20 shlokas
- 1
शल्य उवाच
अथ संचिन्तयानस्य देवराजस्य धीमतः
नहुषस्य वधोपायं लोकपालैः सहैव तैः
तपस्वी तत्र भगवान् अगस्त्यः प्रत्यदृश्यत
śalya uvāca
atha saṃcintayānasya devarājasya dhīmataḥ
nahuṣasya vadhopāyaṃ lokapālaiḥ sahaiva taiḥ
tapasvī tatra bhagavān agastyaḥ pratyadṛśyata
- 2
सो ऽब्रवीद् अर्च्य देवेन्द्रं दिष्ट्या वै वर्धते भवान्
विश्वरूपविनाशेन वृत्रासुरवधेन च
so 'bravīd arcya devendraṃ diṣṭyā vai vardhate bhavān
viśvarūpavināśena vṛtrāsuravadhena ca
- 3
दिष्ट्या च नहुषो भ्रष्टो देवराज्यात्पुरंदर
दिष्ट्या हतारिं पश्यामि भवन्तं बलसूदन
diṣṭyā ca nahuṣo bhraṣṭo devarājyātpuraṃdara
diṣṭyā hatāriṃ paśyāmi bhavantaṃ balasūdana
- 4
इन्द्र उवाच
स्वागतं ते महर्षे ऽस्तु प्रीतो ऽहं दर्शनात्तव
पाद्यम् आचमनीयं च गाम् अर्घ्यं च प्रतीच्छ मे
indra uvāca
svāgataṃ te maharṣe 'stu prīto 'haṃ darśanāttava
pādyam ācamanīyaṃ ca gām arghyaṃ ca pratīccha me
- 5
शल्य उवाच
पूजितं चोपविष्टं तम् आसने मुनिसत्तमम्
पर्यपृच्छत देवेशः प्रहृष्टो ब्राह्मणर्षभम्
śalya uvāca
pūjitaṃ copaviṣṭaṃ tam āsane munisattamam
paryapṛcchata deveśaḥ prahṛṣṭo brāhmaṇarṣabham
- 6
एतद् इच्छामि भगवन्कथ्यमानं द्विजोत्तम
परिभ्रष्टः कथं स्वर्गान्नहुषः पापनिश्चयः
etad icchāmi bhagavankathyamānaṃ dvijottama
paribhraṣṭaḥ kathaṃ svargānnahuṣaḥ pāpaniścayaḥ
- 7
अगस्त्य उवाच
शृणु शक्र प्रियं वाक्यं यथा राजा दुरात्मवान्
स्वर्गाद्भ्रष्टो दुराचारो नहुषो बलदर्पितः
agastya uvāca
śṛṇu śakra priyaṃ vākyaṃ yathā rājā durātmavān
svargādbhraṣṭo durācāro nahuṣo baladarpitaḥ
- 8
श्रमार्तास्तु वहन्तस्तं नहुषं पापकारिणम्
देवर्षयो महाभागास्तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
पप्रच्छुः संशयं देव नहुषं जयतां वर
śramārtāstu vahantastaṃ nahuṣaṃ pāpakāriṇam
devarṣayo mahābhāgāstathā brahmarṣayo 'malāḥ
papracchuḥ saṃśayaṃ deva nahuṣaṃ jayatāṃ vara
- 9
य इमे ब्रह्मणा प्रोक्ता मन्त्रा वै प्रोक्षणे गवाम्
एते प्रमाणं भवत उताहो नेति वासव
नहुषो नेति तान् आह तमसा मूढचेतनः
ya ime brahmaṇā proktā mantrā vai prokṣaṇe gavām
ete pramāṇaṃ bhavata utāho neti vāsava
nahuṣo neti tān āha tamasā mūḍhacetanaḥ
- 10
ऋषय ऊचुः
अधर्मे सम्प्रवृत्तस्त्वं धर्मं न प्रतिपद्यसे
प्रमाणम् एतद् अस्माकं पूर्वं प्रोक्तं महर्षिभिः
