21 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
रोचमानो महाराज पाण्डवानां महारथः
योत्स्यते ऽमरवत्संख्ये परसैन्येषु भारत
bhīṣma uvāca
rocamāno mahārāja pāṇḍavānāṃ mahārathaḥ
yotsyate 'maravatsaṃkhye parasainyeṣu bhārata
- 2
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च महेष्वासो महाबलः
मातुलो भीमसेनस्य स च मे ऽतिरथो मतः
purujitkuntibhojaśca maheṣvāso mahābalaḥ
mātulo bhīmasenasya sa ca me 'tiratho mataḥ
- 3
एष वीरो महेष्वासः कृती च निपुणश्च ह
चित्रयोधी च शक्तश्च मतो मे रथपुंगवः
eṣa vīro maheṣvāsaḥ kṛtī ca nipuṇaśca ha
citrayodhī ca śaktaśca mato me rathapuṃgavaḥ
- 4
स योत्स्यति हि विक्रम्य मघवान् इव दानवैः
योधाश्चास्य परिख्याताः सर्वे युद्धविशारदाः
sa yotsyati hi vikramya maghavān iva dānavaiḥ
yodhāścāsya parikhyātāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ
- 5
भागिनेयकृते वीरः स करिष्यति संगरे
सुमहत्कर्म पाण्डूनां स्थितः प्रियहिते नृपः
bhāgineyakṛte vīraḥ sa kariṣyati saṃgare
sumahatkarma pāṇḍūnāṃ sthitaḥ priyahite nṛpaḥ
- 6
भैमसेनिर्महाराज हैडिम्बो राक्षसेश्वरः
मतो मे बहुमायावी रथयूथपयूथपः
bhaimasenirmahārāja haiḍimbo rākṣaseśvaraḥ
mato me bahumāyāvī rathayūthapayūthapaḥ
- 7
योत्स्यते समरे तात मायाभिः समरप्रियः
ये चास्य राक्षसाः शूराः सचिवा वशवर्तिनः
yotsyate samare tāta māyābhiḥ samarapriyaḥ
ye cāsya rākṣasāḥ śūrāḥ sacivā vaśavartinaḥ
- 8
एते चान्ये च बहवो नानाजनपदेश्वराः
समेताः पाण्डवस्यार्थे वासुदेवपुरोगमाः
ete cānye ca bahavo nānājanapadeśvarāḥ
sametāḥ pāṇḍavasyārthe vāsudevapurogamāḥ
- 9
एते प्राधान्यतो राजन्पाण्डवस्य महात्मनः
रथाश्चातिरथाश्चैव ये चाप्यर्धरथा मताः
ete prādhānyato rājanpāṇḍavasya mahātmanaḥ
rathāścātirathāścaiva ye cāpyardharathā matāḥ
- 10
नेष्यन्ति समरे सेनां भीमां यौधिष्ठिरीं नृप
महेन्द्रेणेव वीरेण पाल्यमानां किरीटिना
neṣyanti samare senāṃ bhīmāṃ yaudhiṣṭhirīṃ nṛpa
mahendreṇeva vīreṇa pālyamānāṃ kirīṭinā
- 11
तैर् अहं समरे वीर त्वाम् आयद्भिर्जयैषिभिः
योत्स्यामि जयम् आकाङ्क्षन्न् अथवा निधनं रणे
tair ahaṃ samare vīra tvām āyadbhirjayaiṣibhiḥ
yotsyāmi jayam ākāṅkṣann athavā nidhanaṃ raṇe
- 12
पार्थं च वासुदेवं च चक्रगाण्डीवधारिणौ
संध्यागताविवार्केन्दू समेष्ये पुरुषोत्तमौ
pārthaṃ ca vāsudevaṃ ca cakragāṇḍīvadhāriṇau
saṃdhyāgatāvivārkendū sameṣye puruṣottamau
- 13
ये चैव ते रथोदाराः पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः
सहसैन्यान् अहं तांश्च प्रतीयां रणमूर्धनि
ye caiva te rathodārāḥ pāṇḍuputrasya sainikāḥ
sahasainyān ahaṃ tāṃśca pratīyāṃ raṇamūrdhani
- 14
एते रथाश्चातिरथाश्च तुभ्यं यथाप्रधानं नृप कीर्तिता मया
तथा राजन्न् अर्धरथाश्च केचित्तथैव तेषाम् अपि कौरवेन्द्र
ete rathāścātirathāśca tubhyaṃ yathāpradhānaṃ nṛpa kīrtitā mayā
tathā rājann ardharathāśca kecittathaiva teṣām api kauravendra
- 15
अर्जुनं वासुदेवं च ये चान्ये तत्र पार्थिवाः
सर्वान् आवारयिष्यामि यावद्द्रक्ष्यामि भारत
arjunaṃ vāsudevaṃ ca ye cānye tatra pārthivāḥ
sarvān āvārayiṣyāmi yāvaddrakṣyāmi bhārata
- 16
पाञ्चाल्यं तु महाबाहो नाहं हन्यां शिखण्डिनम्
उद्यतेषुम् अभिप्रेक्ष्य प्रतियुध्यन्तम् आहवे
pāñcālyaṃ tu mahābāho nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam
udyateṣum abhiprekṣya pratiyudhyantam āhave
- 17
लोकस्तद्वेद यद् अहं पितुः प्रियचिकीर्षया
प्राप्तं राज्यं परित्यज्य ब्रह्मचर्ये धृतव्रतः
lokastadveda yad ahaṃ pituḥ priyacikīrṣayā
prāptaṃ rājyaṃ parityajya brahmacarye dhṛtavrataḥ
- 18
चित्राङ्गदं कौरवाणाम् अहं राज्ये ऽभ्यषेचयम्
विचित्रवीर्यं च शिशुं यौवराज्ये ऽभ्यषेचयम्
citrāṅgadaṃ kauravāṇām ahaṃ rājye 'bhyaṣecayam
vicitravīryaṃ ca śiśuṃ yauvarājye 'bhyaṣecayam
- 19
देवव्रतत्वं विख्याप्य पृथिव्यां सर्वराजसु
नैव हन्यां स्त्रियं जातु न स्त्रीपूर्वं कथंचन
devavratatvaṃ vikhyāpya pṛthivyāṃ sarvarājasu
naiva hanyāṃ striyaṃ jātu na strīpūrvaṃ kathaṃcana
- 20
स हि स्त्रीपूर्वको राजञ्शिखण्डी यदि ते श्रुतः
कन्या भूत्वा पुमाञ्जातो न योत्स्ये तेन भारत
sa hi strīpūrvako rājañśikhaṇḍī yadi te śrutaḥ
kanyā bhūtvā pumāñjāto na yotsye tena bhārata
- 21
सर्वांस्त्वन्यान्हनिष्यामि पार्थिवान्भरतर्षभ
यान्समेष्यामि समरे न तु कुन्तीसुतान्नृप
sarvāṃstvanyānhaniṣyāmi pārthivānbharatarṣabha
yānsameṣyāmi samare na tu kuntīsutānnṛpa

