30 shlokas
- 1
होत्रवाहन उवाच
रामं द्रक्ष्यसि वत्से त्वं जामदग्न्यं महावने
उग्रे तपसि वर्तन्तं सत्यसंधं महाबलम्
hotravāhana uvāca
rāmaṃ drakṣyasi vatse tvaṃ jāmadagnyaṃ mahāvane
ugre tapasi vartantaṃ satyasaṃdhaṃ mahābalam
- 2
महेन्द्रे वै गिरिश्रेष्ठे रामं नित्यम् उपासते
ऋषयो वेदविदुषो गन्धर्वाप्सरसस्तथा
mahendre vai giriśreṣṭhe rāmaṃ nityam upāsate
ṛṣayo vedaviduṣo gandharvāpsarasastathā
- 3
तत्र गच्छस्व भद्रं ते ब्रूयाश्चैनं वचो मम
अभिवाद्य पूर्वं शिरसा तपोवृद्धं दृढव्रतम्
tatra gacchasva bhadraṃ te brūyāścainaṃ vaco mama
abhivādya pūrvaṃ śirasā tapovṛddhaṃ dṛḍhavratam
- 4
ब्रूयाश्चैनं पुनर्भद्रे यत्ते कार्यं मनीषितम्
मयि संकीर्तिते रामः सर्वं तत्ते करिष्यति
brūyāścainaṃ punarbhadre yatte kāryaṃ manīṣitam
mayi saṃkīrtite rāmaḥ sarvaṃ tatte kariṣyati
- 5
मम रामः सखा वत्से प्रीतियुक्तः सुहृच्च मे
जमदग्निसुतो वीरः सर्वशस्त्रभृतां वरः
mama rāmaḥ sakhā vatse prītiyuktaḥ suhṛcca me
jamadagnisuto vīraḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ
- 6
एवं ब्रुवति कन्यां तु पार्थिवे होत्रवाहने
अकृतव्रणः प्रादुरासीद्रामस्यानुचरः प्रियः
evaṃ bruvati kanyāṃ tu pārthive hotravāhane
akṛtavraṇaḥ prādurāsīdrāmasyānucaraḥ priyaḥ
- 7
ततस्ते मुनयः सर्वे समुत्तस्थुः सहस्रशः
स च राजा वयोवृद्धः सृञ्जयो होत्रवाहनः
tataste munayaḥ sarve samuttasthuḥ sahasraśaḥ
sa ca rājā vayovṛddhaḥ sṛñjayo hotravāhanaḥ
- 8
ततः पृष्ट्वा यथान्यायम् अन्योन्यं ते वनौकसः
सहिता भरतश्रेष्ठ निषेदुः परिवार्य तम्
tataḥ pṛṣṭvā yathānyāyam anyonyaṃ te vanaukasaḥ
sahitā bharataśreṣṭha niṣeduḥ parivārya tam
- 9
ततस्ते कथयामासुः कथास्तास्ता मनोरमाः
कान्ता दिव्याश्च राजेन्द्र प्रीतिहर्षमुदा युताः
tataste kathayāmāsuḥ kathāstāstā manoramāḥ
kāntā divyāśca rājendra prītiharṣamudā yutāḥ
- 10
ततः कथान्ते राजर्षिर्महात्मा होत्रवाहनः
रामं श्रेष्ठं महर्षीणाम् अपृच्छद् अकृतव्रणम्
tataḥ kathānte rājarṣirmahātmā hotravāhanaḥ
rāmaṃ śreṣṭhaṃ maharṣīṇām apṛcchad akṛtavraṇam
- 11
क्व संप्रति महाबाहो जामदग्न्यः प्रतापवान्
अकृतव्रण शक्यो वै द्रष्टुं वेदविदां वरः
kva saṃprati mahābāho jāmadagnyaḥ pratāpavān
akṛtavraṇa śakyo vai draṣṭuṃ vedavidāṃ varaḥ
- 12
अकृतव्रण उवाच
भवन्तम् एव सततं रामः कीर्तयति प्रभो
सृञ्जयो मे प्रियसखो राजर्षिर् इति पार्थिव
akṛtavraṇa uvāca
bhavantam eva satataṃ rāmaḥ kīrtayati prabho
sṛñjayo me priyasakho rājarṣir iti pārthiva
- 13
इह रामः प्रभाते श्वो भवितेति मतिर्मम
द्रष्टास्येनम् इहायान्तं तव दर्शनकाङ्क्षया
iha rāmaḥ prabhāte śvo bhaviteti matirmama
draṣṭāsyenam ihāyāntaṃ tava darśanakāṅkṣayā
- 14
इयं च कन्या राजर्षे किमर्थं वनम् आगता
कस्य चेयं तव च का भवतीच्छामि वेदितुम्
iyaṃ ca kanyā rājarṣe kimarthaṃ vanam āgatā
kasya ceyaṃ tava ca kā bhavatīcchāmi veditum
- 15
होत्रवाहन उवाच
दौहित्रीयं मम विभो काशिराजसुता शुभा
ज्येष्ठा स्वयंवरे तस्थौ भगिनीभ्यां सहानघ
hotravāhana uvāca
dauhitrīyaṃ mama vibho kāśirājasutā śubhā
jyeṣṭhā svayaṃvare tasthau bhaginībhyāṃ sahānagha
