20 shlokas
- 1
नारद उवाच
अथाह गालवं दीनं सुपर्णः पततां वरः
निर्मितं वह्निना भूमौ वायुना वैधितं तथा
यस्माद्धिरण्मयं सर्वं हिरण्यं तेन चोच्यते
nārada uvāca
athāha gālavaṃ dīnaṃ suparṇaḥ patatāṃ varaḥ
nirmitaṃ vahninā bhūmau vāyunā vaidhitaṃ tathā
yasmāddhiraṇmayaṃ sarvaṃ hiraṇyaṃ tena cocyate
- 2
धत्ते धारयते चेदम् एतस्मात्कारणाद्धनम्
तद् एतत्त्रिषु लोकेषु धनं तिष्ठति शाश्वतम्
dhatte dhārayate cedam etasmātkāraṇāddhanam
tad etattriṣu lokeṣu dhanaṃ tiṣṭhati śāśvatam
- 3
नित्यं प्रोष्ठपदाभ्यां च शुक्रे धनपतौ तथा
मनुष्येभ्यः समादत्ते शुक्रश्चित्तार्जितं धनम्
nityaṃ proṣṭhapadābhyāṃ ca śukre dhanapatau tathā
manuṣyebhyaḥ samādatte śukraścittārjitaṃ dhanam
- 4
अजैकपादहिर्बुध्न्यै रक्ष्यते धनदेन च
एवं न शक्यते लब्धुम् अलब्धव्यं द्विजर्षभ
ajaikapādahirbudhnyai rakṣyate dhanadena ca
evaṃ na śakyate labdhum alabdhavyaṃ dvijarṣabha
- 5
ऋते च धनम् अश्वानां नावाप्तिर्विद्यते तव
अर्थं याचात्र राजानं कंचिद्राजर्षिवंशजम्
अपीड्य राजा पौरान्हि यो नौ कुर्यात्कृतार्थिनौ
ṛte ca dhanam aśvānāṃ nāvāptirvidyate tava
arthaṃ yācātra rājānaṃ kaṃcidrājarṣivaṃśajam
apīḍya rājā paurānhi yo nau kuryātkṛtārthinau
- 6
अस्ति सोमान्ववाये मे जातः कश्चिन्नृपः सखा
अभिगच्छावहे तं वै तस्यास्ति विभवो भुवि
asti somānvavāye me jātaḥ kaścinnṛpaḥ sakhā
abhigacchāvahe taṃ vai tasyāsti vibhavo bhuvi
- 7
ययातिर्नाम राजर्षिर्नाहुषः सत्यविक्रमः
स दास्यति मया चोक्तो भवता चार्थितः स्वयम्
yayātirnāma rājarṣirnāhuṣaḥ satyavikramaḥ
sa dāsyati mayā cokto bhavatā cārthitaḥ svayam
- 8
विभवश्चास्य सुमहान् आसीद्धनपतेर् इव
एवं स तु धनं विद्वान्दानेनैव व्यशोधयत्
vibhavaścāsya sumahān āsīddhanapater iva
evaṃ sa tu dhanaṃ vidvāndānenaiva vyaśodhayat
- 9
तथा तौ कथयन्तौ च चिन्तयन्तौ च यत्क्षमम्
प्रतिष्ठाने नरपतिं ययातिं प्रत्युपस्थितौ
tathā tau kathayantau ca cintayantau ca yatkṣamam
pratiṣṭhāne narapatiṃ yayātiṃ pratyupasthitau
- 10
प्रतिगृह्य च सत्कारम् अर्घादिं भोजनं वरम्
पृष्टश्चागमने हेतुम् उवाच विनतासुतः
pratigṛhya ca satkāram arghādiṃ bhojanaṃ varam
pṛṣṭaścāgamane hetum uvāca vinatāsutaḥ
- 11
अयं मे नाहुष सखा गालवस्तपसो निधिः
विश्वामित्रस्य शिष्यो ऽभूद्वर्षाण्ययुतशो नृप
ayaṃ me nāhuṣa sakhā gālavastapaso nidhiḥ
viśvāmitrasya śiṣyo 'bhūdvarṣāṇyayutaśo nṛpa
- 12
सो ऽयं तेनाभ्यनुज्ञात उपकारेप्सया द्विजः
तम् आह भगवान्कां ते ददानि गुरुदक्षिणाम्
so 'yaṃ tenābhyanujñāta upakārepsayā dvijaḥ
tam āha bhagavānkāṃ te dadāni gurudakṣiṇām
- 13
असकृत्तेन चोक्तेन किंचिद् आगतमन्युना
अयम् उक्तः प्रयच्छेति जानता विभवं लघु
asakṛttena coktena kiṃcid āgatamanyunā
ayam uktaḥ prayaccheti jānatā vibhavaṃ laghu
- 14
एकतः श्यामकर्णानां शुभ्राणां शुद्धजन्मनाम्
अष्टौ शतानि मे देहि हयानां चन्द्रवर्चसाम्
ekataḥ śyāmakarṇānāṃ śubhrāṇāṃ śuddhajanmanām
aṣṭau śatāni me dehi hayānāṃ candravarcasām
- 15
गुर्वर्थो दीयताम् एष यदि गालव मन्यसे
इत्येवम् आह सक्रोधो विश्वामित्रस्तपोधनः
gurvartho dīyatām eṣa yadi gālava manyase
ityevam āha sakrodho viśvāmitrastapodhanaḥ
- 16
सो ऽयं शोकेन महता तप्यमानो द्विजर्षभः
अशक्तः प्रतिकर्तुं तद्भवन्तं शरणं गतः
so 'yaṃ śokena mahatā tapyamāno dvijarṣabhaḥ
aśaktaḥ pratikartuṃ tadbhavantaṃ śaraṇaṃ gataḥ
- 17
प्रतिगृह्य नरव्याघ्र त्वत्तो भिक्षां गतव्यथः
कृत्वापवर्गं गुरवे चरिष्यति महत्तपः
pratigṛhya naravyāghra tvatto bhikṣāṃ gatavyathaḥ
kṛtvāpavargaṃ gurave cariṣyati mahattapaḥ
- 18
तपसः संविभागेन भवन्तम् अपि योक्ष्यते
स्वेन राजर्षितपसा पूर्णं त्वां पूरयिष्यति
tapasaḥ saṃvibhāgena bhavantam api yokṣyate
svena rājarṣitapasā pūrṇaṃ tvāṃ pūrayiṣyati
- 19
यावन्ति रोमाणि हये भवन्ति हि नरेश्वर
तावतो वाजिदा लोकान्प्राप्नुवन्ति महीपते
yāvanti romāṇi haye bhavanti hi nareśvara
tāvato vājidā lokānprāpnuvanti mahīpate
- 20
पात्रं प्रतिग्रहस्यायं दातुं पात्रं तथा भवान्
शङ्खे क्षीरम् इवासक्तं भवत्वेतत्तथोपमम्
pātraṃ pratigrahasyāyaṃ dātuṃ pātraṃ tathā bhavān
śaṅkhe kṣīram ivāsaktaṃ bhavatvetattathopamam

