21 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
स तु कौरव्यम् आसाद्य द्रुपदस्य पुरोहितः
सत्कृतो धृतराष्ट्रेण भीष्मेण विदुरेण च
vaiśaṃpāyana uvāca
sa tu kauravyam āsādya drupadasya purohitaḥ
satkṛto dhṛtarāṣṭreṇa bhīṣmeṇa vidureṇa ca
- 2
सर्वं कौशल्यम् उक्त्वादौ पृष्ट्वा चैवम् अनामयम्
सर्वसेनाप्रणेतॄणां मध्ये वाक्यम् उवाच ह
sarvaṃ kauśalyam uktvādau pṛṣṭvā caivam anāmayam
sarvasenāpraṇetṝṇāṃ madhye vākyam uvāca ha
- 3
सर्वैर्भवद्भिर्विदितो राजधर्मः सनातनः
वाक्योपादानहेतोस्तु वक्ष्यामि विदिते सति
sarvairbhavadbhirvidito rājadharmaḥ sanātanaḥ
vākyopādānahetostu vakṣyāmi vidite sati
- 4
धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च सुतावेकस्य विश्रुतौ
तयोः समानं द्रविणं पैतृकं नात्र संशयः
dhṛtarāṣṭraśca pāṇḍuśca sutāvekasya viśrutau
tayoḥ samānaṃ draviṇaṃ paitṛkaṃ nātra saṃśayaḥ
- 5
धृतराष्ट्रस्य ये पुत्रास्ते प्राप्ताः पैतृकं वसु
पाण्डुपुत्राः कथं नाम न प्राप्ताः पैतृकं वसु
dhṛtarāṣṭrasya ye putrāste prāptāḥ paitṛkaṃ vasu
pāṇḍuputrāḥ kathaṃ nāma na prāptāḥ paitṛkaṃ vasu
- 6
एवं गते पाण्डवेयैर्विदितं वः पुरा यथा
न प्राप्तं पैतृकं द्रव्यं धार्तराष्ट्रेण संवृतम्
evaṃ gate pāṇḍaveyairviditaṃ vaḥ purā yathā
na prāptaṃ paitṛkaṃ dravyaṃ dhārtarāṣṭreṇa saṃvṛtam
- 7
प्राणान्तिकैर् अप्युपायैः प्रयतद्भिर् अनेकशः
शेषवन्तो न शकिता नयितुं यमसादनम्
prāṇāntikair apyupāyaiḥ prayatadbhir anekaśaḥ
śeṣavanto na śakitā nayituṃ yamasādanam
- 8
पुनश्च वर्धितं राज्यं स्वबलेन महात्मभिः
छद्मनापहृतं क्षुद्रैर्धार्तराष्ट्रैः ससौबलैः
punaśca vardhitaṃ rājyaṃ svabalena mahātmabhiḥ
chadmanāpahṛtaṃ kṣudrairdhārtarāṣṭraiḥ sasaubalaiḥ
- 9
तद् अप्यनुमतं कर्म तथायुक्तम् अनेन वै
वासिताश्च महारण्ये वर्षाणीह त्रयोदश
tad apyanumataṃ karma tathāyuktam anena vai
vāsitāśca mahāraṇye varṣāṇīha trayodaśa
- 10
सभायां क्लेशितैर्वीरैः सहभार्यैस्तथा भृशम्
अरण्ये विविधाः क्लेशाः सम्प्राप्तास्तैः सुदारुणाः
sabhāyāṃ kleśitairvīraiḥ sahabhāryaistathā bhṛśam
araṇye vividhāḥ kleśāḥ samprāptāstaiḥ sudāruṇāḥ
- 11
तथा विराटनगरे योन्यन्तरगतैर् इव
प्राप्तः परमसंक्लेशो यथा पापैर्महात्मभिः
tathā virāṭanagare yonyantaragatair iva
prāptaḥ paramasaṃkleśo yathā pāpairmahātmabhiḥ
- 12
ते सर्वे पृष्ठतः कृत्वा तत्सर्वं पूर्वकिल्बिषम्
सामैव कुरुभिः सार्धम् इच्छन्ति कुरुपुंगवाः
te sarve pṛṣṭhataḥ kṛtvā tatsarvaṃ pūrvakilbiṣam
sāmaiva kurubhiḥ sārdham icchanti kurupuṃgavāḥ
- 13
तेषां च वृत्तम् आज्ञाय वृत्तं दुर्योधनस्य च
अनुनेतुम् इहार्हन्ति धृतराष्ट्रं सुहृज्जनाः
teṣāṃ ca vṛttam ājñāya vṛttaṃ duryodhanasya ca
anunetum ihārhanti dhṛtarāṣṭraṃ suhṛjjanāḥ
- 14
न हि ते विग्रहं वीराः कुर्वन्ति कुरुभिः सह
अविनाशेन लोकस्य काङ्क्षन्ते पाण्डवाः स्वकम्
na hi te vigrahaṃ vīrāḥ kurvanti kurubhiḥ saha
avināśena lokasya kāṅkṣante pāṇḍavāḥ svakam
- 15
यश्चापि धार्तराष्ट्रस्य हेतुः स्याद्विग्रहं प्रति
स च हेतुर्न मन्तव्यो बलीयांसस्तथा हि ते
yaścāpi dhārtarāṣṭrasya hetuḥ syādvigrahaṃ prati
sa ca heturna mantavyo balīyāṃsastathā hi te
- 16
अक्षौहिण्यो हि सप्तैव धर्मपुत्रस्य संगताः
युयुत्समानाः कुरुभिः प्रतीक्षन्ते ऽस्य शासनम्
akṣauhiṇyo hi saptaiva dharmaputrasya saṃgatāḥ
yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pratīkṣante 'sya śāsanam
- 17
अपरे पुरुषव्याघ्राः सहस्राक्षौहिणीसमाः
सात्यकिर्भीमसेनश्च यमौ च सुमहाबलौ
apare puruṣavyāghrāḥ sahasrākṣauhiṇīsamāḥ
sātyakirbhīmasenaśca yamau ca sumahābalau
- 18
एकादशैताः पृतना एकतश्च समागताः
एकतश्च महाबाहुर्बहुरूपो धनंजयः
ekādaśaitāḥ pṛtanā ekataśca samāgatāḥ
ekataśca mahābāhurbahurūpo dhanaṃjayaḥ
- 19
यथा किरीटी सेनाभ्यः सर्वाभ्यो व्यतिरिच्यते
एवम् एव महाबाहुर्वासुदेवो महाद्युतिः
yathā kirīṭī senābhyaḥ sarvābhyo vyatiricyate
evam eva mahābāhurvāsudevo mahādyutiḥ
- 20
बहुलत्वं च सेनानां विक्रमं च किरीटिनः
बुद्धिमत्तां च कृष्णस्य बुद्ध्वा युध्येत को नरः
bahulatvaṃ ca senānāṃ vikramaṃ ca kirīṭinaḥ
buddhimattāṃ ca kṛṣṇasya buddhvā yudhyeta ko naraḥ
- 21
ते भवन्तो यथाधर्मं यथासमयम् एव च
प्रयच्छन्तु प्रदातव्यं मा वः कालो ऽत्यगाद् अयम्
te bhavanto yathādharmaṃ yathāsamayam eva ca
prayacchantu pradātavyaṃ mā vaḥ kālo 'tyagād ayam

