25 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
पाञ्चालराजस्य सुतो राजन्परपुरंजयः
शिखण्डी रथमुख्यो मे मतः पार्थस्य भारत
bhīṣma uvāca
pāñcālarājasya suto rājanparapuraṃjayaḥ
śikhaṇḍī rathamukhyo me mataḥ pārthasya bhārata
- 2
एष योत्स्यति संग्रामे नाशयन्पूर्वसंस्थितिम्
परं यशो विप्रथयंस्तव सेनासु भारत
eṣa yotsyati saṃgrāme nāśayanpūrvasaṃsthitim
paraṃ yaśo viprathayaṃstava senāsu bhārata
- 3
एतस्य बहुलाः सेनाः पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः
तेनासौ रथवंशेन महत्कर्म करिष्यति
etasya bahulāḥ senāḥ pāñcālāśca prabhadrakāḥ
tenāsau rathavaṃśena mahatkarma kariṣyati
- 4
धृष्टद्युम्नश्च सेनानीः सर्वसेनासु भारत
मतो मे ऽतिरथो राजन्द्रोणशिष्यो महारथः
dhṛṣṭadyumnaśca senānīḥ sarvasenāsu bhārata
mato me 'tiratho rājandroṇaśiṣyo mahārathaḥ
- 5
एष योत्स्यति संग्रामे सूदयन्वै परान्रणे
भगवान् इव संक्रुद्धः पिनाकी युगसंक्षये
eṣa yotsyati saṃgrāme sūdayanvai parānraṇe
bhagavān iva saṃkruddhaḥ pinākī yugasaṃkṣaye
- 6
एतस्य तद्रथानीकं कथयन्ति रणप्रियाः
बहुत्वात्सागरप्रख्यं देवानाम् इव संयुगे
etasya tadrathānīkaṃ kathayanti raṇapriyāḥ
bahutvātsāgaraprakhyaṃ devānām iva saṃyuge
- 7
क्षत्रधर्मा तु राजेन्द्र मतो मे ऽर्धरथो नृप
धृष्टद्युम्नस्य तनयो बाल्यान्नातिकृतश्रमः
kṣatradharmā tu rājendra mato me 'rdharatho nṛpa
dhṛṣṭadyumnasya tanayo bālyānnātikṛtaśramaḥ
- 8
शिशुपालसुतो वीरश्चेदिराजो महारथः
धृष्टकेतुर्महेष्वासः संबन्धी पाण्डवस्य ह
śiśupālasuto vīraścedirājo mahārathaḥ
dhṛṣṭaketurmaheṣvāsaḥ saṃbandhī pāṇḍavasya ha
- 9
एष चेदिपतिः शूरः सह पुत्रेण भारत
महारथेनासुकरं महत्कर्म करिष्यति
eṣa cedipatiḥ śūraḥ saha putreṇa bhārata
mahārathenāsukaraṃ mahatkarma kariṣyati
- 10
क्षत्रधर्मरतो मह्यं मतः परपुरंजयः
क्षत्रदेवस्तु राजेन्द्र पाण्डवेषु रथोत्तमः
जयन्तश्चामितौजाश्च सत्यजिच्च महारथः
kṣatradharmarato mahyaṃ mataḥ parapuraṃjayaḥ
kṣatradevastu rājendra pāṇḍaveṣu rathottamaḥ
jayantaścāmitaujāśca satyajicca mahārathaḥ
- 11
महारथा महात्मानः सर्वे पाञ्चालसत्तमाः
योत्स्यन्ते समरे तात संरब्धा इव कुञ्जराः
mahārathā mahātmānaḥ sarve pāñcālasattamāḥ
yotsyante samare tāta saṃrabdhā iva kuñjarāḥ
- 12
अजो भोजश्च विक्रान्तौ पाण्डवेषु महारथौ
पाण्डवानां सहायार्थे परं शक्त्या यतिष्यतः
शीघ्रास्त्रौ चित्रयोद्धारौ कृतिनौ दृढविक्रमौ
ajo bhojaśca vikrāntau pāṇḍaveṣu mahārathau
pāṇḍavānāṃ sahāyārthe paraṃ śaktyā yatiṣyataḥ
śīghrāstrau citrayoddhārau kṛtinau dṛḍhavikramau
- 13
केकयाः पञ्च राजेन्द्र भ्रातरो युद्धदुर्मदाः
सर्व एते रथोदाराः सर्वे लोहितकध्वजाः
