23 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
ततो ऽहं समनुज्ञाप्य कालीं सत्यवतीं तदा
मन्त्रिणश्च द्विजांश्चैव तथैव च पुरोहितान्
समनुज्ञासिषं कन्यां ज्येष्ठाम् अम्बां नराधिप
bhīṣma uvāca
tato 'haṃ samanujñāpya kālīṃ satyavatīṃ tadā
mantriṇaśca dvijāṃścaiva tathaiva ca purohitān
samanujñāsiṣaṃ kanyāṃ jyeṣṭhām ambāṃ narādhipa
- 2
अनुज्ञाता ययौ सा तु कन्या शाल्वपतेः पुरम्
वृद्धैर्द्विजातिभिर्गुप्ता धात्र्या चानुगता तदा
अतीत्य च तम् अध्वानम् आससाद नराधिपम्
anujñātā yayau sā tu kanyā śālvapateḥ puram
vṛddhairdvijātibhirguptā dhātryā cānugatā tadā
atītya ca tam adhvānam āsasāda narādhipam
- 3
सा तम् आसाद्य राजानं शाल्वं वचनम् अब्रवीत्
आगताहं महाबाहो त्वाम् उद्दिश्य महाद्युते
sā tam āsādya rājānaṃ śālvaṃ vacanam abravīt
āgatāhaṃ mahābāho tvām uddiśya mahādyute
- 4
ताम् अब्रवीच्छाल्वपतिः स्मयन्न् इव विशां पते
त्वयान्यपूर्वया नाहं भार्यार्थी वरवर्णिनि
tām abravīcchālvapatiḥ smayann iva viśāṃ pate
tvayānyapūrvayā nāhaṃ bhāryārthī varavarṇini
- 5
गच्छ भद्रे पुनस्तत्र सकाशं भारतस्य वै
नाहम् इच्छामि भीष्मेण गृहीतां त्वां प्रसह्य वै
gaccha bhadre punastatra sakāśaṃ bhāratasya vai
nāham icchāmi bhīṣmeṇa gṛhītāṃ tvāṃ prasahya vai
- 6
त्वं हि निर्जित्य भीष्मेण नीता प्रीतिमती तदा
परामृश्य महायुद्धे निर्जित्य पृथिवीपतीन्
नाहं त्वय्यन्यपूर्वायां भार्यार्थी वरवर्णिनि
tvaṃ hi nirjitya bhīṣmeṇa nītā prītimatī tadā
parāmṛśya mahāyuddhe nirjitya pṛthivīpatīn
nāhaṃ tvayyanyapūrvāyāṃ bhāryārthī varavarṇini
- 7
कथम् अस्मद्विधो राजा परपूर्वां प्रवेशयेत्
नारीं विदितविज्ञानः परेषां धर्मम् आदिशन्
यथेष्टं गम्यतां भद्रे मा ते कालो ऽत्यगाद् अयम्
katham asmadvidho rājā parapūrvāṃ praveśayet
nārīṃ viditavijñānaḥ pareṣāṃ dharmam ādiśan
yatheṣṭaṃ gamyatāṃ bhadre mā te kālo 'tyagād ayam
- 8
अम्बा तम् अब्रवीद्राजन्न् अनङ्गशरपीडिता
मैवं वद महीपाल नैतद् एवं कथंचन
ambā tam abravīdrājann anaṅgaśarapīḍitā
maivaṃ vada mahīpāla naitad evaṃ kathaṃcana
- 9
नास्मि प्रीतिमती नीता भीष्मेणामित्रकर्शन
बलान्नीतास्मि रुदती विद्राव्य पृथिवीपतीन्
nāsmi prītimatī nītā bhīṣmeṇāmitrakarśana
balānnītāsmi rudatī vidrāvya pṛthivīpatīn
- 10
भजस्व मां शाल्वपते भक्तां बालाम् अनागसम्
भक्तानां हि परित्यागो न धर्मेषु प्रशस्यते
bhajasva māṃ śālvapate bhaktāṃ bālām anāgasam
bhaktānāṃ hi parityāgo na dharmeṣu praśasyate
- 11
साहम् आमन्त्र्य गाङ्गेयं समरेष्वनिवर्तिनम्
अनुज्ञाता च तेनैव तवैव गृहम् आगता