- 16
इयम् अम्बेति विख्याता ज्येष्ठा काशिपतेः सुता
अम्बिकाम्बालिके त्वन्ये यवीयस्यौ तपोधन
iyam ambeti vikhyātā jyeṣṭhā kāśipateḥ sutā
ambikāmbālike tvanye yavīyasyau tapodhana
- 17
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां ततो ऽभवत्
कन्यानिमित्तं ब्रह्मर्षे तत्रासीद् उत्सवो महान्
sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kāśipuryāṃ tato 'bhavat
kanyānimittaṃ brahmarṣe tatrāsīd utsavo mahān
- 18
ततः किल महावीर्यो भीष्मः शांतनवो नृपान्
अवाक्षिप्य महातेजास्तिस्रः कन्या जहार ताः
tataḥ kila mahāvīryo bhīṣmaḥ śāṃtanavo nṛpān
avākṣipya mahātejāstisraḥ kanyā jahāra tāḥ
- 19
निर्जित्य पृथिवीपालान् अथ भीष्मो गजाह्वयम्
आजगाम विशुद्धात्मा कन्याभिः सह भारत
nirjitya pṛthivīpālān atha bhīṣmo gajāhvayam
ājagāma viśuddhātmā kanyābhiḥ saha bhārata
- 20
सत्यवत्यै निवेद्याथ विवाहार्थम् अनन्तरम्
भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य समाज्ञापयत प्रभुः
satyavatyai nivedyātha vivāhārtham anantaram
bhrāturvicitravīryasya samājñāpayata prabhuḥ
- 21
ततो वैवाहिकं दृष्ट्वा कन्येयं समुपार्जितम्
अब्रवीत्तत्र गाङ्गेयं मन्त्रिमध्ये द्विजर्षभ
tato vaivāhikaṃ dṛṣṭvā kanyeyaṃ samupārjitam
abravīttatra gāṅgeyaṃ mantrimadhye dvijarṣabha
- 22
मया शाल्वपतिर्वीर मनसाभिवृतः पतिः
न माम् अर्हसि धर्मज्ञ परचित्तां प्रदापितुम्
mayā śālvapatirvīra manasābhivṛtaḥ patiḥ
na mām arhasi dharmajña paracittāṃ pradāpitum
- 23
तच्छ्रुत्वा वचनं भीष्मः संमन्त्र्य सह मन्त्रिभिः
निश्चित्य विससर्जेमां सत्यवत्या मते स्थितः
tacchrutvā vacanaṃ bhīṣmaḥ saṃmantrya saha mantribhiḥ
niścitya visasarjemāṃ satyavatyā mate sthitaḥ
- 24
अनुज्ञाता तु भीष्मेण शाल्वं सौभपतिं ततः
कन्येयं मुदिता विप्र काले वचनम् अब्रवीत्
anujñātā tu bhīṣmeṇa śālvaṃ saubhapatiṃ tataḥ
kanyeyaṃ muditā vipra kāle vacanam abravīt
- 25
विसर्जितास्मि भीष्मेण धर्मं मां प्रतिपादय
मनसाभिवृतः पूर्वं मया त्वं पार्थिवर्षभ
visarjitāsmi bhīṣmeṇa dharmaṃ māṃ pratipādaya
manasābhivṛtaḥ pūrvaṃ mayā tvaṃ pārthivarṣabha
- 26
प्रत्याचख्यौ च शाल्वो ऽपि चारित्रस्याभिशङ्कितः
सेयं तपोवनं प्राप्ता तापस्ये ऽभिरता भृशम्
pratyācakhyau ca śālvo 'pi cāritrasyābhiśaṅkitaḥ
seyaṃ tapovanaṃ prāptā tāpasye 'bhiratā bhṛśam
- 27
मया च प्रत्यभिज्ञाता वंशस्य परिकीर्तनात्
अस्य दुःखस्य चोत्पत्तिं भीष्मम् एवेह मन्यते
mayā ca pratyabhijñātā vaṃśasya parikīrtanāt
asya duḥkhasya cotpattiṃ bhīṣmam eveha manyate
- 28
अम्बोवाच
भगवन्न् एवम् एवैतद्यथाह पृथिवीपतिः
शरीरकर्ता मातुर्मे सृञ्जयो होत्रवाहनः
ambovāca
bhagavann evam evaitadyathāha pṛthivīpatiḥ
śarīrakartā māturme sṛñjayo hotravāhanaḥ
- 29
न ह्युत्सहे स्वनगरं प्रतियातुं तपोधन
अवमानभयाच्चैव व्रीडया च महामुने
na hyutsahe svanagaraṃ pratiyātuṃ tapodhana
avamānabhayāccaiva vrīḍayā ca mahāmune
- 30
यत्तु मां भगवान्रामो वक्ष्यति द्विजसत्तम
तन्मे कार्यतमं कार्यम् इति मे भगवन्मतिः
yattu māṃ bhagavānrāmo vakṣyati dvijasattama
tanme kāryatamaṃ kāryam iti me bhagavanmatiḥ

