36 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
गते द्वारवतीं कृष्णे बलदेवे च माधवे
सह वृष्ण्यन्धकैः सर्वैर्भोजैश्च शतशस्तथा
vaiśaṃpāyana uvāca
gate dvāravatīṃ kṛṣṇe baladeve ca mādhave
saha vṛṣṇyandhakaiḥ sarvairbhojaiśca śataśastathā
- 2
सर्वम् आगमयामास पाण्डवानां विचेष्टितम्
धृतराष्ट्रात्मजो राजा दूतैः प्रणिहितैश्चरैः
sarvam āgamayāmāsa pāṇḍavānāṃ viceṣṭitam
dhṛtarāṣṭrātmajo rājā dūtaiḥ praṇihitaiścaraiḥ
- 3
स श्रुत्वा माधवं यातं सदश्वैर् अनिलोपमैः
बलेन नातिमहता द्वारकाम् अभ्ययात्पुरीम्
sa śrutvā mādhavaṃ yātaṃ sadaśvair anilopamaiḥ
balena nātimahatā dvārakām abhyayātpurīm
- 4
तम् एव दिवसं चापि कौन्तेयः पाण्डुनन्दनः
आनर्तनगरीं रम्यां जगामाशु धनंजयः
tam eva divasaṃ cāpi kaunteyaḥ pāṇḍunandanaḥ
ānartanagarīṃ ramyāṃ jagāmāśu dhanaṃjayaḥ
- 5
तौ यात्वा पुरुषव्याघ्रौ द्वारकां कुरुनन्दनौ
सुप्तं ददृशतुः कृष्णं शयानं चोपजग्मतुः
tau yātvā puruṣavyāghrau dvārakāṃ kurunandanau
suptaṃ dadṛśatuḥ kṛṣṇaṃ śayānaṃ copajagmatuḥ
- 6
ततः शयाने गोविन्दे प्रविवेश सुयोधनः
उच्छीर्षतश्च कृष्णस्य निषसाद वरासने
tataḥ śayāne govinde praviveśa suyodhanaḥ
ucchīrṣataśca kṛṣṇasya niṣasāda varāsane
- 7
ततः किरीटी तस्यानु प्रविवेश महामनाः
पश्चार्धे च स कृष्णस्य प्रह्वो ऽतिष्ठत्कृताञ्जलिः
tataḥ kirīṭī tasyānu praviveśa mahāmanāḥ
paścārdhe ca sa kṛṣṇasya prahvo 'tiṣṭhatkṛtāñjaliḥ
- 8
प्रतिबुद्धः स वार्ष्णेयो ददर्शाग्रे किरीटिनम्
स तयोः स्वागतं कृत्वा यथार्हं प्रतिपूज्य च
तदागमनजं हेतुं पप्रच्छ मधुसूदनः
pratibuddhaḥ sa vārṣṇeyo dadarśāgre kirīṭinam
sa tayoḥ svāgataṃ kṛtvā yathārhaṃ pratipūjya ca
tadāgamanajaṃ hetuṃ papraccha madhusūdanaḥ
- 9
ततो दुर्योधनः कृष्णम् उवाच प्रहसन्न् इव
विग्रहे ऽस्मिन्भवान्साह्यं मम दातुम् इहार्हति
tato duryodhanaḥ kṛṣṇam uvāca prahasann iva
vigrahe 'sminbhavānsāhyaṃ mama dātum ihārhati
- 10
समं हि भवतः सख्यं मयि चैवार्जुने ऽपि च
तथा संबन्धकं तुल्यम् अस्माकं त्वयि माधव
samaṃ hi bhavataḥ sakhyaṃ mayi caivārjune 'pi ca
tathā saṃbandhakaṃ tulyam asmākaṃ tvayi mādhava
- 11
अहं चाभिगतः पूर्वं त्वाम् अद्य मधुसूदन
पूर्वं चाभिगतं सन्तो भजन्ते पूर्वसारिणः
ahaṃ cābhigataḥ pūrvaṃ tvām adya madhusūdana
pūrvaṃ cābhigataṃ santo bhajante pūrvasāriṇaḥ
- 12
त्वं च श्रेष्ठतमो लोके सताम् अद्य जनार्दन
सततं संमतश्चैव सद्वृत्तम् अनुपालय
tvaṃ ca śreṣṭhatamo loke satām adya janārdana
satataṃ saṃmataścaiva sadvṛttam anupālaya
- 13
कृष्ण उवाच
भवान् अभिगतः पूर्वम् अत्र मे नास्ति संशयः
दृष्टस्तु प्रथमं राजन्मया पार्थो धनंजयः
kṛṣṇa uvāca
bhavān abhigataḥ pūrvam atra me nāsti saṃśayaḥ
dṛṣṭastu prathamaṃ rājanmayā pārtho dhanaṃjayaḥ
- 14
तव पूर्वाभिगमनात्पूर्वं चाप्यस्य दर्शनात्
साहाय्यम् उभयोर् एव करिष्यामि सुयोधन
tava pūrvābhigamanātpūrvaṃ cāpyasya darśanāt
sāhāyyam ubhayor eva kariṣyāmi suyodhana
- 15
प्रवारणं तु बालानां पूर्वं कार्यम् इति श्रुतिः
तस्मात्प्रवारणं पूर्वम् अर्हः पार्थो धनंजयः
pravāraṇaṃ tu bālānāṃ pūrvaṃ kāryam iti śrutiḥ
tasmātpravāraṇaṃ pūrvam arhaḥ pārtho dhanaṃjayaḥ
