्वसात्वताम्
सर्वम् आवश्यकं चक्रे प्रातःकार्यं जनार्दनः
tata utthāya dāśārha ṛṣabhaḥ sarvasātvatām
sarvam āvaśyakaṃ cakre prātaḥkāryaṃ janārdanaḥ
- 6
कृतोदकार्यजप्यः स हुताग्निः समलंकृतः
तत आदित्यम् उद्यन्तम् उपातिष्ठत माधवः
kṛtodakāryajapyaḥ sa hutāgniḥ samalaṃkṛtaḥ
tata ādityam udyantam upātiṣṭhata mādhavaḥ
- 7
अथ दुर्योधनः कृष्णं शकुनिश्चापि सौबलः
संध्यां तिष्ठन्तम् अभ्येत्य दाशार्हम् अपराजितम्
atha duryodhanaḥ kṛṣṇaṃ śakuniścāpi saubalaḥ
saṃdhyāṃ tiṣṭhantam abhyetya dāśārham aparājitam
- 8
आचक्षेतां तु कृष्णस्य धृतराष्ट्रं सभागतम्
कुरूंश्च भीष्मप्रमुखान्राज्ञः सर्वांश्च पार्थिवान्
ācakṣetāṃ tu kṛṣṇasya dhṛtarāṣṭraṃ sabhāgatam
kurūṃśca bhīṣmapramukhānrājñaḥ sarvāṃśca pārthivān
- 9
त्वाम् अर्थयन्ते गोविन्द दिवि शक्रम् इवामराः
तावभ्यनन्दद्गोविन्दः साम्ना परमवल्गुना
tvām arthayante govinda divi śakram ivāmarāḥ
tāvabhyanandadgovindaḥ sāmnā paramavalgunā
- 10
ततो विमल आदित्ये ब्राह्मणेभ्यो जनार्दनः
ददौ हिरण्यं वासांसि गाश्चाश्वांश्च परंतपः
tato vimala āditye brāhmaṇebhyo janārdanaḥ
dadau hiraṇyaṃ vāsāṃsi gāścāśvāṃśca paraṃtapaḥ
- 11
विसृष्टवन्तं रत्नानि दाशार्हम् अपराजितम्
तिष्ठन्तम् उपसंगम्य ववन्दे सारथिस्तदा
visṛṣṭavantaṃ ratnāni dāśārham aparājitam
tiṣṭhantam upasaṃgamya vavande sārathistadā
- 12
तम् उपस्थितम् आज्ञाय रथं दिव्यं महामनाः
महाभ्रघननिर्घोषं सर्वरत्नविभूषितम्
tam upasthitam ājñāya rathaṃ divyaṃ mahāmanāḥ
mahābhraghananirghoṣaṃ sarvaratnavibhūṣitam
- 13
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा ब्राह्मणांश्च जनार्दनः
कौस्तुभं मणिम् आमुच्य श्रिया परमया ज्वलन्
agniṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brāhmaṇāṃśca janārdanaḥ
kaustubhaṃ maṇim āmucya śriyā paramayā jvalan
- 14
कुरुभिः संवृतः कृष्णो वृष्णिभिश्चाभिरक्षितः
आतिष्ठत रथं शौरिः सर्वयादवनन्दनः
kurubhiḥ saṃvṛtaḥ kṛṣṇo vṛṣṇibhiścābhirakṣitaḥ
ātiṣṭhata rathaṃ śauriḥ sarvayādavanandanaḥ
- 15
अन्वारुरोह दाशार्हं विदुरः सर्वधर्मवित्
सर्वप्राणभृतां श्रेष्ठं सर्वधर्मभृतां वरम्
anvāruroha dāśārhaṃ viduraḥ sarvadharmavit
sarvaprāṇabhṛtāṃ śreṣṭhaṃ sarvadharmabhṛtāṃ varam
- 16
ततो दुर्योधनः कृष्णं शकुनिश्चापि सौबलः
द्वितीयेन रथेनैनम् अन्वयातां परंतपम्
tato duryodhanaḥ kṛṣṇaṃ śakuniścāpi saubalaḥ
dvitīyena rathenainam anvayātāṃ paraṃtapam
- 17
सात्यकिः कृतवर्मा च वृष्णीनां च महारथाः
पृष्ठतो ऽनुययुः कृष्णं रथैर् अश्वैर्गजैर् अपि
sātyakiḥ kṛtavarmā ca vṛṣṇīnāṃ ca mahārathāḥ
pṛṣṭhato 'nuyayuḥ kṛṣṇaṃ rathair aśvairgajair api
