49 shlokas
- 1
संजय उवाच
केशवस्य तु तद्वाक्यं कर्णः श्रुत्वा हितं शुभम्
अब्रवीद् अभिसंपूज्य कृष्णं मधुनिषूदनम्
जानन्मां किं महाबाहो संमोहयितुम् इच्छसि
saṃjaya uvāca
keśavasya tu tadvākyaṃ karṇaḥ śrutvā hitaṃ śubham
abravīd abhisaṃpūjya kṛṣṇaṃ madhuniṣūdanam
jānanmāṃ kiṃ mahābāho saṃmohayitum icchasi
- 2
यो ऽयं पृथिव्याः कार्त्स्न्येन विनाशः समुपस्थितः
निमित्तं तत्र शकुनिर् अहं दुःशासनस्तथा
दुर्योधनश्च नृपतिर्धृतराष्ट्रसुतो ऽभवत्
yo 'yaṃ pṛthivyāḥ kārtsnyena vināśaḥ samupasthitaḥ
nimittaṃ tatra śakunir ahaṃ duḥśāsanastathā
duryodhanaśca nṛpatirdhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat
- 3
असंशयम् इदं कृष्ण महद्युद्धम् उपस्थितम्
पाण्डवानां कुरूणां च घोरं रुधिरकर्दमम्
asaṃśayam idaṃ kṛṣṇa mahadyuddham upasthitam
pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca ghoraṃ rudhirakardamam
- 4
राजानो राजपुत्राश्च दुर्योधनवशानुगाः
रणे शस्त्राग्निना दग्धाः प्राप्स्यन्ति यमसादनम्
rājāno rājaputrāśca duryodhanavaśānugāḥ
raṇe śastrāgninā dagdhāḥ prāpsyanti yamasādanam
- 5
स्वप्ना हि बहवो घोरा दृश्यन्ते मधुसूदन
निमित्तानि च घोराणि तथोत्पाताः सुदारुणाः
svapnā hi bahavo ghorā dṛśyante madhusūdana
nimittāni ca ghorāṇi tathotpātāḥ sudāruṇāḥ
- 6
पराजयं धार्तराष्ट्रे विजयं च युधिष्ठिरे
शंसन्त इव वार्ष्णेय विविधा लोमहर्षणाः
parājayaṃ dhārtarāṣṭre vijayaṃ ca yudhiṣṭhire
śaṃsanta iva vārṣṇeya vividhā lomaharṣaṇāḥ
- 7
प्राजापत्यं हि नक्षत्रं ग्रहस्तीक्ष्णो महाद्युतिः
शनैश्चरः पीडयति पीडयन्प्राणिनो ऽधिकम्
prājāpatyaṃ hi nakṣatraṃ grahastīkṣṇo mahādyutiḥ
śanaiścaraḥ pīḍayati pīḍayanprāṇino 'dhikam
- 8
कृत्वा चाङ्गारको वक्रं ज्येष्ठायां मधुसूदन
अनुराधां प्रार्थयते मैत्रं संशमयन्न् इव
kṛtvā cāṅgārako vakraṃ jyeṣṭhāyāṃ madhusūdana
anurādhāṃ prārthayate maitraṃ saṃśamayann iva
- 9
नूनं महद्भयं कृष्ण कुरूणां समुपस्थितम्
विशेषेण हि वार्ष्णेय चित्रां पीडयते ग्रहः
nūnaṃ mahadbhayaṃ kṛṣṇa kurūṇāṃ samupasthitam
viśeṣeṇa hi vārṣṇeya citrāṃ pīḍayate grahaḥ
- 10
सोमस्य लक्ष्म व्यावृत्तं राहुर् अर्कम् उपेष्यति
दिवश्चोल्काः पतन्त्येताः सनिर्घाताः सकम्पनाः
somasya lakṣma vyāvṛttaṃ rāhur arkam upeṣyati
divaścolkāḥ patantyetāḥ sanirghātāḥ sakampanāḥ
- 11
निष्टनन्ति च मातङ्गा मुञ्चन्त्यश्रूणि वाजिनः
पानीयं यवसं चापि नाभिनन्दन्ति माधव
niṣṭananti ca mātaṅgā muñcantyaśrūṇi vājinaḥ
pānīyaṃ yavasaṃ cāpi nābhinandanti mādhava
- 12
प्रादुर्भूतेषु चैतेषु भयम् आहुर् उपस्थितम्
निमित्तेषु महाबाहो दारुणं प्राणिनाशनम्
prādurbhūteṣu caiteṣu bhayam āhur upasthitam
nimitteṣu mahābāho dāruṇaṃ prāṇināśanam
- 13
अल्पे भुक्ते पुरीषं च प्रभूतम् इह दृश्यते
वाजिनां वारणानां च मनुष्याणां च केशव
alpe bhukte purīṣaṃ ca prabhūtam iha dṛśyate
