26 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
प्रातर् उत्थाय कृष्णस्तु कृतवान्सर्वम् आह्निकम्
ब्राह्मणैर् अभ्यनुज्ञातः प्रययौ नगरं प्रति
vaiśaṃpāyana uvāca
prātar utthāya kṛṣṇastu kṛtavānsarvam āhnikam
brāhmaṇair abhyanujñātaḥ prayayau nagaraṃ prati
- 2
तं प्रयान्तं महाबाहुम् अनुज्ञाप्य ततो नृप
पर्यवर्तन्त ते सर्वे वृकस्थलनिवासिनः
taṃ prayāntaṃ mahābāhum anujñāpya tato nṛpa
paryavartanta te sarve vṛkasthalanivāsinaḥ
- 3
धार्तराष्ट्रास्तम् आयान्तं प्रत्युज्जग्मुः स्वलंकृताः
दुर्योधनम् ऋते सर्वे भीष्मद्रोणकृपादयः
dhārtarāṣṭrāstam āyāntaṃ pratyujjagmuḥ svalaṃkṛtāḥ
duryodhanam ṛte sarve bhīṣmadroṇakṛpādayaḥ
- 4
पौराश्च बहुला राजन्हृषीकेशं दिदृक्षवः
यानैर्बहुविधैर् अन्ये पद्भिर् एव तथापरे
paurāśca bahulā rājanhṛṣīkeśaṃ didṛkṣavaḥ
yānairbahuvidhair anye padbhir eva tathāpare
- 5
स वै पथि समागम्य भीष्मेणाक्लिष्टकर्मणा
द्रोणेन धार्तराष्ट्रैश्च तैर्वृतो नगरं ययौ
sa vai pathi samāgamya bhīṣmeṇākliṣṭakarmaṇā
droṇena dhārtarāṣṭraiśca tairvṛto nagaraṃ yayau
- 6
कृष्णसंमाननार्थं च नगरं समलंकृतम्
बभूवू राजमार्गाश्च बहुरत्नसमाचिताः
kṛṣṇasaṃmānanārthaṃ ca nagaraṃ samalaṃkṛtam
babhūvū rājamārgāśca bahuratnasamācitāḥ
- 7
न स्म कश्चिद्गृहे राजंस्तद् आसीद्भरतर्षभ
न स्त्री न वृद्धो न शिशुर्वासुदेवदिदृक्षया
na sma kaścidgṛhe rājaṃstad āsīdbharatarṣabha
na strī na vṛddho na śiśurvāsudevadidṛkṣayā
- 8
राजमार्गे नरा न स्म सम्भवन्त्यवनिं गताः
तथा हि सुमहद्राजन्हृषीकेशप्रवेशने
rājamārge narā na sma sambhavantyavaniṃ gatāḥ
tathā hi sumahadrājanhṛṣīkeśapraveśane
- 9
आवृतानि वरस्त्रीभिर्गृहाणि सुमहान्त्यपि
प्रचलन्तीव भारेण दृश्यन्ते स्म महीतले
āvṛtāni varastrībhirgṛhāṇi sumahāntyapi
pracalantīva bhāreṇa dṛśyante sma mahītale
- 10
तथा च गतिमन्तस्ते वासुदेवस्य वाजिनः
प्रनष्टगतयो ऽभूवन्राजमार्गे नरैर्वृते
tathā ca gatimantaste vāsudevasya vājinaḥ
pranaṣṭagatayo 'bhūvanrājamārge narairvṛte
- 11
स गृहं धृतराष्ट्रस्य प्राविशच्छत्रुकर्शनः
पाण्डुरं पुण्डरीकाक्षः प्रासादैर् उपशोभितम्
sa gṛhaṃ dhṛtarāṣṭrasya prāviśacchatrukarśanaḥ
pāṇḍuraṃ puṇḍarīkākṣaḥ prāsādair upaśobhitam
- 12
तिस्रः कक्ष्या व्यतिक्रम्य केशवो राजवेश्मनः
वैचित्रवीर्यं राजानम् अभ्यगच्छद् अरिंदमः
tisraḥ kakṣyā vyatikramya keśavo rājaveśmanaḥ
vaicitravīryaṃ rājānam abhyagacchad ariṃdamaḥ
- 13
अभ्यागच्छति दाशार्हे प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरः
सहैव द्रोणभीष्माभ्याम् उदतिष्ठन्महायशाः
abhyāgacchati dāśārhe prajñācakṣurnareśvaraḥ
sahaiva droṇabhīṣmābhyām udatiṣṭhanmahāyaśāḥ
