25 shlokas
- 1
शल्य उवाच
अथ ताम् अब्रवीद्दृष्ट्वा नहुषो देवराट्तदा
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् अहम् इन्द्रः शुचिस्मिते
भजस्व मां वरारोहे पतित्वे वरवर्णिनि
śalya uvāca
atha tām abravīddṛṣṭvā nahuṣo devarāṭtadā
trayāṇām api lokānām aham indraḥ śucismite
bhajasva māṃ varārohe patitve varavarṇini
- 2
एवम् उक्ता तु सा देवी नहुषेण पतिव्रता
प्रावेपत भयोद्विग्ना प्रवाते कदली यथा
evam uktā tu sā devī nahuṣeṇa pativratā
prāvepata bhayodvignā pravāte kadalī yathā
- 3
नमस्य सा तु ब्रह्माणं कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्
देवराजम् अथोवाच नहुषं घोरदर्शनम्
namasya sā tu brahmāṇaṃ kṛtvā śirasi cāñjalim
devarājam athovāca nahuṣaṃ ghoradarśanam
- 4
कालम् इच्छाम्यहं लब्धुं किंचित्त्वत्तः सुरेश्वर
न हि विज्ञायते शक्रः प्राप्तः किं वा क्व वा गतः
kālam icchāmyahaṃ labdhuṃ kiṃcittvattaḥ sureśvara
na hi vijñāyate śakraḥ prāptaḥ kiṃ vā kva vā gataḥ
- 5
तत्त्वम् एतत्तु विज्ञाय यदि न ज्ञायते प्रभो
ततो ऽहं त्वाम् उपस्थास्ये सत्यम् एतद्ब्रवीमि ते
एवम् उक्तः स इन्द्राण्या नहुषः प्रीतिमान् अभूत्
tattvam etattu vijñāya yadi na jñāyate prabho
tato 'haṃ tvām upasthāsye satyam etadbravīmi te
evam uktaḥ sa indrāṇyā nahuṣaḥ prītimān abhūt
- 6
नहुष उवाच
एवं भवतु सुश्रोणि यथा माम् अभिभाषसे
ज्ञात्वा चागमनं कार्यं सत्यम् एतद् अनुस्मरेः
nahuṣa uvāca
evaṃ bhavatu suśroṇi yathā mām abhibhāṣase
jñātvā cāgamanaṃ kāryaṃ satyam etad anusmareḥ
- 7
शल्य उवाच
नहुषेण विसृष्टा च निश्चक्राम ततः शुभा
बृहस्पतिनिकेतं सा जगाम च तपस्विनी
śalya uvāca
nahuṣeṇa visṛṣṭā ca niścakrāma tataḥ śubhā
bṛhaspatiniketaṃ sā jagāma ca tapasvinī
- 8
तस्याः संश्रुत्य च वचो देवाः साग्निपुरोगमाः
मन्त्रयामासुर् एकाग्राः शक्रार्थं राजसत्तम
tasyāḥ saṃśrutya ca vaco devāḥ sāgnipurogamāḥ
mantrayāmāsur ekāgrāḥ śakrārthaṃ rājasattama
- 9
देवदेवेन संगम्य विष्णुना प्रभविष्णुना
ऊचुश्चैनं समुद्विग्ना वाक्यं वाक्यविशारदाः
devadevena saṃgamya viṣṇunā prabhaviṣṇunā
ūcuścainaṃ samudvignā vākyaṃ vākyaviśāradāḥ
- 10
ब्रह्महत्याभिभूतो वै शक्रः सुरगणेश्वरः
गतिश्च नस्त्वं देवेश पूर्वजो जगतः प्रभुः
रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वम् उपजग्मिवान्
brahmahatyābhibhūto vai śakraḥ suragaṇeśvaraḥ
gatiśca nastvaṃ deveśa pūrvajo jagataḥ prabhuḥ
rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ viṣṇutvam upajagmivān
- 11
त्वद्वीर्यान्निहते वृत्रे वासवो ब्रह्महत्यया
वृतः सुरगणश्रेष्ठ मोक्षं तस्य विनिर्दिश
tvadvīryānnihate vṛtre vāsavo brahmahatyayā
vṛtaḥ suragaṇaśreṣṭha mokṣaṃ tasya vinirdiśa
- 12
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुर् अब्रवीत्
माम् एव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम्
