21 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
कथं त्वं माधवं वेत्थ सर्वलोकमहेश्वरम्
कथम् एनं न वेदाहं तन्ममाचक्ष्व संजय
dhṛtarāṣṭra uvāca
kathaṃ tvaṃ mādhavaṃ vettha sarvalokamaheśvaram
katham enaṃ na vedāhaṃ tanmamācakṣva saṃjaya
- 2
संजय उवाच
विद्या राजन्न ते विद्या मम विद्या न हीयते
विद्याहीनस्तमोध्वस्तो नाभिजानाति केशवम्
saṃjaya uvāca
vidyā rājanna te vidyā mama vidyā na hīyate
vidyāhīnastamodhvasto nābhijānāti keśavam
- 3
विद्यया तात जानामि त्रियुगं मधुसूदनम्
कर्तारम् अकृतं देवं भूतानां प्रभवाप्ययम्
vidyayā tāta jānāmi triyugaṃ madhusūdanam
kartāram akṛtaṃ devaṃ bhūtānāṃ prabhavāpyayam
- 4
धृतराष्ट्र उवाच
गावल्गणे ऽत्र का भक्तिर्या ते नित्या जनार्दने
यया त्वम् अभिजानासि त्रियुगं मधुसूदनम्
dhṛtarāṣṭra uvāca
gāvalgaṇe 'tra kā bhaktiryā te nityā janārdane
yayā tvam abhijānāsi triyugaṃ madhusūdanam
- 5
संजय उवाच
मायां न सेवे भद्रं ते न वृथाधर्मम् आचरे
शुद्धभावं गतो भक्त्या शास्त्राद्वेद्मि जनार्दनम्
saṃjaya uvāca
māyāṃ na seve bhadraṃ te na vṛthādharmam ācare
śuddhabhāvaṃ gato bhaktyā śāstrādvedmi janārdanam
- 6
धृतराष्ट्र उवाच
दुर्योधन हृषीकेशं प्रपद्यस्व जनार्दनम्
आप्तो नः संजयस्तात शरणं गच्छ केशवम्
dhṛtarāṣṭra uvāca
duryodhana hṛṣīkeśaṃ prapadyasva janārdanam
āpto naḥ saṃjayastāta śaraṇaṃ gaccha keśavam
- 7
दुर्योधन उवाच
भगवान्देवकीपुत्रो लोकं चेन्निहनिष्यति
प्रवदन्न् अर्जुने सख्यं नाहं गच्छे ऽद्य केशवम्
duryodhana uvāca
bhagavāndevakīputro lokaṃ cennihaniṣyati
pravadann arjune sakhyaṃ nāhaṃ gacche 'dya keśavam
- 8
धृतराष्ट्र उवाच
अवाग्गान्धारि पुत्रास्ते गच्छत्येष सुदुर्मतिः
ईर्ष्युर्दुरात्मा मानी च श्रेयसां वचनातिगः
dhṛtarāṣṭra uvāca
avāggāndhāri putrāste gacchatyeṣa sudurmatiḥ
īrṣyurdurātmā mānī ca śreyasāṃ vacanātigaḥ
- 9
गान्धार्युवाच
ऐश्वर्यकाम दुष्टात्मन्वृद्धानां शासनातिग
ऐश्वर्यजीविते हित्वा पितरं मां च बालिश
gāndhāryuvāca
aiśvaryakāma duṣṭātmanvṛddhānāṃ śāsanātiga
aiśvaryajīvite hitvā pitaraṃ māṃ ca bāliśa
- 10
वर्धयन्दुर्हृदां प्रीतिं मां च शोकेन वर्धयन्
निहतो भीमसेनेन स्मर्तासि वचनं पितुः
vardhayandurhṛdāṃ prītiṃ māṃ ca śokena vardhayan
nihato bhīmasenena smartāsi vacanaṃ pituḥ
- 11
व्यास उवाच
