25 shlokas
- 1
कण्व उवाच
मातलिस्तु व्रजन्मार्गे नारदेन महर्षिणा
वरुणं गच्छता द्रष्टुं समागच्छद्यदृच्छया
kaṇva uvāca
mātalistu vrajanmārge nāradena maharṣiṇā
varuṇaṃ gacchatā draṣṭuṃ samāgacchadyadṛcchayā
- 2
नारदो ऽथाब्रवीद् एनं क्व भवान्गन्तुम् उद्यतः
स्वेन वा सूत कार्येण शासनाद्वा शतक्रतोः
nārado 'thābravīd enaṃ kva bhavāngantum udyataḥ
svena vā sūta kāryeṇa śāsanādvā śatakratoḥ
- 3
मातलिर्नारदेनैवं संपृष्टः पथि गच्छता
यथावत्सर्वम् आचष्ट स्वकार्यं वरुणं प्रति
mātalirnāradenaivaṃ saṃpṛṣṭaḥ pathi gacchatā
yathāvatsarvam ācaṣṭa svakāryaṃ varuṇaṃ prati
- 4
तम् उवाचाथ स मुनिर्गच्छावः सहिताविति
सलिलेशदिदृक्षार्थम् अहम् अप्युद्यतो दिवः
tam uvācātha sa munirgacchāvaḥ sahitāviti
salileśadidṛkṣārtham aham apyudyato divaḥ
- 5
अहं ते सर्वम् आख्यास्ये दर्शयन्वसुधातलम्
दृष्ट्वा तत्र वरं कंचिद्रोचयिष्याव मातले
ahaṃ te sarvam ākhyāsye darśayanvasudhātalam
dṛṣṭvā tatra varaṃ kaṃcidrocayiṣyāva mātale
- 6
अवगाह्य ततो भूमिम् उभौ मातलिनारदौ
ददृशाते महात्मानौ लोकपालम् अपां पतिम्
avagāhya tato bhūmim ubhau mātalināradau
dadṛśāte mahātmānau lokapālam apāṃ patim
- 7
तत्र देवर्षिसदृशीं पूजां प्राप स नारदः
महेन्द्रसदृशीं चैव मातलिः प्रत्यपद्यत
tatra devarṣisadṛśīṃ pūjāṃ prāpa sa nāradaḥ
mahendrasadṛśīṃ caiva mātaliḥ pratyapadyata
- 8
तावुभौ प्रीतमनसौ कार्यवत्तां निवेद्य ह
वरुणेनाभ्यनुज्ञातौ नागलोकं विचेरतुः
tāvubhau prītamanasau kāryavattāṃ nivedya ha
varuṇenābhyanujñātau nāgalokaṃ viceratuḥ
- 9
नारदः सर्वभूतानाम् अन्तर्भूमिनिवासिनाम्
जानंश्चकार व्याख्यानं यन्तुः सर्वम् अशेषतः
nāradaḥ sarvabhūtānām antarbhūminivāsinām
jānaṃścakāra vyākhyānaṃ yantuḥ sarvam aśeṣataḥ
- 10
नारद उवाच
दृष्टस्ते वरुणस्तात पुत्रपौत्रसमावृतः
पश्योदकपतेः स्थानं सर्वतोभद्रम् ऋद्धिमत्
nārada uvāca
dṛṣṭaste varuṇastāta putrapautrasamāvṛtaḥ
paśyodakapateḥ sthānaṃ sarvatobhadram ṛddhimat
- 11
एष पुत्रो महाप्राज्ञो वरुणस्येह गोपतेः
एष तं शीलवृत्तेन शौचेन च विशिष्यते
eṣa putro mahāprājño varuṇasyeha gopateḥ
eṣa taṃ śīlavṛttena śaucena ca viśiṣyate
- 12
एषो ऽस्य पुत्रो ऽभिमतः पुष्करः पुष्करेक्षणः
रूपवान्दर्शनीयश्च सोमपुत्र्या वृतः पतिः
eṣo 'sya putro 'bhimataḥ puṣkaraḥ puṣkarekṣaṇaḥ
rūpavāndarśanīyaśca somaputryā vṛtaḥ patiḥ
- 13
ज्योत्स्नाकालीति याम् आहुर्द्वितीयां रूपतः श्रियम्
