23 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
ततो रात्र्यां व्यतीतायां प्रतिबुद्धो ऽस्मि भारत
तं च संचिन्त्य वै स्वप्नम् अवापं हर्षम् उत्तमम्
bhīṣma uvāca
tato rātryāṃ vyatītāyāṃ pratibuddho 'smi bhārata
taṃ ca saṃcintya vai svapnam avāpaṃ harṣam uttamam
- 2
ततः समभवद्युद्धं मम तस्य च भारत
तुमुलं सर्वभूतानां लोमहर्षणम् अद्भुतम्
tataḥ samabhavadyuddhaṃ mama tasya ca bhārata
tumulaṃ sarvabhūtānāṃ lomaharṣaṇam adbhutam
- 3
ततो बाणमयं वर्षं ववर्ष मयि भार्गवः
न्यवारयम् अहं तं च शरजालेन भारत
tato bāṇamayaṃ varṣaṃ vavarṣa mayi bhārgavaḥ
nyavārayam ahaṃ taṃ ca śarajālena bhārata
- 4
ततः परमसंक्रुद्धः पुनर् एव महातपाः
ह्यस्तनेनैव कोपेन शक्तिं वै प्राहिणोन्मयि
tataḥ paramasaṃkruddhaḥ punar eva mahātapāḥ
hyastanenaiva kopena śaktiṃ vai prāhiṇonmayi
- 5
इन्द्राशनिसमस्पर्शां यमदण्डोपमप्रभाम्
ज्वलन्तीम् अग्निवत्संख्ये लेलिहानां समन्ततः
indrāśanisamasparśāṃ yamadaṇḍopamaprabhām
jvalantīm agnivatsaṃkhye lelihānāṃ samantataḥ
- 6
ततो भरतशार्दूल धिष्ण्यम् आकाशगं यथा
सा माम् अभ्यहनत्तूर्णम् अंसदेशे च भारत
tato bharataśārdūla dhiṣṇyam ākāśagaṃ yathā
sā mām abhyahanattūrṇam aṃsadeśe ca bhārata
- 7
अथासृङ्मे ऽस्रवद्घोरं गिरेर्गैरिकधातुवत्
रामेण सुमहाबाहो क्षतस्य क्षतजेक्षण
athāsṛṅme 'sravadghoraṃ girergairikadhātuvat
rāmeṇa sumahābāho kṣatasya kṣatajekṣaṇa
- 8
ततो ऽहं जामदग्न्याय भृशं क्रोधसमन्वितः
प्रेषयं मृत्युसंकाशं बाणं सर्पविषोपमम्
tato 'haṃ jāmadagnyāya bhṛśaṃ krodhasamanvitaḥ
preṣayaṃ mṛtyusaṃkāśaṃ bāṇaṃ sarpaviṣopamam
- 9
स तेनाभिहतो वीरो ललाटे द्विजसत्तमः
अशोभत महाराज सशृङ्ग इव पर्वतः
sa tenābhihato vīro lalāṭe dvijasattamaḥ
aśobhata mahārāja saśṛṅga iva parvataḥ
- 10
स संरब्धः समावृत्य बाणं कालान्तकोपमम्
संदधे बलवत्कृष्य घोरं शत्रुनिबर्हणम्
sa saṃrabdhaḥ samāvṛtya bāṇaṃ kālāntakopamam
saṃdadhe balavatkṛṣya ghoraṃ śatrunibarhaṇam
- 11
स वक्षसि पपातोग्रः शरो व्याल इव श्वसन्
महीं राजंस्ततश्चाहम् अगच्छं रुधिराविलः
sa vakṣasi papātograḥ śaro vyāla iva śvasan
mahīṃ rājaṃstataścāham agacchaṃ rudhirāvilaḥ
- 12
अवाप्य तु पुनः संज्ञां जामदग्न्याय धीमते
प्राहिण्वं विमलां शक्तिं ज्वलन्तीम् अशनीम् इव
avāpya tu punaḥ saṃjñāṃ jāmadagnyāya dhīmate
prāhiṇvaṃ vimalāṃ śaktiṃ jvalantīm aśanīm iva
- 13
सा तस्य द्विजमुख्यस्य निपपात भुजान्तरे
विह्वलश्चाभवद्राजन्वेपथुश्चैनम् आविशत्
sā tasya dvijamukhyasya nipapāta bhujāntare
vihvalaścābhavadrājanvepathuścainam āviśat
- 14
तत एनं परिष्वज्य सखा विप्रो महातपाः
अकृतव्रणः शुभैर्वाक्यैर् आश्वासयद् अनेकधा
tata enaṃ pariṣvajya sakhā vipro mahātapāḥ
akṛtavraṇaḥ śubhairvākyair āśvāsayad anekadhā
- 15
समाश्वस्तस्तदा रामः क्रोधामर्षसमन्वितः
प्रादुश्चक्रे तदा ब्राह्मं परमास्त्रं महाव्रतः
samāśvastastadā rāmaḥ krodhāmarṣasamanvitaḥ
prāduścakre tadā brāhmaṃ paramāstraṃ mahāvrataḥ
- 16
ततस्तत्प्रतिघातार्थं ब्राह्मम् एवास्त्रम् उत्तमम्
मया प्रयुक्तं जज्वाल युगान्तम् इव दर्शयत्
tatastatpratighātārthaṃ brāhmam evāstram uttamam
mayā prayuktaṃ jajvāla yugāntam iva darśayat
- 17
तयोर्ब्रह्मास्त्रयोर् आसीद् अन्तरा वै समागमः
असम्प्राप्यैव रामं च मां च भारतसत्तम
tayorbrahmāstrayor āsīd antarā vai samāgamaḥ
asamprāpyaiva rāmaṃ ca māṃ ca bhāratasattama
- 18
ततो व्योम्नि प्रादुरभूत्तेज एव हि केवलम्
भूतानि चैव सर्वाणि जग्मुर् आर्तिं विशां पते
tato vyomni prādurabhūtteja eva hi kevalam
bhūtāni caiva sarvāṇi jagmur ārtiṃ viśāṃ pate
- 19
ऋषयश्च सगन्धर्वा देवताश्चैव भारत
संतापं परमं जग्मुर् अस्त्रतेजोऽभिपीडिताः
ṛṣayaśca sagandharvā devatāścaiva bhārata
saṃtāpaṃ paramaṃ jagmur astratejo'bhipīḍitāḥ
- 20
ततश्चचाल पृथिवी सपर्वतवनद्रुमा
संतप्तानि च भूतानि विषादं जग्मुर् उत्तमम्
tataścacāla pṛthivī saparvatavanadrumā
saṃtaptāni ca bhūtāni viṣādaṃ jagmur uttamam
- 21
प्रजज्वाल नभो राजन्धूमायन्ते दिशो दश
न स्थातुम् अन्तरिक्षे च शेकुर् आकाशगास्तदा
prajajvāla nabho rājandhūmāyante diśo daśa
na sthātum antarikṣe ca śekur ākāśagāstadā
- 22
ततो हाहाकृते लोके सदेवासुरराक्षसे
इदम् अन्तरम् इत्येव योक्तुकामो ऽस्मि भारत
tato hāhākṛte loke sadevāsurarākṣase
idam antaram ityeva yoktukāmo 'smi bhārata
- 23
प्रस्वापम् अस्त्रं दयितं वचनाद्ब्रह्मवादिनाम्
चिन्तितं च तद् अस्त्रं मे मनसि प्रत्यभात्तदा
prasvāpam astraṃ dayitaṃ vacanādbrahmavādinām
cintitaṃ ca tad astraṃ me manasi pratyabhāttadā

