28 shlokas
- 1
नारद उवाच
अथ प्रचलितः स्थानाद् आसनाच्च परिच्युतः
कम्पितेनैव मनसा धर्षितः शोकवह्निना
nārada uvāca
atha pracalitaḥ sthānād āsanācca paricyutaḥ
kampitenaiva manasā dharṣitaḥ śokavahninā
- 2
म्लानस्रग्भ्रष्टविज्ञानः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः
विघूर्णन्स्रस्तसर्वाङ्गः प्रभ्रष्टाभरणाम्बरः
mlānasragbhraṣṭavijñānaḥ prabhraṣṭamukuṭāṅgadaḥ
vighūrṇansrastasarvāṅgaḥ prabhraṣṭābharaṇāmbaraḥ
- 3
अदृश्यमानस्तान्पश्यन्न् अपश्यंश्च पुनः पुनः
शून्यः शून्येन मनसा प्रपतिष्यन्महीतलम्
adṛśyamānastānpaśyann apaśyaṃśca punaḥ punaḥ
śūnyaḥ śūnyena manasā prapatiṣyanmahītalam
- 4
किं मया मनसा ध्यातम् अशुभं धर्मदूषणम्
येनाहं चलितः स्थानाद् इति राजा व्यचिन्तयत्
kiṃ mayā manasā dhyātam aśubhaṃ dharmadūṣaṇam
yenāhaṃ calitaḥ sthānād iti rājā vyacintayat
- 5
ते तु तत्रैव राजानः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा
अपश्यन्त निरालम्बं ययातिं तं परिच्युतम्
te tu tatraiva rājānaḥ siddhāścāpsarasastathā
apaśyanta nirālambaṃ yayātiṃ taṃ paricyutam
- 6
अथैत्य पुरुषः कश्चित्क्षीणपुण्यनिपातकः
ययातिम् अब्रवीद्राजन्देवराजस्य शासनात्
athaitya puruṣaḥ kaścitkṣīṇapuṇyanipātakaḥ
yayātim abravīdrājandevarājasya śāsanāt
- 7
अतीव मदमत्तस्त्वं न कंचिन्नावमन्यसे
मानेन भ्रष्टः स्वर्गस्ते नार्हस्त्वं पार्थिवात्मज
न च प्रज्ञायसे गच्छ पतस्वेति तम् अब्रवीत्
atīva madamattastvaṃ na kaṃcinnāvamanyase
mānena bhraṣṭaḥ svargaste nārhastvaṃ pārthivātmaja
na ca prajñāyase gaccha patasveti tam abravīt
- 8
पतेयं सत्स्विति वचस्त्रिर् उक्त्वा नहुषात्मजः
पतिष्यंश्चिन्तयामास गतिं गतिमतां वरः
pateyaṃ satsviti vacastrir uktvā nahuṣātmajaḥ
patiṣyaṃścintayāmāsa gatiṃ gatimatāṃ varaḥ
- 9
एतस्मिन् एव काले तु नैमिषे पार्थिवर्षभान्
चतुरो ऽपश्यत नृपस्तेषां मध्ये पपात सः
etasmin eva kāle tu naimiṣe pārthivarṣabhān
caturo 'paśyata nṛpasteṣāṃ madhye papāta saḥ
- 10
प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनरो ऽष्टकः
वाजपेयेन यज्ञेन तर्पयन्ति सुरेश्वरम्
pratardano vasumanāḥ śibirauśīnaro 'ṣṭakaḥ
vājapeyena yajñena tarpayanti sureśvaram
- 11
तेषाम् अध्वरजं धूमं स्वर्गद्वारम् उपस्थितम्
ययातिर् उपजिघ्रन्वै निपपात महीं प्रति
teṣām adhvarajaṃ dhūmaṃ svargadvāram upasthitam
yayātir upajighranvai nipapāta mahīṃ prati
- 12
भूमौ स्वर्गे च सम्बद्धां नदीं धूममयीं नृपः
स गङ्गाम् इव गच्छन्तीम् आलम्ब्य जगतीपतिः
bhūmau svarge ca sambaddhāṃ nadīṃ dhūmamayīṃ nṛpaḥ
sa gaṅgām iva gacchantīm ālambya jagatīpatiḥ
- 13
श्रीमत्स्ववभृथाग्र्येषु चतुर्षु प्रतिबन्धुषु
मध्ये निपतितो राजा लोकपालोपमेषु च
śrīmatsvavabhṛthāgryeṣu caturṣu pratibandhuṣu
madhye nipatito rājā lokapālopameṣu ca
- 14
चतुर्षु हुतकल्पेषु राजसिंहमहाग्निषु
पपात मध्ये राजर्षिर्ययातिः पुण्यसंक्षये
caturṣu hutakalpeṣu rājasiṃhamahāgniṣu
papāta madhye rājarṣiryayātiḥ puṇyasaṃkṣaye
- 15
तम् आहुः पार्थिवाः सर्वे प्रतिमानम् इव श्रियः
