32 shlokas
- 1
शल्य उवाच
क्रुद्धं तु नहुषं ज्ञात्वा देवाः सर्षिपुरोगमाः
अब्रुवन्देवराजानं नहुषं घोरदर्शनम्
śalya uvāca
kruddhaṃ tu nahuṣaṃ jñātvā devāḥ sarṣipurogamāḥ
abruvandevarājānaṃ nahuṣaṃ ghoradarśanam
- 2
देवराज जहि क्रोधं त्वयि क्रुद्धे जगद्विभो
त्रस्तं सासुरगन्धर्वं सकिंनरमहोरगम्
devarāja jahi krodhaṃ tvayi kruddhe jagadvibho
trastaṃ sāsuragandharvaṃ sakiṃnaramahoragam
- 3
जहि क्रोधम् इमं साधो न क्रुध्यन्ति भवद्विधाः
परस्य पत्नी सा देवी प्रसीदस्व सुरेश्वर
jahi krodham imaṃ sādho na krudhyanti bhavadvidhāḥ
parasya patnī sā devī prasīdasva sureśvara
- 4
निवर्तय मनः पापात्परदाराभिमर्शनात्
देवराजो ऽसि भद्रं ते प्रजा धर्मेण पालय
nivartaya manaḥ pāpātparadārābhimarśanāt
devarājo 'si bhadraṃ te prajā dharmeṇa pālaya
- 5
एवम् उक्तो न जग्राह तद्वचः काममोहितः
अथ देवान् उवाचेदम् इन्द्रं प्रति सुराधिपः
evam ukto na jagrāha tadvacaḥ kāmamohitaḥ
atha devān uvācedam indraṃ prati surādhipaḥ
- 6
अहल्या धर्षिता पूर्वम् ऋषिपत्नी यशस्विनी
जीवतो भर्तुर् इन्द्रेण स वः किं न निवारितः
ahalyā dharṣitā pūrvam ṛṣipatnī yaśasvinī
jīvato bhartur indreṇa sa vaḥ kiṃ na nivāritaḥ
- 7
बहूनि च नृशंसानि कृतानीन्द्रेण वै पुरा
वैधर्म्याण्युपधाश्चैव स वः किं न निवारितः
bahūni ca nṛśaṃsāni kṛtānīndreṇa vai purā
vaidharmyāṇyupadhāścaiva sa vaḥ kiṃ na nivāritaḥ
- 8
उपतिष्ठतु मां देवी एतद् अस्या हितं परम्
युष्माकं च सदा देवाः शिवम् एवं भविष्यति
upatiṣṭhatu māṃ devī etad asyā hitaṃ param
yuṣmākaṃ ca sadā devāḥ śivam evaṃ bhaviṣyati
- 9
देवा ऊचुः
इन्द्राणीम् आनयिष्यामो यथेच्छसि दिवस्पते
जहि क्रोधम् इमं वीर प्रीतो भव सुरेश्वर
devā ūcuḥ
indrāṇīm ānayiṣyāmo yathecchasi divaspate
jahi krodham imaṃ vīra prīto bhava sureśvara
- 10
शल्य उवाच
इत्युक्त्वा ते तदा देवा ऋषिभिः सह भारत
जग्मुर्बृहस्पतिं वक्तुम् इन्द्राणीं चाशुभं वचः
śalya uvāca
ityuktvā te tadā devā ṛṣibhiḥ saha bhārata
jagmurbṛhaspatiṃ vaktum indrāṇīṃ cāśubhaṃ vacaḥ
- 11
जानीमः शरणं प्राप्ताम् इन्द्राणीं तव वेश्मनि
दत्ताभयां च विप्रेन्द्र त्वया देवर्षिसत्तम
jānīmaḥ śaraṇaṃ prāptām indrāṇīṃ tava veśmani
dattābhayāṃ ca viprendra tvayā devarṣisattama
- 12
ते त्वां देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च महाद्युते
प्रसादयन्ति चेन्द्राणी नहुषाय प्रदीयताम्
te tvāṃ devāḥ sagandharvā ṛṣayaśca mahādyute
prasādayanti cendrāṇī nahuṣāya pradīyatām
- 13
इन्द्राद्विशिष्टो नहुषो देवराजो महाद्युतिः
वृणोत्वियं वरारोहा भर्तृत्वे वरवर्णिनी
indrādviśiṣṭo nahuṣo devarājo mahādyutiḥ
vṛṇotviyaṃ varārohā bhartṛtve varavarṇinī
- 14
एवम् उक्ते तु सा देवी बाष्पम् उत्सृज्य सस्वरम्
उवाच रुदती दीना बृहस्पतिम् इदं वचः
evam ukte tu sā devī bāṣpam utsṛjya sasvaram
uvāca rudatī dīnā bṛhaspatim idaṃ vacaḥ
- 15
नाहम् इच्छामि नहुषं पतिम् अन्वास्य तं प्रभुम्
शरणागतास्मि ते ब्रह्मंस्त्राहि मां महतो भयात्
nāham icchāmi nahuṣaṃ patim anvāsya taṃ prabhum
śaraṇāgatāsmi te brahmaṃstrāhi māṃ mahato bhayāt
- 16
बृहस्पतिर् उवाच
शरणागतां न त्यजेयम् इन्द्राणि मम निश्चितम्
धर्मज्ञां धर्मशीलां च न त्यजे त्वाम् अनिन्दिते
bṛhaspatir uvāca
śaraṇāgatāṃ na tyajeyam indrāṇi mama niścitam
dharmajñāṃ dharmaśīlāṃ ca na tyaje tvām anindite
- 17
