18 shlokas
- 1
नकुल उवाच
उक्तं बहुविधं वाक्यं धर्मराजेन माधव
धर्मज्ञेन वदान्येन धर्मयुक्तं च तत्त्वतः
nakula uvāca
uktaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ dharmarājena mādhava
dharmajñena vadānyena dharmayuktaṃ ca tattvataḥ
- 2
मतम् आज्ञाय राज्ञश्च भीमसेनेन माधव
संशमो बाहुवीर्यं च ख्यापितं माधवात्मनः
matam ājñāya rājñaśca bhīmasenena mādhava
saṃśamo bāhuvīryaṃ ca khyāpitaṃ mādhavātmanaḥ
- 3
तथैव फल्गुनेनापि यद् उक्तं तत्त्वया श्रुतम्
आत्मनश्च मतं वीर कथितं भवतासकृत्
tathaiva phalgunenāpi yad uktaṃ tattvayā śrutam
ātmanaśca mataṃ vīra kathitaṃ bhavatāsakṛt
- 4
सर्वम् एतद् अतिक्रम्य श्रुत्वा परमतं भवान्
यत्प्राप्तकालं मन्येथास्तत्कुर्याः पुरुषोत्तम
sarvam etad atikramya śrutvā paramataṃ bhavān
yatprāptakālaṃ manyethāstatkuryāḥ puruṣottama
- 5
तस्मिंस्तस्मिन्निमित्ते हि मतं भवति केशव
प्राप्तकालं मनुष्येण स्वयं कार्यम् अरिंदम
tasmiṃstasminnimitte hi mataṃ bhavati keśava
prāptakālaṃ manuṣyeṇa svayaṃ kāryam ariṃdama
- 6
अन्यथा चिन्तितो ह्यर्थः पुनर्भवति सो ऽन्यथा
अनित्यमतयो लोके नराः पुरुषसत्तम
anyathā cintito hyarthaḥ punarbhavati so 'nyathā
anityamatayo loke narāḥ puruṣasattama
- 7
अन्यथा बुद्धयो ह्यासन्न् अस्मासु वनवासिषु
अदृश्येष्वन्यथा कृष्ण दृश्येषु पुनर् अन्यथा
anyathā buddhayo hyāsann asmāsu vanavāsiṣu
adṛśyeṣvanyathā kṛṣṇa dṛśyeṣu punar anyathā
- 8
अस्माकम् अपि वार्ष्णेय वने विचरतां तदा
न तथा प्रणयो राज्ये यथा संप्रति वर्तते
asmākam api vārṣṇeya vane vicaratāṃ tadā
na tathā praṇayo rājye yathā saṃprati vartate
- 9
निवृत्तवनवासान्नः श्रुत्वा वीर समागताः
अक्षौहिण्यो हि सप्तेमास्त्वत्प्रसादाज्जनार्दन
nivṛttavanavāsānnaḥ śrutvā vīra samāgatāḥ
akṣauhiṇyo hi saptemāstvatprasādājjanārdana
- 10
इमान्हि पुरुषव्याघ्रान् अचिन्त्यबलपौरुषान्
आत्तशस्त्रान्रणे दृष्ट्वा न व्यथेद् इह कः पुमान्
imānhi puruṣavyāghrān acintyabalapauruṣān
āttaśastrānraṇe dṛṣṭvā na vyathed iha kaḥ pumān
- 11
स भवान्कुरुमध्ये तं सान्त्वपूर्वं भयान्वितम्
ब्रूयाद्वाक्यं यथा मन्दो न व्यथेत सुयोधनः
sa bhavānkurumadhye taṃ sāntvapūrvaṃ bhayānvitam
brūyādvākyaṃ yathā mando na vyatheta suyodhanaḥ
- 12
युधिष्ठिरं भीमसेनं बीभत्सुं चापराजितम्
सहदेवं च मां चैव त्वां च रामं च केशव
yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenaṃ bībhatsuṃ cāparājitam
sahadevaṃ ca māṃ caiva tvāṃ ca rāmaṃ ca keśava
- 13
सात्यकिं च महावीर्यं विराटं च सहात्मजम्
द्रुपदं च सहामात्यं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्
sātyakiṃ ca mahāvīryaṃ virāṭaṃ ca sahātmajam
drupadaṃ ca sahāmātyaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam
- 14
काशिराजं च विक्रान्तं धृष्टकेतुं च चेदिपम्
मांसशोणितभृन्मर्त्यः प्रतियुध्येत को युधि
kāśirājaṃ ca vikrāntaṃ dhṛṣṭaketuṃ ca cedipam
māṃsaśoṇitabhṛnmartyaḥ pratiyudhyeta ko yudhi
- 15
स भवान्गमनाद् एव साधयिष्यत्यसंशयम्
इष्टम् अर्थं महाबाहो धर्मराजस्य केवलम्
sa bhavāngamanād eva sādhayiṣyatyasaṃśayam
iṣṭam arthaṃ mahābāho dharmarājasya kevalam
- 16
विदुरश्चैव भीष्मश्च द्रोणश्च सहबाह्लिकः
श्रेयः समर्था विज्ञातुम् उच्यमानं त्वयानघ
viduraścaiva bhīṣmaśca droṇaśca sahabāhlikaḥ
śreyaḥ samarthā vijñātum ucyamānaṃ tvayānagha
- 17
ते चैनम् अनुनेष्यन्ति धृतराष्ट्रं जनाधिपम्
तं च पापसमाचारं सहामात्यं सुयोधनम्
te cainam anuneṣyanti dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam
taṃ ca pāpasamācāraṃ sahāmātyaṃ suyodhanam
- 18
श्रोता चार्थस्य विदुरस्त्वं च वक्ता जनार्दन
कम् इवार्थं विवर्तन्तं स्थापयेतां न वर्त्मनि
śrotā cārthasya vidurastvaṃ ca vaktā janārdana
kam ivārthaṃ vivartantaṃ sthāpayetāṃ na vartmani