kekayāḥ pañca rājendra bhrātaro yuddhadurmadāḥ
sarva ete rathodārāḥ sarve lohitakadhvajāḥ
- 14
काशिकः सुकुमारश्च नीलो यश्चापरो नृपः
सूर्यदत्तश्च शङ्खश्च मदिराश्वश्च नामतः
kāśikaḥ sukumāraśca nīlo yaścāparo nṛpaḥ
sūryadattaśca śaṅkhaśca madirāśvaśca nāmataḥ
- 15
सर्व एते रथोदाराः सर्वे चाहवलक्षणाः
सर्वास्त्रविदुषः सर्वे महात्मानो मता मम
sarva ete rathodārāḥ sarve cāhavalakṣaṇāḥ
sarvāstraviduṣaḥ sarve mahātmāno matā mama
- 16
वार्धक्षेमिर्महाराज रथो मम महान्मतः
चित्रायुधश्च नृपतिर्मतो मे रथसत्तमः
स हि संग्रामशोभी च भक्तश्चापि किरीटिनः
vārdhakṣemirmahārāja ratho mama mahānmataḥ
citrāyudhaśca nṛpatirmato me rathasattamaḥ
sa hi saṃgrāmaśobhī ca bhaktaścāpi kirīṭinaḥ
- 17
चेकितानः सत्यधृतिः पाण्डवानां महारथौ
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्रौ रथोदारौ मतौ मम
cekitānaḥ satyadhṛtiḥ pāṇḍavānāṃ mahārathau
dvāvimau puruṣavyāghrau rathodārau matau mama
- 18
व्याघ्रदत्तश्च राजेन्द्र चन्द्रसेनश्च भारत
मतौ मम रथोदारौ पाण्डवानां न संशयः
vyāghradattaśca rājendra candrasenaśca bhārata
matau mama rathodārau pāṇḍavānāṃ na saṃśayaḥ
- 19
सेनाबिन्दुश्च राजेन्द्र क्रोधहन्ता च नामतः
यः समो वासुदेवेन भीमसेनेन चाभिभूः
स योत्स्यतीह विक्रम्य समरे तव सैनिकैः
senābinduśca rājendra krodhahantā ca nāmataḥ
yaḥ samo vāsudevena bhīmasenena cābhibhūḥ
sa yotsyatīha vikramya samare tava sainikaiḥ
- 20
मां द्रोणं च कृपं चैव यथा संमन्यते भवान्
तथा स समरश्लाघी मन्तव्यो रथसत्तमः
māṃ droṇaṃ ca kṛpaṃ caiva yathā saṃmanyate bhavān
tathā sa samaraślāghī mantavyo rathasattamaḥ
- 21
काश्यः परमशीघ्रास्त्रः श्लाघनीयो रथोत्तमः
रथ एकगुणो मह्यं मतः परपुरंजयः
kāśyaḥ paramaśīghrāstraḥ ślāghanīyo rathottamaḥ
ratha ekaguṇo mahyaṃ mataḥ parapuraṃjayaḥ
- 22
अयं च युधि विक्रान्तो मन्तव्यो ऽष्टगुणो रथः
सत्यजित्समरश्लाघी द्रुपदस्यात्मजो युवा
ayaṃ ca yudhi vikrānto mantavyo 'ṣṭaguṇo rathaḥ
satyajitsamaraślāghī drupadasyātmajo yuvā
- 23
गतः सो ऽतिरथत्वं हि धृष्टद्युम्नेन संमितः
पाण्डवानां यशस्कामः परं कर्म करिष्यति
gataḥ so 'tirathatvaṃ hi dhṛṣṭadyumnena saṃmitaḥ
pāṇḍavānāṃ yaśaskāmaḥ paraṃ karma kariṣyati
- 24
अनुरक्तश्च शूरश्च रथो ऽयम् अपरो महान्
पाण्ड्यराजो महावीर्यः पाण्डवानां धुरंधरः
anuraktaśca śūraśca ratho 'yam aparo mahān
pāṇḍyarājo mahāvīryaḥ pāṇḍavānāṃ dhuraṃdharaḥ
- 25
दृढधन्वा महेष्वासः पाण्डवानां रथोत्तमः
श्रेणिमान्कौरवश्रेष्ठ वसुदानश्च पार्थिवः
उभावेतावतिरथौ मतौ मम परंतप
dṛḍhadhanvā maheṣvāsaḥ pāṇḍavānāṃ rathottamaḥ
śreṇimānkauravaśreṣṭha vasudānaśca pārthivaḥ
ubhāvetāvatirathau matau mama paraṃtapa