ṛṣaya ūcuḥ
adharme sampravṛttastvaṃ dharmaṃ na pratipadyase
pramāṇam etad asmākaṃ pūrvaṃ proktaṃ maharṣibhiḥ
- 11
अगस्त्य उवाच
ततो विवदमानः स मुनिभिः सह वासव
अथ माम् अस्पृशन्मूर्ध्नि पादेनाधर्मपीडितः
agastya uvāca
tato vivadamānaḥ sa munibhiḥ saha vāsava
atha mām aspṛśanmūrdhni pādenādharmapīḍitaḥ
- 12
तेनाभूद्धततेजाः स निःश्रीकश्च शचीपते
ततस्तम् अहम् आविग्नम् अवोचं भयपीडितम्
tenābhūddhatatejāḥ sa niḥśrīkaśca śacīpate
tatastam aham āvignam avocaṃ bhayapīḍitam
- 13
यस्मात्पूर्वैः कृतं ब्रह्म ब्रह्मर्षिभिर् अनुष्ठितम्
अदुष्टं दूषयसि वै यच्च मूर्ध्न्यस्पृशः पदा
yasmātpūrvaiḥ kṛtaṃ brahma brahmarṣibhir anuṣṭhitam
aduṣṭaṃ dūṣayasi vai yacca mūrdhnyaspṛśaḥ padā
- 14
यच्चापि त्वम् ऋषीन्मूढ ब्रह्मकल्पान्दुरासदान्
वाहान्कृत्वा वाहयसि तेन स्वर्गाद्धतप्रभः
yaccāpi tvam ṛṣīnmūḍha brahmakalpāndurāsadān
vāhānkṛtvā vāhayasi tena svargāddhataprabhaḥ
- 15
ध्वंस पाप परिभ्रष्टः क्षीणपुण्यो महीतलम्
दश वर्षसहस्राणि सर्परूपधरो महान्
विचरिष्यसि पूर्णेषु पुनः स्वर्गम् अवाप्स्यसि
dhvaṃsa pāpa paribhraṣṭaḥ kṣīṇapuṇyo mahītalam
daśa varṣasahasrāṇi sarparūpadharo mahān
vicariṣyasi pūrṇeṣu punaḥ svargam avāpsyasi
- 16
एवं भ्रष्टो दुरात्मा स देवराज्याद् अरिंदम
दिष्ट्या वर्धामहे शक्र हतो ब्राह्मणकण्टकः
evaṃ bhraṣṭo durātmā sa devarājyād ariṃdama
diṣṭyā vardhāmahe śakra hato brāhmaṇakaṇṭakaḥ
- 17
त्रिविष्टपं प्रपद्यस्व पाहि लोकाञ्शचीपते
जितेन्द्रियो जितामित्रः स्तूयमानो महर्षिभिः
triviṣṭapaṃ prapadyasva pāhi lokāñśacīpate
jitendriyo jitāmitraḥ stūyamāno maharṣibhiḥ
- 18
शल्य उवाच
ततो देवा भृशं तुष्टा महर्षिगणसंवृताः
पितरश्चैव यक्षाश्च भुजगा राक्षसास्तथा
śalya uvāca
tato devā bhṛśaṃ tuṣṭā maharṣigaṇasaṃvṛtāḥ
pitaraścaiva yakṣāśca bhujagā rākṣasāstathā
- 19
गन्धर्वा देवकन्याश्च सर्वे चाप्सरसां गणाः
सरांसि सरितः शैलाः सागराश्च विशां पते
gandharvā devakanyāśca sarve cāpsarasāṃ gaṇāḥ
sarāṃsi saritaḥ śailāḥ sāgarāśca viśāṃ pate
- 20
उपगम्याब्रुवन्सर्वे दिष्ट्या वर्धसि शत्रुहन्
हतश्च नहुषः पापो दिष्ट्यागस्त्येन धीमता
दिष्ट्या पापसमाचारः कृतः सर्पो महीतले
upagamyābruvansarve diṣṭyā vardhasi śatruhan
hataśca nahuṣaḥ pāpo diṣṭyāgastyena dhīmatā
diṣṭyā pāpasamācāraḥ kṛtaḥ sarpo mahītale