को भवान्कस्य वा बन्धुर्देशस्य नगरस्य वा
tam āhuḥ pārthivāḥ sarve pratimānam iva śriyaḥ
ko bhavānkasya vā bandhurdeśasya nagarasya vā
- 16
यक्षो वाप्यथ वा देवो गन्धर्वो राक्षसो ऽपि वा
न हि मानुषरूपो ऽसि को वार्थः काङ्क्षितस्त्वया
yakṣo vāpyatha vā devo gandharvo rākṣaso 'pi vā
na hi mānuṣarūpo 'si ko vārthaḥ kāṅkṣitastvayā
- 17
ययातिर् उवाच
ययातिर् अस्मि राजर्षिः क्षीणपुण्यश्च्युतो दिवः
पतेयं सत्स्विति ध्यायन्भवत्सु पतितस्ततः
yayātir uvāca
yayātir asmi rājarṣiḥ kṣīṇapuṇyaścyuto divaḥ
pateyaṃ satsviti dhyāyanbhavatsu patitastataḥ
- 18
राजान ऊचुः
सत्यम् एतद्भवतु ते काङ्क्षितं पुरुषर्षभ
सर्वेषां नः क्रतुफलं धर्मश्च प्रतिगृह्यताम्
rājāna ūcuḥ
satyam etadbhavatu te kāṅkṣitaṃ puruṣarṣabha
sarveṣāṃ naḥ kratuphalaṃ dharmaśca pratigṛhyatām
- 19
ययातिर् उवाच
नाहं प्रतिग्रहधनो ब्राह्मणः क्षत्रियो ह्यहम्
न च मे प्रवणा बुद्धिः परपुण्यविनाशने
yayātir uvāca
nāhaṃ pratigrahadhano brāhmaṇaḥ kṣatriyo hyaham
na ca me pravaṇā buddhiḥ parapuṇyavināśane
- 20
नारद उवाच
एतस्मिन् एव काले तु मृगचर्याक्रमागताम्
माधवीं प्रेक्ष्य राजानस्ते ऽभिवाद्येदम् अब्रुवन्
nārada uvāca
etasmin eva kāle tu mṛgacaryākramāgatām
mādhavīṃ prekṣya rājānaste 'bhivādyedam abruvan
- 21
किम् आगमनकृत्यं ते किं कुर्वः शासनं तव
आज्ञाप्या हि वयं सर्वे तव पुत्रास्तपोधने
kim āgamanakṛtyaṃ te kiṃ kurvaḥ śāsanaṃ tava
ājñāpyā hi vayaṃ sarve tava putrāstapodhane
- 22
तेषां तद्भाषितं श्रुत्वा माधवी परया मुदा
पितरं समुपागच्छद्ययातिं सा ववन्द च
teṣāṃ tadbhāṣitaṃ śrutvā mādhavī parayā mudā
pitaraṃ samupāgacchadyayātiṃ sā vavanda ca
- 23
दृष्ट्वा मूर्ध्ना नतान्पुत्रांस्तापसी वाक्यम् अब्रवीत्
दौहित्रास्तव राजेन्द्र मम पुत्रा न ते पराः
इमे त्वां तारयिष्यन्ति दिष्टम् एतत्पुरातनम्
dṛṣṭvā mūrdhnā natānputrāṃstāpasī vākyam abravīt
dauhitrāstava rājendra mama putrā na te parāḥ
ime tvāṃ tārayiṣyanti diṣṭam etatpurātanam
- 24
अहं ते दुहिता राजन्माधवी मृगचारिणी
मयाप्युपचितो धर्मस्ततो ऽर्धं प्रतिगृह्यताम्
ahaṃ te duhitā rājanmādhavī mṛgacāriṇī
mayāpyupacito dharmastato 'rdhaṃ pratigṛhyatām
- 25
यस्माद्राजन्नराः सर्वे अपत्यफलभागिनः
तस्माद् इच्छन्ति दौहित्रान्यथा त्वं वसुधाधिप
yasmādrājannarāḥ sarve apatyaphalabhāginaḥ
tasmād icchanti dauhitrānyathā tvaṃ vasudhādhipa
- 26
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे शिरसा जननीं तदा
अभिवाद्य नमस्कृत्य मातामहम् अथाब्रुवन्
tataste pārthivāḥ sarve śirasā jananīṃ tadā
abhivādya namaskṛtya mātāmaham athābruvan
- 27
उच्चैर् अनुपमैः स्निग्धैः स्वरैर् आपूर्य मेदिनीम्
मातामहं नृपतयस्तारयन्तो दिवश्च्युतम्
uccair anupamaiḥ snigdhaiḥ svarair āpūrya medinīm
mātāmahaṃ nṛpatayastārayanto divaścyutam
- 28
अथ तस्माद् उपगतो गालवो ऽप्याह पार्थिवम्
तपसो मे ऽष्टभागेन स्वर्गम् आरोहतां भवान्
atha tasmād upagato gālavo 'pyāha pārthivam
tapaso me 'ṣṭabhāgena svargam ārohatāṃ bhavān

