23 shlokas
- 1
भीमसेन उवाच
यथा यथैव शान्तिः स्यात्कुरूणां मधुसूदन
तथा तथैव भाषेथा मा स्म युद्धेन भीषयेः
bhīmasena uvāca
yathā yathaiva śāntiḥ syātkurūṇāṃ madhusūdana
tathā tathaiva bhāṣethā mā sma yuddhena bhīṣayeḥ
- 2
अमर्षी नित्यसंरब्धः श्रेयोद्वेषी महामनाः
नोग्रं दुर्योधनो वाच्यः साम्नैवैनं समाचरेः
amarṣī nityasaṃrabdhaḥ śreyodveṣī mahāmanāḥ
nograṃ duryodhano vācyaḥ sāmnaivainaṃ samācareḥ
- 3
प्रकृत्या पापसत्त्वश्च तुल्यचेताश्च दस्युभिः
ऐश्वर्यमदमत्तश्च कृतवैरश्च पाण्डवैः
prakṛtyā pāpasattvaśca tulyacetāśca dasyubhiḥ
aiśvaryamadamattaśca kṛtavairaśca pāṇḍavaiḥ
- 4
अदीर्घदर्शी निष्ठूरी क्षेप्ता क्रूरपराक्रमः
दीर्घमन्युर् अनेयश्च पापात्मा निकृतिप्रियः
adīrghadarśī niṣṭhūrī kṣeptā krūraparākramaḥ
dīrghamanyur aneyaśca pāpātmā nikṛtipriyaḥ
- 5
म्रियेतापि न भज्येत नैव जह्यात्स्वकं मतम्
तादृशेन शमं कृष्ण मन्ये परमदुष्करम्
mriyetāpi na bhajyeta naiva jahyātsvakaṃ matam
tādṛśena śamaṃ kṛṣṇa manye paramaduṣkaram
- 6
सुहृदाम् अप्यवाचीनस्त्यक्तधर्मः प्रियानृतः
प्रतिहन्त्येव सुहृदां वाचश्चैव मनांसि च
suhṛdām apyavācīnastyaktadharmaḥ priyānṛtaḥ
pratihantyeva suhṛdāṃ vācaścaiva manāṃsi ca
- 7
स मन्युवशम् आपन्नः स्वभावं दुष्टम् आस्थितः
स्वभावात्पापम् अन्वेति तृणैस्तुन्न इवोरगः
sa manyuvaśam āpannaḥ svabhāvaṃ duṣṭam āsthitaḥ
svabhāvātpāpam anveti tṛṇaistunna ivoragaḥ
- 8
दुर्योधनो हि यत्सेनः सर्वथा विदितस्तव
यच्छीलो यत्स्वभावश्च यद्बलो यत्पराक्रमः
duryodhano hi yatsenaḥ sarvathā viditastava
yacchīlo yatsvabhāvaśca yadbalo yatparākramaḥ
- 9
पुरा प्रसन्नाः कुरवः सहपुत्रास्तथा वयम्
इन्द्रज्येष्ठा इवाभूम मोदमानाः सबान्धवाः
purā prasannāḥ kuravaḥ sahaputrāstathā vayam
indrajyeṣṭhā ivābhūma modamānāḥ sabāndhavāḥ
- 10
दुर्योधनस्य क्रोधेन भारता मधुसूदन
धक्ष्यन्ते शिशिरापाये वनानीव हुताशनैः
duryodhanasya krodhena bhāratā madhusūdana
dhakṣyante śiśirāpāye vanānīva hutāśanaiḥ
- 11
अष्टादशेमे राजानः प्रख्याता मधुसूदन
ये समुच्चिछिदुर्ज्ञातीन्सुहृदश्च सबान्धवान्
aṣṭādaśeme rājānaḥ prakhyātā madhusūdana
ye samuccichidurjñātīnsuhṛdaśca sabāndhavān
- 12
असुराणां समृद्धानां ज्वलताम् इव तेजसा
पर्यायकाले धर्मस्य प्राप्ते बलिर् अजायत