sāham āmantrya gāṅgeyaṃ samareṣvanivartinam
anujñātā ca tenaiva tavaiva gṛham āgatā
- 12
न स भीष्मो महाबाहुर्माम् इच्छति विशां पते
भ्रातृहेतोः समारम्भो भीष्मस्येति श्रुतं मया
na sa bhīṣmo mahābāhurmām icchati viśāṃ pate
bhrātṛhetoḥ samārambho bhīṣmasyeti śrutaṃ mayā
- 13
भगिन्यौ मम ये नीते अम्बिकाम्बालिके नृप
प्रादाद्विचित्रवीर्याय गाङ्गेयो हि यवीयसे
bhaginyau mama ye nīte ambikāmbālike nṛpa
prādādvicitravīryāya gāṅgeyo hi yavīyase
- 14
यथा शाल्वपते नान्यं नरं ध्यामि कथंचन
त्वाम् ऋते पुरुषव्याघ्र तथा मूर्धानम् आलभे
yathā śālvapate nānyaṃ naraṃ dhyāmi kathaṃcana
tvām ṛte puruṣavyāghra tathā mūrdhānam ālabhe
- 15
न चान्यपूर्वा राजेन्द्र त्वाम् अहं समुपस्थिता
सत्यं ब्रवीमि शाल्वैतत्सत्येनात्मानम् आलभे
na cānyapūrvā rājendra tvām ahaṃ samupasthitā
satyaṃ bravīmi śālvaitatsatyenātmānam ālabhe
- 16
भजस्व मां विशालाक्ष स्वयं कन्याम् उपस्थिताम्
अनन्यपूर्वां राजेन्द्र त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षिणीम्
bhajasva māṃ viśālākṣa svayaṃ kanyām upasthitām
ananyapūrvāṃ rājendra tvatprasādābhikāṅkṣiṇīm
- 17
ताम् एवं भाषमाणां तु शाल्वः काशिपतेः सुताम्
अत्यजद्भरतश्रेष्ठ त्वचं जीर्णाम् इवोरगः
tām evaṃ bhāṣamāṇāṃ tu śālvaḥ kāśipateḥ sutām
atyajadbharataśreṣṭha tvacaṃ jīrṇām ivoragaḥ
- 18
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्याच्यमानस्तयानघ
नाश्रद्दधच्छाल्वपतिः कन्याया भरतर्षभ
evaṃ bahuvidhairvākyairyācyamānastayānagha
nāśraddadhacchālvapatiḥ kanyāyā bharatarṣabha
- 19
ततः सा मन्युनाविष्टा ज्येष्ठा काशिपतेः सुता
अब्रवीत्साश्रुनयना बाष्पविह्वलया गिरा
tataḥ sā manyunāviṣṭā jyeṣṭhā kāśipateḥ sutā
abravītsāśrunayanā bāṣpavihvalayā girā
- 20
त्वया त्यक्ता गमिष्यामि यत्र यत्र विशां पते
तत्र मे सन्तु गतयः सन्तः सत्यं यथाब्रुवम्
tvayā tyaktā gamiṣyāmi yatra yatra viśāṃ pate
tatra me santu gatayaḥ santaḥ satyaṃ yathābruvam
- 21
एवं सम्भाषमाणां तु नृशंसः शाल्वराट्तदा
पर्यत्यजत कौरव्य करुणं परिदेवतीम्
evaṃ sambhāṣamāṇāṃ tu nṛśaṃsaḥ śālvarāṭtadā
paryatyajata kauravya karuṇaṃ paridevatīm
- 22
गच्छ गच्छेति तां शाल्वः पुनः पुनर् अभाषत
बिभेमि भीष्मात्सुश्रोणि त्वं च भीष्मपरिग्रहः
gaccha gaccheti tāṃ śālvaḥ punaḥ punar abhāṣata
bibhemi bhīṣmātsuśroṇi tvaṃ ca bhīṣmaparigrahaḥ
- 23
एवम् उक्ता तु सा तेन शाल्वेनादीर्घदर्शिना
निश्चक्राम पुराद्दीना रुदती कुररी यथा
evam uktā tu sā tena śālvenādīrghadarśinā
niścakrāma purāddīnā rudatī kurarī yathā

