30 shlokas
- 1
कुन्त्युवाच
अर्जुनं केशव ब्रूयास्त्वयि जाते स्म सूतके
उपोपविष्टा नारीभिर् आश्रमे परिवारिता
kuntyuvāca
arjunaṃ keśava brūyāstvayi jāte sma sūtake
upopaviṣṭā nārībhir āśrame parivāritā
- 2
अथान्तरिक्षे वाग् आसीद्दिव्यरूपा मनोरमा
सहस्राक्षसमः कुन्ति भविष्यत्येष ते सुतः
athāntarikṣe vāg āsīddivyarūpā manoramā
sahasrākṣasamaḥ kunti bhaviṣyatyeṣa te sutaḥ
- 3
एष जेष्यति संग्रामे कुरून्सर्वान्समागतान्
भीमसेनद्वितीयश्च लोकम् उद्वर्तयिष्यति
eṣa jeṣyati saṃgrāme kurūnsarvānsamāgatān
bhīmasenadvitīyaśca lokam udvartayiṣyati
- 4
पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवस्पृशम्
हत्वा कुरून्ग्रामजन्ये वासुदेवसहायवान्
putraste pṛthivīṃ jetā yaśaścāsya divaspṛśam
hatvā kurūngrāmajanye vāsudevasahāyavān
- 5
पित्र्यम् अंशं प्रनष्टं च पुनर् अप्युद्धरिष्यति
भ्रातृभिः सहितः श्रीमांस्त्रीन्मेधान् आहरिष्यति
pitryam aṃśaṃ pranaṣṭaṃ ca punar apyuddhariṣyati
bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmāṃstrīnmedhān āhariṣyati
- 6
तं सत्यसंधं बीभत्सुं सव्यसाचिनम् अच्युत
यथाहम् एवं जानामि बलवन्तं दुरासदम्
तथा तद् अस्तु दाशार्ह यथा वाग् अभ्यभाषत
taṃ satyasaṃdhaṃ bībhatsuṃ savyasācinam acyuta
yathāham evaṃ jānāmi balavantaṃ durāsadam
tathā tad astu dāśārha yathā vāg abhyabhāṣata
- 7
धर्मश्चेद् अस्ति वार्ष्णेय तथा सत्यं भविष्यति
त्वं चापि तत्तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि
dharmaśced asti vārṣṇeya tathā satyaṃ bhaviṣyati
tvaṃ cāpi tattathā kṛṣṇa sarvaṃ saṃpādayiṣyasi
- 8
नाहं तद् अभ्यसूयामि यथा वाग् अभ्यभाषत
नमो धर्माय महते धर्मो धारयति प्रजाः
nāhaṃ tad abhyasūyāmi yathā vāg abhyabhāṣata
namo dharmāya mahate dharmo dhārayati prajāḥ
- 9
एतद्धनंजयो वाच्यो नित्योद्युक्तो वृकोदरः
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालो ऽयम् आगतः
न हि वैरं समासाद्य सीदन्ति पुरुषर्षभाः
etaddhanaṃjayo vācyo nityodyukto vṛkodaraḥ
yadarthaṃ kṣatriyā sūte tasya kālo 'yam āgataḥ
na hi vairaṃ samāsādya sīdanti puruṣarṣabhāḥ
- 10
विदिता ते सदा बुद्धिर्भीमस्य न स शाम्यति
यावदन्तं न कुरुते शत्रूणां शत्रुकर्शनः
viditā te sadā buddhirbhīmasya na sa śāmyati
yāvadantaṃ na kurute śatrūṇāṃ śatrukarśanaḥ
- 11
सर्वधर्मविशेषज्ञां स्नुषां पाण्डोर्महात्मनः
ब्रूया माधव कल्याणीं कृष्णां कृष्ण यशस्विनीम्
sarvadharmaviśeṣajñāṃ snuṣāṃ pāṇḍormahātmanaḥ
brūyā mādhava kalyāṇīṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇa yaśasvinīm
- 12
युक्तम् एतन्महाभागे कुले जाते यशस्विनि
यन्मे पुत्रेषु सर्वेषु यथावत्त्वम् अवर्तिथाः
yuktam etanmahābhāge kule jāte yaśasvini
yanme putreṣu sarveṣu yathāvattvam avartithāḥ
- 13
माद्रीपुत्रौ च वक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतावुभौ
विक्रमेणार्जितान्भोगान्वृणीतं जीविताद् अपि
mādrīputrau ca vaktavyau kṣatradharmaratāvubhau
vikrameṇārjitānbhogānvṛṇītaṃ jīvitād api
- 14
विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः
मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम
vikramādhigatā hyarthāḥ kṣatradharmeṇa jīvataḥ
mano manuṣyasya sadā prīṇanti puruṣottama
- 15
यच्च वः प्रेक्षमाणानां सर्वधर्मोपचायिनी
पाञ्चाली परुषाण्युक्ता को नु तत्क्षन्तुम् अर्हति
yacca vaḥ prekṣamāṇānāṃ sarvadharmopacāyinī
