27 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
युधिष्ठिरं सहानीकम् उपयान्तं युयुत्सया
संनिविष्टं कुरुक्षेत्रे वासुदेवेन पालितम्
janamejaya uvāca
yudhiṣṭhiraṃ sahānīkam upayāntaṃ yuyutsayā
saṃniviṣṭaṃ kurukṣetre vāsudevena pālitam
- 2
विराटद्रुपदाभ्यां च सपुत्राभ्यां समन्वितम्
केकयैर्वृष्णिभिश्चैव पार्थिवैः शतशो वृतम्
virāṭadrupadābhyāṃ ca saputrābhyāṃ samanvitam
kekayairvṛṣṇibhiścaiva pārthivaiḥ śataśo vṛtam
- 3
महेन्द्रम् इव चादित्यैर् अभिगुप्तं महारथैः
श्रुत्वा दुर्योधनो राजा किं कार्यं प्रत्यपद्यत
mahendram iva cādityair abhiguptaṃ mahārathaiḥ
śrutvā duryodhano rājā kiṃ kāryaṃ pratyapadyata
- 4
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन
संभ्रमे तुमुले तस्मिन्यदासीत्कुरुजाङ्गले
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana
saṃbhrame tumule tasminyadāsītkurujāṅgale
- 5
व्यथयेयुर्हि देवानां सेनाम् अपि समागमे
पाण्डवा वासुदेवश्च विराटद्रुपदौ तथा
vyathayeyurhi devānāṃ senām api samāgame
pāṇḍavā vāsudevaśca virāṭadrupadau tathā
- 6
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी च महारथः
युयुधानश्च विक्रान्तो देवैर् अपि दुरासदः
dhṛṣṭadyumnaśca pāñcālyaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ
yuyudhānaśca vikrānto devair api durāsadaḥ
- 7
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन
कुरूणां पाण्डवानां च यद्यद् आसीद्विचेष्टितम्
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yadyad āsīdviceṣṭitam
- 8
वैशंपायन उवाच
प्रतियाते तु दाशार्हे राजा दुर्योधनस्तदा
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चाब्रवीद् इदम्
vaiśaṃpāyana uvāca
pratiyāte tu dāśārhe rājā duryodhanastadā
karṇaṃ duḥśāsanaṃ caiva śakuniṃ cābravīd idam
- 9
अकृतेनैव कार्येण गतः पार्थान् अधोक्षजः
स एनान्मन्युनाविष्टो ध्रुवं वक्ष्यत्यसंशयम्
akṛtenaiva kāryeṇa gataḥ pārthān adhokṣajaḥ
sa enānmanyunāviṣṭo dhruvaṃ vakṣyatyasaṃśayam
- 10
इष्टो हि वासुदेवस्य पाण्डवैर्मम विग्रहः
भीमसेनार्जुनौ चैव दाशार्हस्य मते स्थितौ
iṣṭo hi vāsudevasya pāṇḍavairmama vigrahaḥ
bhīmasenārjunau caiva dāśārhasya mate sthitau
- 11
अजातशत्रुर् अप्यद्य भीमार्जुनवशानुगः
निकृतश्च मया पूर्वं सह सर्वैः सहोदरैः
ajātaśatrur apyadya bhīmārjunavaśānugaḥ
nikṛtaśca mayā pūrvaṃ saha sarvaiḥ sahodaraiḥ
- 12
विराटद्रुपदौ चैव कृतवैरौ मया सह
तौ च सेनाप्रणेतारौ वासुदेववशानुगौ
virāṭadrupadau caiva kṛtavairau mayā saha
tau ca senāpraṇetārau vāsudevavaśānugau
- 13
भविता विग्रहः सो ऽयं तुमुलो लोमहर्षणः
तस्मात्सांग्रामिकं सर्वं कारयध्वम् अतन्द्रिताः
bhavitā vigrahaḥ so 'yaṃ tumulo lomaharṣaṇaḥ
tasmātsāṃgrāmikaṃ sarvaṃ kārayadhvam atandritāḥ
- 14
शिबिराणि कुरुक्षेत्रे क्रियन्तां वसुधाधिपाः
