15 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
समागताः पाण्डवाः सृञ्जयाश्च जनार्दनो युयुधानो विराटः
यत्ते वाक्यं धृतराष्ट्रानुशिष्टं गावल्गणे ब्रूहि तत्सूतपुत्र
yudhiṣṭhira uvāca
samāgatāḥ pāṇḍavāḥ sṛñjayāśca janārdano yuyudhāno virāṭaḥ
yatte vākyaṃ dhṛtarāṣṭrānuśiṣṭaṃ gāvalgaṇe brūhi tatsūtaputra
- 2
संजय उवाच
अजातशत्रुं च वृकोदरं च धनंजयं माद्रवतीसुतौ च
आमन्त्रये वासुदेवं च शौरिं युयुधानं चेकितानं विराटम्
saṃjaya uvāca
ajātaśatruṃ ca vṛkodaraṃ ca dhanaṃjayaṃ mādravatīsutau ca
āmantraye vāsudevaṃ ca śauriṃ yuyudhānaṃ cekitānaṃ virāṭam
- 3
पाञ्चालानाम् अधिपं चैव वृद्धं धृष्टद्युम्नं पार्षतं याज्ञसेनिम्
सर्वे वाचं शृणुतेमां मदीयां वक्ष्यामि यां भूतिम् इच्छन्कुरूणाम्
pāñcālānām adhipaṃ caiva vṛddhaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ pārṣataṃ yājñasenim
sarve vācaṃ śṛṇutemāṃ madīyāṃ vakṣyāmi yāṃ bhūtim icchankurūṇām
- 4
शमं राजा धृतराष्ट्रो ऽभिनन्दन्न् अयोजयत्त्वरमाणो रथं मे
सभ्रातृपुत्रस्वजनस्य राज्ञस्तद्रोचतां पाण्डवानां शमो ऽस्तु
śamaṃ rājā dhṛtarāṣṭro 'bhinandann ayojayattvaramāṇo rathaṃ me
sabhrātṛputrasvajanasya rājñastadrocatāṃ pāṇḍavānāṃ śamo 'stu
- 5
सर्वैर्धर्मैः समुपेताः स्थ पार्थाः प्रस्थानेन मार्दवेनार्जवेन
जाताः कुले अनृशंसा वदान्या ह्रीनिषेधाः कर्मणां निश्चयज्ञाः
sarvairdharmaiḥ samupetāḥ stha pārthāḥ prasthānena mārdavenārjavena
jātāḥ kule anṛśaṃsā vadānyā hrīniṣedhāḥ karmaṇāṃ niścayajñāḥ
- 6
न युज्यते कर्म युष्मासु हीनं सत्त्वं हि वस्तादृशं भीमसेनाः
उद्भासते ह्यञ्जनबिन्दुवत्तच्छुक्ले वस्त्रे यद्भवेत्किल्बिषं वः
na yujyate karma yuṣmāsu hīnaṃ sattvaṃ hi vastādṛśaṃ bhīmasenāḥ
udbhāsate hyañjanabinduvattacchukle vastre yadbhavetkilbiṣaṃ vaḥ
- 7
सर्वक्षयो दृश्यते यत्र कृत्स्नः पापोदयो निरयो ऽभावसंस्थः
कस्तत्कुर्याज्जातु कर्म प्रजानन्पराजयो यत्र समो जयश्च
sarvakṣayo dṛśyate yatra kṛtsnaḥ pāpodayo nirayo 'bhāvasaṃsthaḥ
kastatkuryājjātu karma prajānanparājayo yatra samo jayaśca
- 8
ते वै धन्या यैः कृतं ज्ञातिकार्यं ये वः पुत्राः सुहृदो बान्धवाश्च
उपक्रुष्टं जीवितं संत्यजेयुस्ततः कुरूणां नियतो वै भवः स्यात्
te vai dhanyā yaiḥ kṛtaṃ jñātikāryaṃ ye vaḥ putrāḥ suhṛdo bāndhavāśca
upakruṣṭaṃ jīvitaṃ saṃtyajeyustataḥ kurūṇāṃ niyato vai bhavaḥ syāt
- 9
ते चेत्कुरून् अनुशास्य स्थ पार्था निनीय सर्वान्द्विषतो निगृह्य
समं वस्तज्जीवितं मृत्युना स्याद्यज्जीवध्वं ज्ञातिवधे न साधु
te cetkurūn anuśāsya stha pārthā ninīya sarvāndviṣato nigṛhya
samaṃ vastajjīvitaṃ mṛtyunā syādyajjīvadhvaṃ jñātivadhe na sādhu
- 10
को ह्येव युष्मान्सह केशवेन सचेकितानान्पार्षतबाहुगुप्तान्
ससात्यकीन्विषहेत प्रजेतुं लब्ध्वापि देवान्सचिवान्सहेन्द्रान्
ko hyeva yuṣmānsaha keśavena sacekitānānpārṣatabāhuguptān
sasātyakīnviṣaheta prajetuṃ labdhvāpi devānsacivānsahendrān
- 11
को वा कुरून्द्रोणभीष्माभिगुप्तान् अश्वत्थाम्ना शल्यकृपादिभिश्च
रणे प्रसोढुं विषहेत राजन्राधेयगुप्तान्सह भूमिपालैः
ko vā kurūndroṇabhīṣmābhiguptān aśvatthāmnā śalyakṛpādibhiśca
raṇe prasoḍhuṃ viṣaheta rājanrādheyaguptānsaha bhūmipālaiḥ
- 12
महद्बलं धार्तराष्ट्रस्य राज्ञः को वै शक्तो हन्तुम् अक्षीयमाणः
सो ऽहं जये चैव पराजये च निःश्रेयसं नाधिगच्छामि किंचित्
mahadbalaṃ dhārtarāṣṭrasya rājñaḥ ko vai śakto hantum akṣīyamāṇaḥ
so 'haṃ jaye caiva parājaye ca niḥśreyasaṃ nādhigacchāmi kiṃcit
- 13
कथं हि नीचा इव दौष्कुलेया निर्धर्मार्थं कर्म कुर्युश्च पार्थाः
सो ऽहं प्रसाद्य प्रणतो वासुदेवं पाञ्चालानाम् अधिपं चैव वृद्धम्
kathaṃ hi nīcā iva dauṣkuleyā nirdharmārthaṃ karma kuryuśca pārthāḥ
so 'haṃ prasādya praṇato vāsudevaṃ pāñcālānām adhipaṃ caiva vṛddham
- 14
कृताञ्जलिः शरणं वः प्रपद्ये कथं स्वस्ति स्यात्कुरुसृञ्जयानाम्
न ह्येव ते वचनं वासुदेवो धनंजयो वा जातु किंचिन्न कुर्यात्
kṛtāñjaliḥ śaraṇaṃ vaḥ prapadye kathaṃ svasti syātkurusṛñjayānām
na hyeva te vacanaṃ vāsudevo dhanaṃjayo vā jātu kiṃcinna kuryāt
- 15
प्राणान् आदौ याच्यमानः कुतो ऽन्यद् एतद्विद्वन्साधनार्थं ब्रवीमि
एतद्राज्ञो भीष्मपुरोगमस्य मतं यद्वः शान्तिर् इहोत्तमा स्यात्
prāṇān ādau yācyamānaḥ kuto 'nyad etadvidvansādhanārthaṃ bravīmi
etadrājño bhīṣmapurogamasya mataṃ yadvaḥ śāntir ihottamā syāt