asurāṇāṃ samṛddhānāṃ jvalatām iva tejasā
paryāyakāle dharmasya prāpte balir ajāyata
- 13
हैहयानाम् उदावर्तो नीपानां जनमेजयः
बहुलस्तालजङ्घानां कृमीणाम् उद्धतो वसुः
haihayānām udāvarto nīpānāṃ janamejayaḥ
bahulastālajaṅghānāṃ kṛmīṇām uddhato vasuḥ
- 14
अजबिन्दुः सुवीराणां सुराष्ट्राणां कुशर्द्धिकः
अर्कजश्च बलीहानां चीनानां धौतमूलकः
ajabinduḥ suvīrāṇāṃ surāṣṭrāṇāṃ kuśarddhikaḥ
arkajaśca balīhānāṃ cīnānāṃ dhautamūlakaḥ
- 15
हयग्रीवो विदेहानां वरप्रश्च महौजसाम्
बाहुः सुन्दरवेगानां दीप्ताक्षाणां पुरूरवाः
hayagrīvo videhānāṃ varapraśca mahaujasām
bāhuḥ sundaravegānāṃ dīptākṣāṇāṃ purūravāḥ
- 16
सहजश्चेदिमत्स्यानां प्रचेतानां बृहद्बलः
धारणश्चेन्द्रवत्सानां मुकुटानां विगाहनः
sahajaścedimatsyānāṃ pracetānāṃ bṛhadbalaḥ
dhāraṇaścendravatsānāṃ mukuṭānāṃ vigāhanaḥ
- 17
शमश्च नन्दिवेगानाम् इत्येते कुलपांसनाः
युगान्ते कृष्ण सम्भूताः कुलेषु पुरुषाधमाः
śamaśca nandivegānām ityete kulapāṃsanāḥ
yugānte kṛṣṇa sambhūtāḥ kuleṣu puruṣādhamāḥ
- 18
अप्ययं नः कुरूणां स्याद्युगान्ते कालसंभृतः
दुर्योधनः कुलाङ्गारो जघन्यः पापपूरुषः
apyayaṃ naḥ kurūṇāṃ syādyugānte kālasaṃbhṛtaḥ
duryodhanaḥ kulāṅgāro jaghanyaḥ pāpapūruṣaḥ
- 19
तस्मान्मृदु शनैर् एनं ब्रूया धर्मार्थसंहितम्
कामानुबन्धबहुलं नोग्रम् उग्रपराक्रमम्
tasmānmṛdu śanair enaṃ brūyā dharmārthasaṃhitam
kāmānubandhabahulaṃ nogram ugraparākramam
- 20
अपि दुर्योधनं कृष्ण सर्वे वयम् अधश्चराः
नीचैर्भूत्वानुयास्यामो मा स्म नो भरता नशन्
api duryodhanaṃ kṛṣṇa sarve vayam adhaścarāḥ
nīcairbhūtvānuyāsyāmo mā sma no bharatā naśan
- 21
अप्युदासीनवृत्तिः स्याद्यथा नः कुरुभिः सह
वासुदेव तथा कार्यं न कुरून् अनयः स्पृशेत्
apyudāsīnavṛttiḥ syādyathā naḥ kurubhiḥ saha
vāsudeva tathā kāryaṃ na kurūn anayaḥ spṛśet
- 22
वाच्यः पितामहो वृद्धो ये च कृष्ण सभासदः
भ्रातॄणाम् अस्तु सौभ्रात्रं धार्तराष्ट्रः प्रशाम्यताम्
vācyaḥ pitāmaho vṛddho ye ca kṛṣṇa sabhāsadaḥ
bhrātṝṇām astu saubhrātraṃ dhārtarāṣṭraḥ praśāmyatām
- 23
अहम् एतद्ब्रवीम्येवं राजा चैव प्रशंसति
अर्जुनो नैव युद्धार्थी भूयसी हि दयार्जुने
aham etadbravīmyevaṃ rājā caiva praśaṃsati
arjuno naiva yuddhārthī bhūyasī hi dayārjune

