19 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
यस्य वै नानृता वाचः प्रवृत्ता अनुशुश्रुमः
त्रैलोक्यम् अपि तस्य स्याद्योद्धा यस्य धनंजयः
dhṛtarāṣṭra uvāca
yasya vai nānṛtā vācaḥ pravṛttā anuśuśrumaḥ
trailokyam api tasya syādyoddhā yasya dhanaṃjayaḥ
- 2
तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः
अनिशं चिन्तयानो ऽपि यः प्रतीयाद्रथेन तम्
tasyaiva ca na paśyāmi yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ
aniśaṃ cintayāno 'pi yaḥ pratīyādrathena tam
- 3
अस्यतः कर्णिनालीकान्मार्गणान्हृदयच्छिदः
प्रत्येता न समः कश्चिद्युधि गाण्डीवधन्वनः
asyataḥ karṇinālīkānmārgaṇānhṛdayacchidaḥ
pratyetā na samaḥ kaścidyudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ
- 4
द्रोणकर्णौ प्रतीयातां यदि वीरौ नरर्षभौ
माहात्म्यात्संशयो लोके न त्वस्ति विजयो मम
droṇakarṇau pratīyātāṃ yadi vīrau nararṣabhau
māhātmyātsaṃśayo loke na tvasti vijayo mama
- 5
घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः
समर्थो बलवान्पार्थो दृढधन्वा जितक्लमः
भवेत्सुतुमुलं युद्धं सर्वशो ऽप्यपराजयः
ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca ācāryaḥ sthaviro guruḥ
samartho balavānpārtho dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ
bhavetsutumulaṃ yuddhaṃ sarvaśo 'pyaparājayaḥ
- 6
सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः
अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर्न पुनर्जयम्
वधे नूनं भवेच्छान्तिस्तयोर्वा फल्गुनस्य वा
sarve hyastravidaḥ śūrāḥ sarve prāptā mahadyaśaḥ
api sarvāmaraiśvaryaṃ tyajeyurna punarjayam
vadhe nūnaṃ bhavecchāntistayorvā phalgunasya vā
- 7
न तु जेतार्जुनस्यास्ति हन्ता चास्य न विद्यते
मन्युस्तस्य कथं शाम्येन्मन्दान्प्रति य उत्थितः
na tu jetārjunasyāsti hantā cāsya na vidyate
manyustasya kathaṃ śāmyenmandānprati ya utthitaḥ
- 8
अन्ये ऽप्यस्त्राणि जानन्ति जीयन्ते च जयन्ति च
एकान्तविजयस्त्वेव श्रूयते फल्गुनस्य ह
anye 'pyastrāṇi jānanti jīyante ca jayanti ca
ekāntavijayastveva śrūyate phalgunasya ha
- 9
त्रयस्त्रिंशत्समाहूय खाण्डवे ऽग्निम् अतर्पयत्
जिगाय च सुरान्सर्वान्नास्य वेद्मि पराजयम्
trayastriṃśatsamāhūya khāṇḍave 'gnim atarpayat
jigāya ca surānsarvānnāsya vedmi parājayam
- 10
यस्य यन्ता हृषीकेशः शीलवृत्तसमो युधि
ध्रुवस्तस्य जयस्तात यथेन्द्रस्य जयस्तथा
yasya yantā hṛṣīkeśaḥ śīlavṛttasamo yudhi
dhruvastasya jayastāta yathendrasya jayastathā
- 11
कृष्णावेकरथे यत्तावधिज्यं गाण्डिवं धनुः
युगपत्त्रीणि तेजांसि समेतान्यनुशुश्रुमः
kṛṣṇāvekarathe yattāvadhijyaṃ gāṇḍivaṃ dhanuḥ
yugapattrīṇi tejāṃsi sametānyanuśuśrumaḥ
- 12
नैव नो ऽस्ति धनुस्तादृङ्न योद्धा न च सारथिः
तच्च मन्दा न जानन्ति दुर्योधनवशानुगाः
naiva no 'sti dhanustādṛṅna yoddhā na ca sārathiḥ
tacca mandā na jānanti duryodhanavaśānugāḥ
- 13
शेषयेद् अशनिर्दीप्तो निपतन्मूर्ध्नि संजय
न तु शेषं शराः कुर्युर् अस्तास्तात किरीटिना
śeṣayed aśanirdīpto nipatanmūrdhni saṃjaya
na tu śeṣaṃ śarāḥ kuryur astāstāta kirīṭinā
- 14
अपि चास्यन्न् इवाभाति निघ्नन्न् इव च फल्गुनः
उद्धरन्न् इव कायेभ्यः शिरांसि शरवृष्टिभिः
api cāsyann ivābhāti nighnann iva ca phalgunaḥ
uddharann iva kāyebhyaḥ śirāṃsi śaravṛṣṭibhiḥ
- 15
अपि बाणमयं तेजः प्रदीप्तम् इव सर्वतः
गाण्डीवेद्धं दहेताजौ पुत्राणां मम वाहिनीम्
api bāṇamayaṃ tejaḥ pradīptam iva sarvataḥ
gāṇḍīveddhaṃ dahetājau putrāṇāṃ mama vāhinīm
- 16
अपि सा रथघोषेण भयार्ता सव्यसाचिनः
वित्रस्ता बहुला सेना भारती प्रतिभाति मे
api sā rathaghoṣeṇa bhayārtā savyasācinaḥ
vitrastā bahulā senā bhāratī pratibhāti me
- 17
यथा कक्षं दहत्यग्निः प्रवृद्धः सर्वतश्चरन्
महार्चिर् अनिलोद्धूतस्तद्वद्धक्ष्यति मामकान्
yathā kakṣaṃ dahatyagniḥ pravṛddhaḥ sarvataścaran
mahārcir aniloddhūtastadvaddhakṣyati māmakān
- 18
यदोद्वमन्निशितान्बाणसंघान्स्थाताततायी समरे किरीटी
सृष्टो ऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा यथा भवेत्तद्वद् अवारणीयः
yadodvamanniśitānbāṇasaṃghānsthātātatāyī samare kirīṭī
sṛṣṭo 'ntakaḥ sarvaharo vidhātrā yathā bhavettadvad avāraṇīyaḥ
- 19
यदा ह्यभीक्ष्णं सुबहून्प्रकाराञ्श्रोतास्मि तान् आवसथे कुरूणाम्
तेषां समन्ताच्च तथा रणाग्रे क्षयः किलायं भरतान् उपैति
yadā hyabhīkṣṇaṃ subahūnprakārāñśrotāsmi tān āvasathe kurūṇām
teṣāṃ samantācca tathā raṇāgre kṣayaḥ kilāyaṃ bharatān upaiti