- 16
मत्संहननतुल्यानां गोपानाम् अर्बुदं महत्
नारायणा इति ख्याताः सर्वे संग्रामयोधिनः
matsaṃhananatulyānāṃ gopānām arbudaṃ mahat
nārāyaṇā iti khyātāḥ sarve saṃgrāmayodhinaḥ
- 17
ते वा युधि दुराधर्षा भवन्त्वेकस्य सैनिकाः
अयुध्यमानः संग्रामे न्यस्तशस्त्रो ऽहम् एकतः
te vā yudhi durādharṣā bhavantvekasya sainikāḥ
ayudhyamānaḥ saṃgrāme nyastaśastro 'ham ekataḥ
- 18
आभ्याम् अन्यतरं पार्थ यत्ते हृद्यतरं मतम्
तद्वृणीतां भवान् अग्रे प्रवार्यस्त्वं हि धर्मतः
ābhyām anyataraṃ pārtha yatte hṛdyataraṃ matam
tadvṛṇītāṃ bhavān agre pravāryastvaṃ hi dharmataḥ
- 19
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्तु कृष्णेन कुन्तीपुत्रो धनंजयः
अयुध्यमानं संग्रामे वरयामास केशवम्
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastu kṛṣṇena kuntīputro dhanaṃjayaḥ
ayudhyamānaṃ saṃgrāme varayāmāsa keśavam
- 20
सहस्राणां सहस्रं तु योधानां प्राप्य भारत
कृष्णं चापहृतं ज्ञात्वा सम्प्राप परमां मुदम्
sahasrāṇāṃ sahasraṃ tu yodhānāṃ prāpya bhārata
kṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā samprāpa paramāṃ mudam
- 21
दुर्योधनस्तु तत्सैन्यं सर्वम् आदाय पार्थिवः
ततो ऽभ्ययाद्भीमबलो रौहिणेयं महाबलम्
duryodhanastu tatsainyaṃ sarvam ādāya pārthivaḥ
tato 'bhyayādbhīmabalo rauhiṇeyaṃ mahābalam
- 22
सर्वं चागमने हेतुं स तस्मै संन्यवेदयत्
प्रत्युवाच ततः शौरिर्धार्तराष्ट्रम् इदं वचः
sarvaṃ cāgamane hetuṃ sa tasmai saṃnyavedayat
pratyuvāca tataḥ śaurirdhārtarāṣṭram idaṃ vacaḥ
- 23
विदितं ते नरव्याघ्र सर्वं भवितुम् अर्हति
यन्मयोक्तं विराटस्य पुरा वैवाहिके तदा
viditaṃ te naravyāghra sarvaṃ bhavitum arhati
yanmayoktaṃ virāṭasya purā vaivāhike tadā
- 24
निगृह्योक्तो हृषीकेशस्त्वदर्थं कुरुनन्दन
मया संबन्धकं तुल्यम् इति राजन्पुनः पुनः
nigṛhyokto hṛṣīkeśastvadarthaṃ kurunandana
mayā saṃbandhakaṃ tulyam iti rājanpunaḥ punaḥ
- 25
न च तद्वाक्यम् उक्तं वै केशवः प्रत्यपद्यत
न चाहम् उत्सहे कृष्णं विना स्थातुम् अपि क्षणम्
na ca tadvākyam uktaṃ vai keśavaḥ pratyapadyata
na cāham utsahe kṛṣṇaṃ vinā sthātum api kṣaṇam
- 26
नाहं सहायः पार्थानां नापि दुर्योधनस्य वै
इति मे निश्चिता बुद्धिर्वासुदेवम् अवेक्ष्य ह
nāhaṃ sahāyaḥ pārthānāṃ nāpi duryodhanasya vai
iti me niścitā buddhirvāsudevam avekṣya ha
- 27
जातो ऽसि भारते वंशे सर्वपार्थिवपूजिते
गच्छ युध्यस्व धर्मेण क्षात्रेण भरतर्षभ
jāto 'si bhārate vaṃśe sarvapārthivapūjite
gaccha yudhyasva dharmeṇa kṣātreṇa bharatarṣabha
- 28
इत्येवम् उक्तः स तदा परिष्वज्य हलायुधम्
कृष्णं चापहृतं ज्ञात्वा युद्धान्मेने जितं जयम्
ityevam uktaḥ sa tadā pariṣvajya halāyudham
kṛṣṇaṃ cāpahṛtaṃ jñātvā yuddhānmene jitaṃ jayam
- 29
सो ऽभ्ययात्कृतवर्माणं धृतराष्ट्रसुतो नृपः
कृतवर्मा ददौ तस्य सेनाम् अक्षौहिणीं तदा
so 'bhyayātkṛtavarmāṇaṃ dhṛtarāṣṭrasuto nṛpaḥ
kṛtavarmā dadau tasya senām akṣauhiṇīṃ tadā
- 30
स तेन सर्वसैन्येन भीमेन कुरुनन्दनः
वृतः प्रतिययौ हृष्टः सुहृदः संप्रहर्षयन्
sa tena sarvasainyena bhīmena kurunandanaḥ
vṛtaḥ pratiyayau hṛṣṭaḥ suhṛdaḥ saṃpraharṣayan