आदित्यस्यैव गोः पुत्रो ज्येष्ठः पुत्रः कृतः स्मृतः
jyotsnākālīti yām āhurdvitīyāṃ rūpataḥ śriyam
ādityasyaiva goḥ putro jyeṣṭhaḥ putraḥ kṛtaḥ smṛtaḥ
- 14
भवनं पश्य वारुण्या यद् एतत्सर्वकाञ्चनम्
यां प्राप्य सुरतां प्राप्ताः सुराः सुरपतेः सखे
bhavanaṃ paśya vāruṇyā yad etatsarvakāñcanam
yāṃ prāpya suratāṃ prāptāḥ surāḥ surapateḥ sakhe
- 15
एतानि हृतराज्यानां दैतेयानां स्म मातले
दीप्यमानानि दृश्यन्ते सर्वप्रहरणान्युत
etāni hṛtarājyānāṃ daiteyānāṃ sma mātale
dīpyamānāni dṛśyante sarvapraharaṇānyuta
- 16
अक्षयाणि किलैतानि विवर्तन्ते स्म मातले
अनुभावप्रयुक्तानि सुरैर् अवजितानि ह
akṣayāṇi kilaitāni vivartante sma mātale
anubhāvaprayuktāni surair avajitāni ha
- 17
अत्र राक्षसजात्यश्च भूतजात्यश्च मातले
दिव्यप्रहरणाश्चासन्पूर्वदैवतनिर्मिताः
atra rākṣasajātyaśca bhūtajātyaśca mātale
divyapraharaṇāścāsanpūrvadaivatanirmitāḥ
- 18
अग्निर् एष महार्चिष्माञ्जागर्ति वरुणह्रदे
वैष्णवं चक्रम् आविद्धं विधूमेन हविष्मता
agnir eṣa mahārciṣmāñjāgarti varuṇahrade
vaiṣṇavaṃ cakram āviddhaṃ vidhūmena haviṣmatā
- 19
एष गाण्डीमयश्चापो लोकसंहारसंभृतः
रक्ष्यते दैवतैर्नित्यं यतस्तद्गाण्डिवं धनुः
eṣa gāṇḍīmayaścāpo lokasaṃhārasaṃbhṛtaḥ
rakṣyate daivatairnityaṃ yatastadgāṇḍivaṃ dhanuḥ
- 20
एष कृत्ये समुत्पन्ने तत्तद्धारयते बलम्
सहस्रशतसंख्येन प्राणेन सततं ध्रुवम्
eṣa kṛtye samutpanne tattaddhārayate balam
sahasraśatasaṃkhyena prāṇena satataṃ dhruvam
- 21
अशास्यान् अपि शास्त्येष रक्षोबन्धुषु राजसु
सृष्टः प्रथमजो दण्डो ब्रह्मणा ब्रह्मवादिना
aśāsyān api śāstyeṣa rakṣobandhuṣu rājasu
sṛṣṭaḥ prathamajo daṇḍo brahmaṇā brahmavādinā
- 22
एतच्छत्रं नरेन्द्राणां महच्छक्रेण भाषितम्
पुत्राः सलिलराजस्य धारयन्ति महोदयम्
etacchatraṃ narendrāṇāṃ mahacchakreṇa bhāṣitam
putrāḥ salilarājasya dhārayanti mahodayam
- 23
एतत्सलिलराजस्य छत्रं छत्रगृहे स्थितम्
सर्वतः सलिलं शीतं जीमूत इव वर्षति
etatsalilarājasya chatraṃ chatragṛhe sthitam
sarvataḥ salilaṃ śītaṃ jīmūta iva varṣati
- 24
एतच्छत्रात्परिभ्रष्टं सलिलं सोमनिर्मलम्
तमसा मूर्छितं याति येन नार्छति दर्शनम्
etacchatrātparibhraṣṭaṃ salilaṃ somanirmalam
tamasā mūrchitaṃ yāti yena nārchati darśanam
- 25
बहून्यद्भुतरूपाणि द्रष्टव्यानीह मातले
तव कार्योपरोधस्तु तस्माद्गच्छाव माचिरम्
bahūnyadbhutarūpāṇi draṣṭavyānīha mātale
tava kāryoparodhastu tasmādgacchāva māciram

