13 shlokas
- 1
बलदेव उवाच
श्रुतं भवद्भिर्गदपूर्वजस्य वाक्यं यथा धर्मवद् अर्थवच्च
अजातशत्रोश्च हितं हितं च दुर्योधनस्यापि तथैव राज्ञः
baladeva uvāca
śrutaṃ bhavadbhirgadapūrvajasya vākyaṃ yathā dharmavad arthavacca
ajātaśatrośca hitaṃ hitaṃ ca duryodhanasyāpi tathaiva rājñaḥ
- 2
अर्धं हि राज्यस्य विसृज्य वीराः कुन्तीसुतास्तस्य कृते यतन्ते
प्रदाय चार्धं धृतराष्ट्रपुत्रः सुखी सहास्माभिर् अतीव मोदेत्
ardhaṃ hi rājyasya visṛjya vīrāḥ kuntīsutāstasya kṛte yatante
pradāya cārdhaṃ dhṛtarāṣṭraputraḥ sukhī sahāsmābhir atīva modet
- 3
लब्ध्वा हि राज्यं पुरुषप्रवीराः सम्यक्प्रवृत्तेषु परेषु चैव
ध्रुवं प्रशान्ताः सुखम् आविशेयुस्तेषां प्रशान्तिश्च हितं प्रजानाम्
labdhvā hi rājyaṃ puruṣapravīrāḥ samyakpravṛtteṣu pareṣu caiva
dhruvaṃ praśāntāḥ sukham āviśeyusteṣāṃ praśāntiśca hitaṃ prajānām
- 4
दुर्योधनस्यापि मतं च वेत्तुं वक्तुं च वाक्यानि युधिष्ठिरस्य
प्रियं मम स्याद्यदि तत्र कश्चिद्व्रजेच्छमार्थं कुरुपाण्डवानाम्
duryodhanasyāpi mataṃ ca vettuṃ vaktuṃ ca vākyāni yudhiṣṭhirasya
priyaṃ mama syādyadi tatra kaścidvrajecchamārthaṃ kurupāṇḍavānām
- 5
स भीष्मम् आमन्त्र्य कुरुप्रवीरं वैचित्रवीर्यं च महानुभावम्
द्रोणं सपुत्रं विदुरं कृपं च गान्धारराजं च ससूतपुत्रम्
sa bhīṣmam āmantrya kurupravīraṃ vaicitravīryaṃ ca mahānubhāvam
droṇaṃ saputraṃ viduraṃ kṛpaṃ ca gāndhārarājaṃ ca sasūtaputram
- 6
सर्वे च ये ऽन्ये धृतराष्ट्रपुत्रा बलप्रधाना निगमप्रधानाः
स्थिताश्च धर्मेषु यथा स्वकेषु लोकप्रवीराः श्रुतकालवृद्धाः
sarve ca ye 'nye dhṛtarāṣṭraputrā balapradhānā nigamapradhānāḥ
sthitāśca dharmeṣu yathā svakeṣu lokapravīrāḥ śrutakālavṛddhāḥ
- 7
एतेषु सर्वेषु समागतेषु पौरेषु वृद्धेषु च संगतेषु
ब्रवीतु वाक्यं प्रणिपातयुक्तं कुन्तीसुतस्यार्थकरं यथा स्यात्
eteṣu sarveṣu samāgateṣu paureṣu vṛddheṣu ca saṃgateṣu
bravītu vākyaṃ praṇipātayuktaṃ kuntīsutasyārthakaraṃ yathā syāt
- 8
सर्वास्ववस्थासु च ते न कौट्याद्ग्रस्तो हि सो ऽर्थो बलम् आश्रितैस्तैः
प्रियाभ्युपेतस्य युधिष्ठिरस्य द्यूते प्रमत्तस्य हृतं च राज्यम्
sarvāsvavasthāsu ca te na kauṭyādgrasto hi so 'rtho balam āśritaistaiḥ
priyābhyupetasya yudhiṣṭhirasya dyūte pramattasya hṛtaṃ ca rājyam
- 9
निवार्यमाणश्च कुरुप्रवीरैः सर्वैः सुहृद्भिर्ह्ययम् अप्यतज्ज्ञः
गान्धारराजस्य सुतं मताक्षं समाह्वयेद्देवितुम् आजमीढः
nivāryamāṇaśca kurupravīraiḥ sarvaiḥ suhṛdbhirhyayam apyatajjñaḥ
gāndhārarājasya sutaṃ matākṣaṃ samāhvayeddevitum ājamīḍhaḥ
- 10
दुरोदरास्तत्र सहस्रशो ऽन्ये युधिष्ठिरो यान्विषहेत जेतुम्
उत्सृज्य तान्सौबलम् एव चायं समाह्वयत्तेन जितो ऽक्षवत्याम्
durodarāstatra sahasraśo 'nye yudhiṣṭhiro yānviṣaheta jetum
utsṛjya tānsaubalam eva cāyaṃ samāhvayattena jito 'kṣavatyām
- 11
स दीव्यमानः प्रतिदेवनेन अक्षेषु नित्यं सुपराङ्मुखेषु
संरम्भमाणो विजितः प्रसह्य तत्रापराधः शकुनेर्न कश्चित्
sa dīvyamānaḥ pratidevanena akṣeṣu nityaṃ suparāṅmukheṣu
saṃrambhamāṇo vijitaḥ prasahya tatrāparādhaḥ śakunerna kaścit
- 12
तस्मात्प्रणम्यैव वचो ब्रवीतु वैचित्रवीर्यं बहुसामयुक्तम्
तथा हि शक्यो धृतराष्ट्रपुत्रः स्वार्थे नियोक्तुं पुरुषेण तेन
tasmātpraṇamyaiva vaco bravītu vaicitravīryaṃ bahusāmayuktam
tathā hi śakyo dhṛtarāṣṭraputraḥ svārthe niyoktuṃ puruṣeṇa tena
- 13
वैशंपायन उवाच
एवं ब्रुवत्येव मधुप्रवीरे शिनिप्रवीरः सहसोत्पपात
तच्चापि वाक्यं परिनिन्द्य तस्य समाददे वाक्यम् इदं समन्युः
vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ bruvatyeva madhupravīre śinipravīraḥ sahasotpapāta
taccāpi vākyaṃ parinindya tasya samādade vākyam idaṃ samanyuḥ