- 18
तेषां हेमपरिष्कारा युक्ताः परमवाजिभिः
गच्छतां घोषिणश्चित्राश्चारु बभ्राजिरे रथाः
teṣāṃ hemapariṣkārā yuktāḥ paramavājibhiḥ
gacchatāṃ ghoṣiṇaścitrāścāru babhrājire rathāḥ
- 19
संमृष्टसंसिक्तरजः प्रतिपेदे महापथम्
राजर्षिचरितं काले कृष्णो धीमाञ्श्रिया ज्वलन्
saṃmṛṣṭasaṃsiktarajaḥ pratipede mahāpatham
rājarṣicaritaṃ kāle kṛṣṇo dhīmāñśriyā jvalan
- 20
ततः प्रयाते दाशार्हे प्रावाद्यन्तैकपुष्कराः
शङ्खाश्च दध्मिरे तत्र वाद्यान्यन्यानि यानि च
tataḥ prayāte dāśārhe prāvādyantaikapuṣkarāḥ
śaṅkhāśca dadhmire tatra vādyānyanyāni yāni ca
- 21
प्रवीराः सर्वलोकस्य युवानः सिंहविक्रमाः
परिवार्य रथं शौरेर् अगच्छन्त परंतपाः
pravīrāḥ sarvalokasya yuvānaḥ siṃhavikramāḥ
parivārya rathaṃ śaurer agacchanta paraṃtapāḥ
- 22
ततो ऽन्ये बहुसाहस्रा विचित्राद्भुतवाससः
असिप्रासायुधधराः कृष्णस्यासन्पुरःसराः
tato 'nye bahusāhasrā vicitrādbhutavāsasaḥ
asiprāsāyudhadharāḥ kṛṣṇasyāsanpuraḥsarāḥ
- 23
गजाः परःशतास्तत्र वराश्चाश्वाः सहस्रशः
प्रयान्तम् अन्वयुर्वीरं दाशार्हम् अपराजितम्
gajāḥ paraḥśatāstatra varāścāśvāḥ sahasraśaḥ
prayāntam anvayurvīraṃ dāśārham aparājitam
- 24
पुरं कुरूणां संवृत्तं द्रष्टुकामं जनार्दनम्
सवृद्धबालं सस्त्रीकं रथ्यागतम् अरिंदमम्
puraṃ kurūṇāṃ saṃvṛttaṃ draṣṭukāmaṃ janārdanam
savṛddhabālaṃ sastrīkaṃ rathyāgatam ariṃdamam
- 25
वेदिकापाश्रिताभिश्च समाक्रान्तान्यनेकशः
प्रचलन्तीव भारेण योषिद्भिर्भवनान्युत
vedikāpāśritābhiśca samākrāntānyanekaśaḥ
pracalantīva bhāreṇa yoṣidbhirbhavanānyuta
- 26
सम्पूज्यमानः कुरुभिः संशृण्वन्विविधाः कथाः
यथार्हं प्रतिसत्कुर्वन्प्रेक्षमाणः शनैर्ययौ
sampūjyamānaḥ kurubhiḥ saṃśṛṇvanvividhāḥ kathāḥ
yathārhaṃ pratisatkurvanprekṣamāṇaḥ śanairyayau
- 27
ततः सभां समासाद्य केशवस्यानुयायिनः
सशङ्खैर्वेणुनिर्घोषैर्दिशः सर्वा व्यनादयन्
tataḥ sabhāṃ samāsādya keśavasyānuyāyinaḥ
saśaṅkhairveṇunirghoṣairdiśaḥ sarvā vyanādayan
- 28
ततः सा समितिः सर्वा राज्ञाम् अमिततेजसाम्
सम्प्राकम्पत हर्षेण कृष्णागमनकाङ्क्षया
tataḥ sā samitiḥ sarvā rājñām amitatejasām
samprākampata harṣeṇa kṛṣṇāgamanakāṅkṣayā
- 29
ततो ऽभ्याशगते कृष्णे समहृष्यन्नराधिपाः
श्रुत्वा तं रथनिर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम्
tato 'bhyāśagate kṛṣṇe samahṛṣyannarādhipāḥ
śrutvā taṃ rathanirghoṣaṃ parjanyaninadopamam
- 30
आसाद्य तु सभाद्वारम् ऋषभः सर्वसात्वताम्
अवतीर्य रथाच्छौरिः कैलासशिखरोपमात्
āsādya tu sabhādvāram ṛṣabhaḥ sarvasātvatām
avatīrya rathācchauriḥ kailāsaśikharopamāt