दयितो ऽसि राजन्कृष्णस्य धृतराष्ट्र निबोध मे
यस्य ते संजयो दूतो यस्त्वां श्रेयसि योक्ष्यते
vyāsa uvāca
dayito 'si rājankṛṣṇasya dhṛtarāṣṭra nibodha me
yasya te saṃjayo dūto yastvāṃ śreyasi yokṣyate
- 12
जानात्येष हृषीकेशं पुराणं यच्च वै नवम्
शुश्रूषमाणम् एकाग्रं मोक्ष्यते महतो भयात्
jānātyeṣa hṛṣīkeśaṃ purāṇaṃ yacca vai navam
śuśrūṣamāṇam ekāgraṃ mokṣyate mahato bhayāt
- 13
वैचित्रवीर्य पुरुषाः क्रोधहर्षतमोवृताः
सिता बहुविधैः पाशैर्ये न तुष्टाः स्वकैर्धनैः
vaicitravīrya puruṣāḥ krodhaharṣatamovṛtāḥ
sitā bahuvidhaiḥ pāśairye na tuṣṭāḥ svakairdhanaiḥ
- 14
यमस्य वशम् आयान्ति काममूढाः पुनः पुनः
अन्धनेत्रा यथैवान्धा नीयमानाः स्वकर्मभिः
yamasya vaśam āyānti kāmamūḍhāḥ punaḥ punaḥ
andhanetrā yathaivāndhā nīyamānāḥ svakarmabhiḥ
- 15
एष एकायनः पन्था येन यान्ति मनीषिणः
तं दृष्ट्वा मृत्युम् अत्येति महांस्तत्र न सज्जते
eṣa ekāyanaḥ panthā yena yānti manīṣiṇaḥ
taṃ dṛṣṭvā mṛtyum atyeti mahāṃstatra na sajjate
- 16
धृतराष्ट्र उवाच
अङ्ग संजय मे शंस पन्थानम् अकुतोभयम्
येन गत्वा हृषीकेशं प्राप्नुयां शान्तिम् उत्तमाम्
dhṛtarāṣṭra uvāca
aṅga saṃjaya me śaṃsa panthānam akutobhayam
yena gatvā hṛṣīkeśaṃ prāpnuyāṃ śāntim uttamām
- 17
संजय उवाच
नाकृतात्मा कृतात्मानं जातु विद्याज्जनार्दनम्
आत्मनस्तु क्रियोपायो नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात्
saṃjaya uvāca
nākṛtātmā kṛtātmānaṃ jātu vidyājjanārdanam
ātmanastu kriyopāyo nānyatrendriyanigrahāt
- 18
इन्द्रियाणाम् उदीर्णानां कामत्यागो ऽप्रमादतः
अप्रमादो ऽविहिंसा च ज्ञानयोनिर् असंशयम्
indriyāṇām udīrṇānāṃ kāmatyāgo 'pramādataḥ
apramādo 'vihiṃsā ca jñānayonir asaṃśayam
- 19
इन्द्रियाणां यमे यत्तो भव राजन्न् अतन्द्रितः
बुद्धिश्च मा ते च्यवतु नियच्छैतां यतस्ततः
indriyāṇāṃ yame yatto bhava rājann atandritaḥ
buddhiśca mā te cyavatu niyacchaitāṃ yatastataḥ
- 20
एतज्ज्ञानं विदुर्विप्रा ध्रुवम् इन्द्रियधारणम्
एतज्ज्ञानं च पन्थाश्च येन यान्ति मनीषिणः
etajjñānaṃ vidurviprā dhruvam indriyadhāraṇam
etajjñānaṃ ca panthāśca yena yānti manīṣiṇaḥ
- 21
अप्राप्यः केशवो राजन्न् इन्द्रियैर् अजितैर्नृभिः
आगमाधिगतो योगाद्वशी तत्त्वे प्रसीदति
aprāpyaḥ keśavo rājann indriyair ajitairnṛbhiḥ
āgamādhigato yogādvaśī tattve prasīdati