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ viṣṇur abravīt
mām eva yajatāṃ śakraḥ pāvayiṣyāmi vajriṇam
- 13
पुण्येन हयमेधेन माम् इष्ट्वा पाकशासनः
पुनर् एष्यति देवानाम् इन्द्रत्वम् अकुतोभयः
puṇyena hayamedhena mām iṣṭvā pākaśāsanaḥ
punar eṣyati devānām indratvam akutobhayaḥ
- 14
स्वकर्मभिश्च नहुषो नाशं यास्यति दुर्मतिः
कंचित्कालम् इमं देवा मर्षयध्वम् अतन्द्रिताः
svakarmabhiśca nahuṣo nāśaṃ yāsyati durmatiḥ
kaṃcitkālam imaṃ devā marṣayadhvam atandritāḥ
- 15
श्रुत्वा विष्णोः शुभां सत्यां तां वाणीम् अमृतोपमाम्
ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः
यत्र शक्रो भयोद्विग्नस्तं देशम् उपचक्रमुः
śrutvā viṣṇoḥ śubhāṃ satyāṃ tāṃ vāṇīm amṛtopamām
tataḥ sarve suragaṇāḥ sopādhyāyāḥ saharṣibhiḥ
yatra śakro bhayodvignastaṃ deśam upacakramuḥ
- 16
तत्राश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः
ववृते पावनार्थं वै ब्रह्महत्यापहो नृप
tatrāśvamedhaḥ sumahānmahendrasya mahātmanaḥ
vavṛte pāvanārthaṃ vai brahmahatyāpaho nṛpa
- 17
विभज्य ब्रह्महत्यां तु वृक्षेषु च नदीषु च
पर्वतेषु पृथिव्यां च स्त्रीषु चैव युधिष्ठिर
vibhajya brahmahatyāṃ tu vṛkṣeṣu ca nadīṣu ca
parvateṣu pṛthivyāṃ ca strīṣu caiva yudhiṣṭhira
- 18
संविभज्य च भूतेषु विसृज्य च सुरेश्वरः
विज्वरः पूतपाप्मा च वासवो ऽभवद् आत्मवान्
saṃvibhajya ca bhūteṣu visṛjya ca sureśvaraḥ
vijvaraḥ pūtapāpmā ca vāsavo 'bhavad ātmavān
- 19
अकम्प्यं नहुषं स्थानाद्दृष्ट्वा च बलसूदनः
तेजोघ्नं सर्वभूतानां वरदानाच्च दुःसहम्
akampyaṃ nahuṣaṃ sthānāddṛṣṭvā ca balasūdanaḥ
tejoghnaṃ sarvabhūtānāṃ varadānācca duḥsaham
- 20
ततः शचीपतिर्वीरः पुनर् एव व्यनश्यत
अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाङ्क्षी चचार ह
tataḥ śacīpatirvīraḥ punar eva vyanaśyata
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālākāṅkṣī cacāra ha
- 21
प्रनष्टे तु ततः शक्रे शची शोकसमन्विता
हा शक्रेति तदा देवी विललाप सुदुःखिता
pranaṣṭe tu tataḥ śakre śacī śokasamanvitā
hā śakreti tadā devī vilalāpa suduḥkhitā
- 22
यदि दत्तं यदि हुतं गुरवस्तोषिता यदि
एकभर्तृत्वम् एवास्तु सत्यं यद्यस्ति वा मयि
yadi dattaṃ yadi hutaṃ guravastoṣitā yadi
ekabhartṛtvam evāstu satyaṃ yadyasti vā mayi
- 23
पुण्यां चेमाम् अहं दिव्यां प्रवृत्ताम् उत्तरायणे
देवीं रात्रिं नमस्यामि सिध्यतां मे मनोरथः
puṇyāṃ cemām ahaṃ divyāṃ pravṛttām uttarāyaṇe
devīṃ rātriṃ namasyāmi sidhyatāṃ me manorathaḥ
- 24
प्रयता च निशां देवीम् उपातिष्ठत तत्र सा
पतिव्रतात्वात्सत्येन सोपश्रुतिम् अथाकरोत्
prayatā ca niśāṃ devīm upātiṣṭhata tatra sā
pativratātvātsatyena sopaśrutim athākarot
- 25
यत्रास्ते देवराजो ऽसौ तं देशं दर्शयस्व मे
इत्याहोपश्रुतिं देवी सत्यं सत्येन दृश्यताम्
yatrāste devarājo 'sau taṃ deśaṃ darśayasva me
ityāhopaśrutiṃ devī satyaṃ satyena dṛśyatām

