18 shlokas
- 1
दुर्योधन उवाच
कथं शिखण्डी गाङ्गेय कन्या भूत्वा सती तदा
पुरुषो ऽभवद्युधि श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह
duryodhana uvāca
kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeya kanyā bhūtvā satī tadā
puruṣo 'bhavadyudhi śreṣṭha tanme brūhi pitāmaha
- 2
भीष्म उवाच
भार्या तु तस्य राजेन्द्र द्रुपदस्य महीपतेः
महिषी दयिता ह्यासीद् अपुत्रा च विशां पते
bhīṣma uvāca
bhāryā tu tasya rājendra drupadasya mahīpateḥ
mahiṣī dayitā hyāsīd aputrā ca viśāṃ pate
- 3
एतस्मिन् एव काले तु द्रुपदो वै महीपतिः
अपत्यार्थं महाराज तोषयामास शंकरम्
etasmin eva kāle tu drupado vai mahīpatiḥ
apatyārthaṃ mahārāja toṣayāmāsa śaṃkaram
- 4
अस्मद्वधार्थं निश्चित्य तपो घोरं समास्थितः
लेभे कन्यां महादेवात्पुत्रो मे स्याद् इति ब्रुवन्
asmadvadhārthaṃ niścitya tapo ghoraṃ samāsthitaḥ
lebhe kanyāṃ mahādevātputro me syād iti bruvan
- 5
भगवन्पुत्रम् इच्छामि भीष्मं प्रतिचिकीर्षया
इत्युक्तो देवदेवेन स्त्रीपुमांस्ते भविष्यति
bhagavanputram icchāmi bhīṣmaṃ praticikīrṣayā
ityukto devadevena strīpumāṃste bhaviṣyati
- 6
निवर्तस्व महीपाल नैतज्जात्वन्यथा भवेत्
स तु गत्वा च नगरं भार्याम् इदम् उवाच ह
nivartasva mahīpāla naitajjātvanyathā bhavet
sa tu gatvā ca nagaraṃ bhāryām idam uvāca ha
- 7
कृतो यत्नो मया देवि पुत्रार्थे तपसा महान्
कन्या भूत्वा पुमान्भावी इति चोक्तो ऽस्मि शंभुना
kṛto yatno mayā devi putrārthe tapasā mahān
kanyā bhūtvā pumānbhāvī iti cokto 'smi śaṃbhunā
- 8
पुनः पुनर्याच्यमानो दिष्टम् इत्यब्रवीच्छिवः
न तद् अन्यद्धि भविता भवितव्यं हि तत्तथा
punaḥ punaryācyamāno diṣṭam ityabravīcchivaḥ
na tad anyaddhi bhavitā bhavitavyaṃ hi tattathā
- 9
ततः सा नियता भूत्वा ऋतुकाले मनस्विनी
पत्नी द्रुपदराजस्य द्रुपदं संविवेश ह
tataḥ sā niyatā bhūtvā ṛtukāle manasvinī
patnī drupadarājasya drupadaṃ saṃviveśa ha
- 10
लेभे गर्भं यथाकालं विधिदृष्टेन हेतुना
पार्षतात्सा महीपाल यथा मां नारदो ऽब्रवीत्
lebhe garbhaṃ yathākālaṃ vidhidṛṣṭena hetunā
pārṣatātsā mahīpāla yathā māṃ nārado 'bravīt
- 11
ततो दधार तं गर्भं देवी राजीवलोचना
तां स राजा प्रियां भार्यां द्रुपदः कुरुनन्दन
पुत्रस्नेहान्महाबाहुः सुखं पर्यचरत्तदा
tato dadhāra taṃ garbhaṃ devī rājīvalocanā
tāṃ sa rājā priyāṃ bhāryāṃ drupadaḥ kurunandana
putrasnehānmahābāhuḥ sukhaṃ paryacarattadā
- 12
अपुत्रस्य ततो राज्ञो द्रुपदस्य महीपतेः
कन्यां प्रवररूपां तां प्राजायत नराधिप
aputrasya tato rājño drupadasya mahīpateḥ
kanyāṃ pravararūpāṃ tāṃ prājāyata narādhipa
- 13
अपुत्रस्य तु राज्ञः सा द्रुपदस्य यशस्विनी
ख्यापयामास राजेन्द्र पुत्रो जातो ममेति वै
aputrasya tu rājñaḥ sā drupadasya yaśasvinī
khyāpayāmāsa rājendra putro jāto mameti vai
- 14
ततः स राजा द्रुपदः प्रच्छन्नाया नराधिप
पुत्रवत्पुत्रकार्याणि सर्वाणि समकारयत्
tataḥ sa rājā drupadaḥ pracchannāyā narādhipa
putravatputrakāryāṇi sarvāṇi samakārayat
- 15
रक्षणं चैव मन्त्रस्य महिषी द्रुपदस्य सा
चकार सर्वयत्नेन ब्रुवाणा पुत्र इत्युत
न हि तां वेद नगरे कश्चिद् अन्यत्र पार्षतात्
rakṣaṇaṃ caiva mantrasya mahiṣī drupadasya sā
cakāra sarvayatnena bruvāṇā putra ityuta
na hi tāṃ veda nagare kaścid anyatra pārṣatāt
- 16
श्रद्दधानो हि तद्वाक्यं देवस्याद्भुततेजसः
छादयामास तां कन्यां पुमान् इति च सो ऽब्रवीत्
śraddadhāno hi tadvākyaṃ devasyādbhutatejasaḥ
chādayāmāsa tāṃ kanyāṃ pumān iti ca so 'bravīt
- 17
जातकर्माणि सर्वाणि कारयामास पार्थिवः
पुंवद्विधानयुक्तानि शिखण्डीति च तां विदुः
jātakarmāṇi sarvāṇi kārayāmāsa pārthivaḥ
puṃvadvidhānayuktāni śikhaṇḍīti ca tāṃ viduḥ
- 18
अहम् एकस्तु चारेण वचनान्नारदस्य च
ज्ञातवान्देववाक्येन अम्बायास्तपसा तथा
aham ekastu cāreṇa vacanānnāradasya ca
jñātavāndevavākyena ambāyāstapasā tathā

