18 shlokas
- 1
द्रुपद उवाच
भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां बुद्धिजीविनः
बुद्धिमत्सु नराः श्रेष्ठा नराणां तु द्विजातयः
drupada uvāca
bhūtānāṃ prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ prāṇināṃ buddhijīvinaḥ
buddhimatsu narāḥ śreṣṭhā narāṇāṃ tu dvijātayaḥ
- 2
द्विजेषु वैद्याः श्रेयांसो वैद्येषु कृतबुद्धयः
स भवान्कृतबुद्धीनां प्रधान इति मे मतिः
dvijeṣu vaidyāḥ śreyāṃso vaidyeṣu kṛtabuddhayaḥ
sa bhavānkṛtabuddhīnāṃ pradhāna iti me matiḥ
- 3
कुलेन च विशिष्टो ऽसि वयसा च श्रुतेन च
प्रज्ञयानवमश्चासि शुक्रेणाङ्गिरसेन च
kulena ca viśiṣṭo 'si vayasā ca śrutena ca
prajñayānavamaścāsi śukreṇāṅgirasena ca
- 4
विदितं चापि ते सर्वं यथावृत्तः स कौरवः
पाण्डवश्च यथावृत्तः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
viditaṃ cāpi te sarvaṃ yathāvṛttaḥ sa kauravaḥ
pāṇḍavaśca yathāvṛttaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
- 5
धृतराष्ट्रस्य विदिते वञ्चिताः पाण्डवाः परैः
विदुरेणानुनीतो ऽपि पुत्रम् एवानुवर्तते
dhṛtarāṣṭrasya vidite vañcitāḥ pāṇḍavāḥ paraiḥ
vidureṇānunīto 'pi putram evānuvartate
- 6
शकुनिर्बुद्धिपूर्वं हि कुन्तीपुत्रं समाह्वयत्
अनक्षज्ञं मताक्षः सन्क्षत्रवृत्ते स्थितं शुचिम्
śakunirbuddhipūrvaṃ hi kuntīputraṃ samāhvayat
anakṣajñaṃ matākṣaḥ sankṣatravṛtte sthitaṃ śucim
- 7
ते तथा वञ्चयित्वा तु धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्
न कस्यांचिद् अवस्थायां राज्यं दास्यन्ति वै स्वयम्
te tathā vañcayitvā tu dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram
na kasyāṃcid avasthāyāṃ rājyaṃ dāsyanti vai svayam
- 8
भवांस्तु धर्मसंयुक्तं धृतराष्ट्रं ब्रुवन्वचः
मनांसि तस्य योधानां ध्रुवम् आवर्तयिष्यति
bhavāṃstu dharmasaṃyuktaṃ dhṛtarāṣṭraṃ bruvanvacaḥ
manāṃsi tasya yodhānāṃ dhruvam āvartayiṣyati
- 9
विदुरश्चापि तद्वाक्यं साधयिष्यति तावकम्
भीष्मद्रोणकृपाणां च भेदं संजनयिष्यति
viduraścāpi tadvākyaṃ sādhayiṣyati tāvakam
bhīṣmadroṇakṛpāṇāṃ ca bhedaṃ saṃjanayiṣyati
- 10
अमात्येषु च भिन्नेषु योधेषु विमुखेषु च
पुनर् एकाग्रकरणं तेषां कर्म भविष्यति
amātyeṣu ca bhinneṣu yodheṣu vimukheṣu ca
punar ekāgrakaraṇaṃ teṣāṃ karma bhaviṣyati
- 11
एतस्मिन्न् अन्तरे पार्थाः सुखम् एकाग्रबुद्धयः
सेनाकर्म करिष्यन्ति द्रव्याणां चैव संचयम्
etasminn antare pārthāḥ sukham ekāgrabuddhayaḥ
senākarma kariṣyanti dravyāṇāṃ caiva saṃcayam
- 12
भिद्यमानेषु च स्वेषु लम्बमाने च वै त्वयि
न तथा ते करिष्यन्ति सेनाकर्म न संशयः
bhidyamāneṣu ca sveṣu lambamāne ca vai tvayi
na tathā te kariṣyanti senākarma na saṃśayaḥ
- 13
एतत्प्रयोजनं चात्र प्राधान्येनोपलभ्यते
संगत्या धृतराष्ट्रश्च कुर्याद्धर्म्यं वचस्तव
etatprayojanaṃ cātra prādhānyenopalabhyate
saṃgatyā dhṛtarāṣṭraśca kuryāddharmyaṃ vacastava
- 14
स भवान्धर्मयुक्तश्च धर्म्यं तेषु समाचरन्
कृपालुषु परिक्लेशान्पाण्डवानां प्रकीर्तयन्
sa bhavāndharmayuktaśca dharmyaṃ teṣu samācaran
kṛpāluṣu parikleśānpāṇḍavānāṃ prakīrtayan
- 15
वृद्धेषु कुलधर्मं च ब्रुवन्पूर्वैर् अनुष्ठितम्
विभेत्स्यति मनांस्येषाम् इति मे नात्र संशयः
vṛddheṣu kuladharmaṃ ca bruvanpūrvair anuṣṭhitam
vibhetsyati manāṃsyeṣām iti me nātra saṃśayaḥ
- 16
न च तेभ्यो भयं ते ऽस्ति ब्राह्मणो ह्यसि वेदवित्
दूतकर्मणि युक्तश्च स्थविरश्च विशेषतः
na ca tebhyo bhayaṃ te 'sti brāhmaṇo hyasi vedavit
dūtakarmaṇi yuktaśca sthaviraśca viśeṣataḥ
- 17
स भवान्पुष्ययोगेन मुहूर्तेन जयेन च
कौरवेयान्प्रयात्वाशु कौन्तेयस्यार्थसिद्धये
sa bhavānpuṣyayogena muhūrtena jayena ca
kauraveyānprayātvāśu kaunteyasyārthasiddhaye
- 18
वैशंपायन उवाच
तथानुशिष्टः प्रययौ द्रुपदेन महात्मना
पुरोधा वृत्तसम्पन्नो नगरं नागसाह्वयम्
vaiśaṃpāyana uvāca
tathānuśiṣṭaḥ prayayau drupadena mahātmanā
purodhā vṛttasampanno nagaraṃ nāgasāhvayam