नाकार्यं कर्तुम् इच्छामि ब्राह्मणः सन्विशेषतः
श्रुतधर्मा सत्यशीलो जानन्धर्मानुशासनम्
nākāryaṃ kartum icchāmi brāhmaṇaḥ sanviśeṣataḥ
śrutadharmā satyaśīlo jānandharmānuśāsanam
- 18
नाहम् एतत्करिष्यामि गच्छध्वं वै सुरोत्तमाः
अस्मिंश्चार्थे पुरा गीतं ब्रह्मणा श्रूयताम् इदम्
nāham etatkariṣyāmi gacchadhvaṃ vai surottamāḥ
asmiṃścārthe purā gītaṃ brahmaṇā śrūyatām idam
- 19
न तस्य बीजं रोहति बीजकाले न चास्य वर्षं वर्षति वर्षकाले
भीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे न सो ऽन्तरं लभते त्राणम् इच्छन्
na tasya bījaṃ rohati bījakāle na cāsya varṣaṃ varṣati varṣakāle
bhītaṃ prapannaṃ pradadāti śatrave na so 'ntaraṃ labhate trāṇam icchan
- 20
मोघम् अन्नं विन्दति चाप्यचेताः स्वर्गाल्लोकाद्भ्रश्यति नष्टचेष्टः
भीतं प्रपन्नं प्रददाति यो वै न तस्य हव्यं प्रतिगृह्णन्ति देवाः
mogham annaṃ vindati cāpyacetāḥ svargāllokādbhraśyati naṣṭaceṣṭaḥ
bhītaṃ prapannaṃ pradadāti yo vai na tasya havyaṃ pratigṛhṇanti devāḥ
- 21
प्रमीयते चास्य प्रजा ह्यकाले सदा विवासं पितरो ऽस्य कुर्वते
भीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे सेन्द्रा देवाः प्रहरन्त्यस्य वज्रम्
pramīyate cāsya prajā hyakāle sadā vivāsaṃ pitaro 'sya kurvate
bhītaṃ prapannaṃ pradadāti śatrave sendrā devāḥ praharantyasya vajram
- 22
एतद् एवं विजानन्वै न दास्यामि शचीम् इमाम्
इन्द्राणीं विश्रुतां लोके शक्रस्य महिषीं प्रियाम्
etad evaṃ vijānanvai na dāsyāmi śacīm imām
indrāṇīṃ viśrutāṃ loke śakrasya mahiṣīṃ priyām
- 23
अस्या हितं भवेद्यच्च मम चापि हितं भवेत्
क्रियतां तत्सुरश्रेष्ठा न हि दास्याम्यहं शचीम्
asyā hitaṃ bhavedyacca mama cāpi hitaṃ bhavet
kriyatāṃ tatsuraśreṣṭhā na hi dāsyāmyahaṃ śacīm
- 24
शल्य उवाच
अथ देवास्तम् एवाहुर्गुरुम् अङ्गिरसां वरम्
कथं सुनीतं तु भवेन्मन्त्रयस्व बृहस्पते
śalya uvāca
atha devāstam evāhurgurum aṅgirasāṃ varam
kathaṃ sunītaṃ tu bhavenmantrayasva bṛhaspate
- 25
बृहस्पतिर् उवाच
नहुषं याचतां देवी किंचित्कालान्तरं शुभा
इन्द्राणीहितम् एतद्धि तथास्माकं भविष्यति
bṛhaspatir uvāca
nahuṣaṃ yācatāṃ devī kiṃcitkālāntaraṃ śubhā
indrāṇīhitam etaddhi tathāsmākaṃ bhaviṣyati
- 26
बहुविघ्नकरः कालः कालः कालं नयिष्यति
दर्पितो बलवांश्चापि नहुषो वरसंश्रयात्
bahuvighnakaraḥ kālaḥ kālaḥ kālaṃ nayiṣyati
darpito balavāṃścāpi nahuṣo varasaṃśrayāt
- 27
शल्य उवाच
ततस्तेन तथोक्ते तु प्रीता देवास्तम् अब्रुवन्
ब्रह्मन्साध्विदम् उक्तं ते हितं सर्वदिवौकसाम्
एवम् एतद्द्विजश्रेष्ठ देवी चेयं प्रसाद्यताम्
śalya uvāca
tatastena tathokte tu prītā devāstam abruvan
brahmansādhvidam uktaṃ te hitaṃ sarvadivaukasām
evam etaddvijaśreṣṭha devī ceyaṃ prasādyatām
- 28
ततः समस्ता इन्द्राणीं देवाः साग्निपुरोगमाः
ऊचुर्वचनम् अव्यग्रा लोकानां हितकाम्यया
tataḥ samastā indrāṇīṃ devāḥ sāgnipurogamāḥ
ūcurvacanam avyagrā lokānāṃ hitakāmyayā
- 29
त्वया जगद् इदं सर्वं धृतं स्थावरजङ्गमम्
एकपत्न्यसि सत्या च गच्छस्व नहुषं प्रति
tvayā jagad idaṃ sarvaṃ dhṛtaṃ sthāvarajaṅgamam
ekapatnyasi satyā ca gacchasva nahuṣaṃ prati
- 30
क्षिप्रं त्वाम् अभिकामश्च विनशिष्यति पार्थिवः
नहुषो देवि शक्रश्च सुरैश्वर्यम् अवाप्स्यति
kṣipraṃ tvām abhikāmaśca vinaśiṣyati pārthivaḥ
nahuṣo devi śakraśca suraiśvaryam avāpsyati