सुपर्याप्तावकाशानि दुरादेयानि शत्रुभिः
śibirāṇi kurukṣetre kriyantāṃ vasudhādhipāḥ
suparyāptāvakāśāni durādeyāni śatrubhiḥ
- 15
आसन्नजलकाष्ठानि शतशो ऽथ सहस्रशः
अच्छेद्याहारमार्गाणि रत्नोच्चयचितानि च
विविधायुधपूर्णानि पताकाध्वजवन्ति च
āsannajalakāṣṭhāni śataśo 'tha sahasraśaḥ
acchedyāhāramārgāṇi ratnoccayacitāni ca
vividhāyudhapūrṇāni patākādhvajavanti ca
- 16
समाश्च तेषां पन्थानः क्रियन्तां नगराद्बहिः
प्रयाणं घुष्यताम् अद्य श्वोभूत इति माचिरम्
samāśca teṣāṃ panthānaḥ kriyantāṃ nagarādbahiḥ
prayāṇaṃ ghuṣyatām adya śvobhūta iti māciram
- 17
ते तथेति प्रतिज्ञाय श्वोभूते चक्रिरे तथा
हृष्टरूपा महात्मानो विनाशाय महीक्षिताम्
te tatheti pratijñāya śvobhūte cakrire tathā
hṛṣṭarūpā mahātmāno vināśāya mahīkṣitām
- 18
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे तच्छ्रुत्वा राजशासनम्
आसनेभ्यो महार्हेभ्य उदतिष्ठन्न् अमर्षिताः
tataste pārthivāḥ sarve tacchrutvā rājaśāsanam
āsanebhyo mahārhebhya udatiṣṭhann amarṣitāḥ
- 19
बाहून्परिघसंकाशान्संस्पृशन्तः शनैः शनैः
काञ्चनाङ्गददीप्तांश्च चन्दनागरुभूषितान्
bāhūnparighasaṃkāśānsaṃspṛśantaḥ śanaiḥ śanaiḥ
kāñcanāṅgadadīptāṃśca candanāgarubhūṣitān
- 20
उष्णीषाणि नियच्छन्तः पुण्डरीकनिभैः करैः
अन्तरीयोत्तरीयाणि भूषणानि च सर्वशः
uṣṇīṣāṇi niyacchantaḥ puṇḍarīkanibhaiḥ karaiḥ
antarīyottarīyāṇi bhūṣaṇāni ca sarvaśaḥ
- 21
ते रथान्रथिनः श्रेष्ठा हयांश्च हयकोविदाः
सज्जयन्ति स्म नागांश्च नागशिक्षासु निष्ठिताः
te rathānrathinaḥ śreṣṭhā hayāṃśca hayakovidāḥ
sajjayanti sma nāgāṃśca nāgaśikṣāsu niṣṭhitāḥ
- 22
अथ वर्माणि चित्राणि काञ्चनानि बहूनि च
विविधानि च शस्त्राणि चक्रुः सज्जानि सर्वशः
atha varmāṇi citrāṇi kāñcanāni bahūni ca
vividhāni ca śastrāṇi cakruḥ sajjāni sarvaśaḥ
- 23
पदातयश्च पुरुषाः शस्त्राणि विविधानि च
उपजह्रुः शरीरेषु हेमचित्राण्यनेकशः
padātayaśca puruṣāḥ śastrāṇi vividhāni ca
upajahruḥ śarīreṣu hemacitrāṇyanekaśaḥ
- 24
तद् उत्सव इवोदग्रं सम्प्रहृष्टनरावृतम्
नगरं धार्तराष्ट्रस्य भारतासीत्समाकुलम्
tad utsava ivodagraṃ samprahṛṣṭanarāvṛtam
nagaraṃ dhārtarāṣṭrasya bhāratāsītsamākulam
- 25
जनौघसलिलावर्तो रथनागाश्वमीनवान्
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः कोशसंचयरत्नवान्
janaughasalilāvarto rathanāgāśvamīnavān
śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ kośasaṃcayaratnavān
- 26
चित्राभरणवर्मोर्मिः शस्त्रनिर्मलफेनवान्
प्रासादमालाद्रिवृतो रथ्यापणमहाह्रदः
citrābharaṇavarmormiḥ śastranirmalaphenavān
prāsādamālādrivṛto rathyāpaṇamahāhradaḥ
- 27
योधचन्द्रोदयोद्भूतः कुरुराजमहार्णवः
अदृश्यत तदा राजंश्चन्द्रोदय इवार्णवः
yodhacandrodayodbhūtaḥ kururājamahārṇavaḥ
adṛśyata tadā rājaṃścandrodaya ivārṇavaḥ