pāñcālī paruṣāṇyuktā ko nu tatkṣantum arhati
- 16
न राज्यहरणं दुःखं द्यूते चापि पराजयः
प्रव्राजनं सुतानां वा न मे तद्दुःखकारणम्
na rājyaharaṇaṃ duḥkhaṃ dyūte cāpi parājayaḥ
pravrājanaṃ sutānāṃ vā na me tadduḥkhakāraṇam
- 17
यत्तु सा बृहती श्यामा सभायां रुदती तदा
अश्रौषीत्परुषा वाचस्तन्मे दुःखतरं मतम्
yattu sā bṛhatī śyāmā sabhāyāṃ rudatī tadā
aśrauṣītparuṣā vācastanme duḥkhataraṃ matam
- 18
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा
नाध्यगच्छत्तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती
strīdharmiṇī varārohā kṣatradharmaratā sadā
nādhyagacchattadā nāthaṃ kṛṣṇā nāthavatī satī
- 19
तं वै ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम्
अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं द्रौपद्याः पदवीं चर
taṃ vai brūhi mahābāho sarvaśastrabhṛtāṃ varam
arjunaṃ puruṣavyāghraṃ draupadyāḥ padavīṃ cara
- 20
विदितौ हि तवात्यन्तं क्रुद्धाविव यमान्तकौ
भीमार्जुनौ नयेतां हि देवान् अपि परां गतिम्
viditau hi tavātyantaṃ kruddhāviva yamāntakau
bhīmārjunau nayetāṃ hi devān api parāṃ gatim
- 21
तयोश्चैतद् अवज्ञानं यत्सा कृष्णा सभागता
दुःशासनश्च यद्भीमं कटुकान्यभ्यभाषत
पश्यतां कुरुवीराणां तच्च संस्मारयेः पुनः
tayoścaitad avajñānaṃ yatsā kṛṣṇā sabhāgatā
duḥśāsanaśca yadbhīmaṃ kaṭukānyabhyabhāṣata
paśyatāṃ kuruvīrāṇāṃ tacca saṃsmārayeḥ punaḥ
- 22
पाण्डवान्कुशलं पृच्छेः सपुत्रान्कृष्णया सह
मां च कुशलिनीं ब्रूयास्तेषु भूयो जनार्दन
अरिष्टं गच्छ पन्थानं पुत्रान्मे परिपालय
pāṇḍavānkuśalaṃ pṛccheḥ saputrānkṛṣṇayā saha
māṃ ca kuśalinīṃ brūyāsteṣu bhūyo janārdana
ariṣṭaṃ gaccha panthānaṃ putrānme paripālaya
- 23
वैशंपायन उवाच
अभिवाद्याथ तां कृष्णः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम्
निश्चक्राम महाबाहुः सिंहखेलगतिस्ततः
vaiśaṃpāyana uvāca
abhivādyātha tāṃ kṛṣṇaḥ kṛtvā cābhipradakṣiṇam
niścakrāma mahābāhuḥ siṃhakhelagatistataḥ
- 24
ततो विसर्जयामास भीष्मादीन्कुरुपुंगवान्
आरोप्य च रथे कर्णं प्रायात्सात्यकिना सह
tato visarjayāmāsa bhīṣmādīnkurupuṃgavān
āropya ca rathe karṇaṃ prāyātsātyakinā saha
- 25
ततः प्रयाते दाशार्हे कुरवः संगता मिथः
जजल्पुर्महद् आश्चर्यं केशवे परमाद्भुतम्
tataḥ prayāte dāśārhe kuravaḥ saṃgatā mithaḥ
jajalpurmahad āścaryaṃ keśave paramādbhutam
- 26
प्रमूढा पृथिवी सर्वा मृत्युपाशसिता कृता
दुर्योधनस्य बालिश्यान्नैतद् अस्तीति चाब्रुवन्
pramūḍhā pṛthivī sarvā mṛtyupāśasitā kṛtā
duryodhanasya bāliśyānnaitad astīti cābruvan
- 27
ततो निर्याय नगरात्प्रययौ पुरुषोत्तमः
मन्त्रयामास च तदा कर्णेन सुचिरं सह
tato niryāya nagarātprayayau puruṣottamaḥ
mantrayāmāsa ca tadā karṇena suciraṃ saha
- 28
विसर्जयित्वा राधेयं सर्वयादवनन्दनः
ततो जवेन महता तूर्णम् अश्वान् अचोदयत्
visarjayitvā rādheyaṃ sarvayādavanandanaḥ
tato javena mahatā tūrṇam aśvān acodayat
- 29
ते पिबन्त इवाकाशं दारुकेण प्रचोदिताः
हया जग्मुर्महावेगा मनोमारुतरंहसः
te pibanta ivākāśaṃ dārukeṇa pracoditāḥ
hayā jagmurmahāvegā manomārutaraṃhasaḥ
- 30
ते व्यतीत्य तम् अध्वानं क्षिप्रं श्येना इवाशुगाः
उच्चैः सूर्यम् उपप्लव्यं शार्ङ्गधन्वानम् आवहन्
te vyatītya tam adhvānaṃ kṣipraṃ śyenā ivāśugāḥ
uccaiḥ sūryam upaplavyaṃ śārṅgadhanvānam āvahan

