30 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
यद् अब्रूतां महात्मानौ वासुदेवधनंजयौ
तन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ शुश्रूषे वचनं तव
dhṛtarāṣṭra uvāca
yad abrūtāṃ mahātmānau vāsudevadhanaṃjayau
tanme brūhi mahāprājña śuśrūṣe vacanaṃ tava
- 2
संजय उवाच
शृणु राजन्यथा दृष्टौ मया कृष्णधनंजयौ
ऊचतुश्चापि यद्वीरौ तत्ते वक्ष्यामि भारत
saṃjaya uvāca
śṛṇu rājanyathā dṛṣṭau mayā kṛṣṇadhanaṃjayau
ūcatuścāpi yadvīrau tatte vakṣyāmi bhārata
- 3
पादाङ्गुलीर् अभिप्रेक्षन्प्रयतो ऽहं कृताञ्जलिः
शुद्धान्तं प्राविशं राजन्न् आख्यातुं नरदेवयोः
pādāṅgulīr abhiprekṣanprayato 'haṃ kṛtāñjaliḥ
śuddhāntaṃ prāviśaṃ rājann ākhyātuṃ naradevayoḥ
- 4
नैवाभिमन्युर्न यमौ तं देशम् अभियान्ति वै
यत्र कृष्णौ च कृष्णा च सत्यभामा च भामिनी
naivābhimanyurna yamau taṃ deśam abhiyānti vai
yatra kṛṣṇau ca kṛṣṇā ca satyabhāmā ca bhāminī
- 5
उभौ मध्वासवक्षीबावुभौ चन्दनरूषितौ
स्रग्विणौ वरवस्त्रौ तौ दिव्याभरणभूषितौ
ubhau madhvāsavakṣībāvubhau candanarūṣitau
sragviṇau varavastrau tau divyābharaṇabhūṣitau
- 6
नैकरत्नविचित्रं तु काञ्चनं महद् आसनम्
विविधास्तरणास्तीर्णं यत्रासाताम् अरिंदमौ
naikaratnavicitraṃ tu kāñcanaṃ mahad āsanam
vividhāstaraṇāstīrṇaṃ yatrāsātām ariṃdamau
- 7
अर्जुनोत्सङ्गगौ पादौ केशवस्योपलक्षये
अर्जुनस्य च कृष्णायां सत्यायां च महात्मनः
arjunotsaṅgagau pādau keśavasyopalakṣaye
arjunasya ca kṛṣṇāyāṃ satyāyāṃ ca mahātmanaḥ
- 8
काञ्चनं पादपीठं तु पार्थो मे प्रादिशत्तदा
तद् अहं पाणिना स्पृष्ट्वा ततो भूमावुपाविशम्
kāñcanaṃ pādapīṭhaṃ tu pārtho me prādiśattadā
tad ahaṃ pāṇinā spṛṣṭvā tato bhūmāvupāviśam
- 9
ऊर्ध्वरेखतलौ पादौ पार्थस्य शुभलक्षणौ
पादपीठाद् अपहृतौ तत्रापश्यम् अहं शुभौ
ūrdhvarekhatalau pādau pārthasya śubhalakṣaṇau
pādapīṭhād apahṛtau tatrāpaśyam ahaṃ śubhau
- 10
श्यामौ बृहन्तौ तरुणौ शालस्कन्धाविवोद्गतौ
एकासनगतौ दृष्ट्वा भयं मां महद् आविशत्
śyāmau bṛhantau taruṇau śālaskandhāvivodgatau
ekāsanagatau dṛṣṭvā bhayaṃ māṃ mahad āviśat
- 11
इन्द्रविष्णुसमावेतौ मन्दात्मा नावबुध्यते
संश्रयाद्द्रोणभीष्माभ्यां कर्णस्य च विकत्थनात्
indraviṣṇusamāvetau mandātmā nāvabudhyate
saṃśrayāddroṇabhīṣmābhyāṃ karṇasya ca vikatthanāt
- 12
निदेशस्थाविमौ यस्य मानसस्तस्य सेत्स्यते
संकल्पो धर्मराजस्य निश्चयो मे तदाभवत्
nideśasthāvimau yasya mānasastasya setsyate
saṃkalpo dharmarājasya niścayo me tadābhavat
- 13
सत्कृतश्चान्नपानाभ्याम् आच्छन्नो लब्धसत्क्रियः
अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय तौ संदेशम् अचोदयम्
satkṛtaścānnapānābhyām ācchanno labdhasatkriyaḥ
añjaliṃ mūrdhni saṃdhāya tau saṃdeśam acodayam
- 14
धनुर्बाणोचितेनैकपाणिना शुभलक्षणम्
पादम् आनमयन्पार्थः केशवं समचोदयत्
dhanurbāṇocitenaikapāṇinā śubhalakṣaṇam
pādam ānamayanpārthaḥ keśavaṃ samacodayat
- 15
इन्द्रकेतुर् इवोत्थाय सर्वाभरणभूषितः
इन्द्रवीर्योपमः कृष्णः संविष्टो माभ्यभाषत
indraketur ivotthāya sarvābharaṇabhūṣitaḥ
indravīryopamaḥ kṛṣṇaḥ saṃviṣṭo mābhyabhāṣata
- 16
वाचं स वदतां श्रेष्ठो ह्लादिनीं वचनक्षमाम्