- 14
कृपश्च सोमदत्तश्च महाराजश्च बाह्लिकः
आसनेभ्यो ऽचलन्सर्वे पूजयन्तो जनार्दनम्
kṛpaśca somadattaśca mahārājaśca bāhlikaḥ
āsanebhyo 'calansarve pūjayanto janārdanam
- 15
ततो राजानम् आसाद्य धृतराष्ट्रं यशस्विनम्
स भीष्मं पूजयामास वार्ष्णेयो वाग्भिर् अञ्जसा
tato rājānam āsādya dhṛtarāṣṭraṃ yaśasvinam
sa bhīṣmaṃ pūjayāmāsa vārṣṇeyo vāgbhir añjasā
- 16
तेषु धर्मानुपूर्वीं तां प्रयुज्य मधुसूदनः
यथावयः समीयाय राजभिस्तत्र माधवः
teṣu dharmānupūrvīṃ tāṃ prayujya madhusūdanaḥ
yathāvayaḥ samīyāya rājabhistatra mādhavaḥ
- 17
अथ द्रोणं सपुत्रं स बाह्लीकं च यशस्विनम्
कृपं च सोमदत्तं च समीयाय जनार्दनः
atha droṇaṃ saputraṃ sa bāhlīkaṃ ca yaśasvinam
kṛpaṃ ca somadattaṃ ca samīyāya janārdanaḥ
- 18
तत्रासीद् ऊर्जितं मृष्टं काञ्चनं महद् आसनम्
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य तत्रोपाविशद् अच्युतः
tatrāsīd ūrjitaṃ mṛṣṭaṃ kāñcanaṃ mahad āsanam
śāsanāddhṛtarāṣṭrasya tatropāviśad acyutaḥ
- 19
अथ गां मधुपर्कं चाप्युदकं च जनार्दने
उपजह्रुर्यथान्यायं धृतराष्ट्रपुरोहिताः
atha gāṃ madhuparkaṃ cāpyudakaṃ ca janārdane
upajahruryathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭrapurohitāḥ
- 20
कृतातिथ्यस्तु गोविन्दः सर्वान्परिहसन्कुरून्
आस्ते संबन्धकं कुर्वन्कुरुभिः परिवारितः
kṛtātithyastu govindaḥ sarvānparihasankurūn
āste saṃbandhakaṃ kurvankurubhiḥ parivāritaḥ
- 21
सो ऽर्चितो धृतराष्ट्रेण पूजितश्च महायशाः
राजानं समनुज्ञाप्य निराक्रामद् अरिंदमः
so 'rcito dhṛtarāṣṭreṇa pūjitaśca mahāyaśāḥ
rājānaṃ samanujñāpya nirākrāmad ariṃdamaḥ
- 22
तैः समेत्य यथान्यायं कुरुभिः कुरुसंसदि
विदुरावसथं रम्यम् उपातिष्ठत माधवः
taiḥ sametya yathānyāyaṃ kurubhiḥ kurusaṃsadi
vidurāvasathaṃ ramyam upātiṣṭhata mādhavaḥ
- 23
विदुरः सर्वकल्याणैर् अभिगम्य जनार्दनम्
अर्चयामास दाशार्हं सर्वकामैर् उपस्थितम्
viduraḥ sarvakalyāṇair abhigamya janārdanam
arcayāmāsa dāśārhaṃ sarvakāmair upasthitam
- 24
कृतातिथ्यं तु गोविन्दं विदुरः सर्वधर्मवित्
कुशलं पाण्डुपुत्राणाम् अपृच्छन्मधुसूदनम्
kṛtātithyaṃ tu govindaṃ viduraḥ sarvadharmavit
kuśalaṃ pāṇḍuputrāṇām apṛcchanmadhusūdanam
- 25
प्रीयमाणस्य सुहृदो विदुषो बुद्धिसत्तमः
धर्मनित्यस्य च तदा गतदोषस्य धीमतः
prīyamāṇasya suhṛdo viduṣo buddhisattamaḥ
dharmanityasya ca tadā gatadoṣasya dhīmataḥ
- 26
तस्य सर्वं सविस्तारं पाण्डवानां विचेष्टितम्
क्षत्तुर् आचष्ट दाशार्हः सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान्
tasya sarvaṃ savistāraṃ pāṇḍavānāṃ viceṣṭitam
kṣattur ācaṣṭa dāśārhaḥ sarvapratyakṣadarśivān