त्रासनीं धार्तराष्ट्राणां मृदुपूर्वां सुदारुणाम्
vācaṃ sa vadatāṃ śreṣṭho hlādinīṃ vacanakṣamām
trāsanīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ mṛdupūrvāṃ sudāruṇām
- 17
वाचं तां वचनार्हस्य शिक्षाक्षरसमन्विताम्
अश्रौषम् अहम् इष्टार्थां पश्चाद्धृदयशोषिणीम्
vācaṃ tāṃ vacanārhasya śikṣākṣarasamanvitām
aśrauṣam aham iṣṭārthāṃ paścāddhṛdayaśoṣiṇīm
- 18
वासुदेव उवाच
संजयेदं वचो ब्रूया धृतराष्ट्रं मनीषिणम्
शृण्वतः कुरुमुख्यस्य द्रोणस्यापि च शृण्वतः
vāsudeva uvāca
saṃjayedaṃ vaco brūyā dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam
śṛṇvataḥ kurumukhyasya droṇasyāpi ca śṛṇvataḥ
- 19
यजध्वं विपुलैर्यज्ञैर्विप्रेभ्यो दत्त दक्षिणाः
पुत्रैर्दारैश्च मोदध्वं महद्वो भयम् आगतम्
yajadhvaṃ vipulairyajñairviprebhyo datta dakṣiṇāḥ
putrairdāraiśca modadhvaṃ mahadvo bhayam āgatam
- 20
अर्थांस्त्यजत पात्रेभ्यः सुतान्प्राप्नुत कामजान्
प्रियं प्रियेभ्यश्चरत राजा हि त्वरते जये
arthāṃstyajata pātrebhyaḥ sutānprāpnuta kāmajān
priyaṃ priyebhyaścarata rājā hi tvarate jaye
- 21
ऋणम् एतत्प्रवृद्धं मे हृदयान्नापसर्पति
यद्गोविन्देति चुक्रोश कृष्णा मां दूरवासिनम्
ṛṇam etatpravṛddhaṃ me hṛdayānnāpasarpati
yadgovindeti cukrośa kṛṣṇā māṃ dūravāsinam
- 22
तेजोमयं दुराधर्षं गाण्डीवं यस्य कार्मुकम्
मद्द्वितीयेन तेनेह वैरं वः सव्यसाचिना
tejomayaṃ durādharṣaṃ gāṇḍīvaṃ yasya kārmukam
maddvitīyena teneha vairaṃ vaḥ savyasācinā
- 23
मद्द्वितीयं पुनः पार्थं कः प्रार्थयितुम् इच्छति
यो न कालपरीतो वाप्यपि साक्षात्पुरंदरः
maddvitīyaṃ punaḥ pārthaṃ kaḥ prārthayitum icchati
yo na kālaparīto vāpyapi sākṣātpuraṃdaraḥ
- 24
बाहुभ्याम् उद्वहेद्भूमिं दहेत्क्रुद्ध इमाः प्रजाः
पातयेत्त्रिदिवाद्देवान्यो ऽर्जुनं समरे जयेत्
bāhubhyām udvahedbhūmiṃ dahetkruddha imāḥ prajāḥ
pātayettridivāddevānyo 'rjunaṃ samare jayet
- 25
देवासुरमनुष्येषु यक्षगन्धर्वभोगिषु
न तं पश्याम्यहं युद्धे पाण्डवं यो ऽभ्ययाद्रणे
devāsuramanuṣyeṣu yakṣagandharvabhogiṣu
na taṃ paśyāmyahaṃ yuddhe pāṇḍavaṃ yo 'bhyayādraṇe
- 26
यत्तद्विराटनगरे श्रूयते महद् अद्भुतम्
एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
yattadvirāṭanagare śrūyate mahad adbhutam
ekasya ca bahūnāṃ ca paryāptaṃ tannidarśanam
- 27
एकेन पाण्डुपुत्रेण विराटनगरे यदा
भग्नाः पलायन्त दिशः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
ekena pāṇḍuputreṇa virāṭanagare yadā
bhagnāḥ palāyanta diśaḥ paryāptaṃ tannidarśanam
- 28
बलं वीर्यं च तेजश्च शीघ्रता लघुहस्तता
अविषादश्च धैर्यं च पार्थान्नान्यत्र विद्यते
balaṃ vīryaṃ ca tejaśca śīghratā laghuhastatā
aviṣādaśca dhairyaṃ ca pārthānnānyatra vidyate
- 29
संजय उवाच
इत्यब्रवीद्धृषीकेशः पार्थम् उद्धर्षयन्गिरा
गर्जन्समयवर्षीव गगने पाकशासनः
saṃjaya uvāca
ityabravīddhṛṣīkeśaḥ pārtham uddharṣayangirā
garjansamayavarṣīva gagane pākaśāsanaḥ
- 30
केशवस्य वचः श्रुत्वा किरीटी श्वेतवाहनः
अर्जुनस्तन्महद्वाक्यम् अब्रवील्लोमहर्षणम्
keśavasya vacaḥ śrutvā kirīṭī śvetavāhanaḥ
arjunastanmahadvākyam abravīllomaharṣaṇam