vājināṃ vāraṇānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca keśava
- 14
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु सर्वेषु मधुसूदन
पराभवस्य तल्लिङ्गम् इति प्राहुर्मनीषिणः
dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu sarveṣu madhusūdana
parābhavasya talliṅgam iti prāhurmanīṣiṇaḥ
- 15
प्रहृष्टं वाहनं कृष्ण पाण्डवानां प्रचक्षते
प्रदक्षिणा मृगाश्चैव तत्तेषां जयलक्षणम्
prahṛṣṭaṃ vāhanaṃ kṛṣṇa pāṇḍavānāṃ pracakṣate
pradakṣiṇā mṛgāścaiva tatteṣāṃ jayalakṣaṇam
- 16
अपसव्या मृगाः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य केशव
वाचश्चाप्यशरीरिण्यस्तत्पराभवलक्षणम्
apasavyā mṛgāḥ sarve dhārtarāṣṭrasya keśava
vācaścāpyaśarīriṇyastatparābhavalakṣaṇam
- 17
मयूराः पुष्पशकुना हंसाः सारसचातकाः
जीवं जीवकसंघाश्चाप्यनुगच्छन्ति पाण्डवान्
mayūrāḥ puṣpaśakunā haṃsāḥ sārasacātakāḥ
jīvaṃ jīvakasaṃghāścāpyanugacchanti pāṇḍavān
- 18
गृध्राः काका बडाः श्येना यातुधानाः शलावृकाः
मक्षिकाणां च संघाता अनुगच्छन्ति कौरवान्
gṛdhrāḥ kākā baḍāḥ śyenā yātudhānāḥ śalāvṛkāḥ
makṣikāṇāṃ ca saṃghātā anugacchanti kauravān
- 19
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु भेरीणां नास्ति निस्वनः
अनाहताः पाण्डवानां नदन्ति पटहाः किल
dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu bherīṇāṃ nāsti nisvanaḥ
anāhatāḥ pāṇḍavānāṃ nadanti paṭahāḥ kila
- 20
उदपानाश्च नर्दन्ति यथा गोवृषभास्तथा
धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु तत्पराभवलक्षणम्
udapānāśca nardanti yathā govṛṣabhāstathā
dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu tatparābhavalakṣaṇam
- 21
मांसशोणितवर्षं च वृष्टं देवेन माधव
तथा गन्धर्वनगरं भानुमन्तम् उपस्थितम्
सप्राकारं सपरिखं सवप्रं चारुतोरणम्
māṃsaśoṇitavarṣaṃ ca vṛṣṭaṃ devena mādhava
tathā gandharvanagaraṃ bhānumantam upasthitam
saprākāraṃ saparikhaṃ savapraṃ cārutoraṇam
- 22
कृष्णश्च परिघस्तत्र भानुम् आवृत्य तिष्ठति
उदयास्तमये संध्ये वेदयानो महद्भयम्
एका सृग्वाशते घोरं तत्पराभवलक्षणम्
kṛṣṇaśca parighastatra bhānum āvṛtya tiṣṭhati
udayāstamaye saṃdhye vedayāno mahadbhayam
ekā sṛgvāśate ghoraṃ tatparābhavalakṣaṇam
- 23
कृष्णग्रीवाश्च शकुना लम्बमाना भयानकाः
संध्याम् अभिमुखा यान्ति तत्पराभवलक्षणम्
kṛṣṇagrīvāśca śakunā lambamānā bhayānakāḥ
saṃdhyām abhimukhā yānti tatparābhavalakṣaṇam
- 24
ब्राह्मणान्प्रथमं द्वेष्टि गुरूंश्च मधुसूदन
भृत्यान्भक्तिमतश्चापि तत्पराभवलक्षणम्
brāhmaṇānprathamaṃ dveṣṭi gurūṃśca madhusūdana
bhṛtyānbhaktimataścāpi tatparābhavalakṣaṇam
- 25
पूर्वा दिग्लोहिताकारा शस्त्रवर्णा च दक्षिणा
आमपात्रप्रतीकाशा पश्चिमा मधुसूदन
pūrvā diglohitākārā śastravarṇā ca dakṣiṇā
āmapātrapratīkāśā paścimā madhusūdana
- 26
प्रदीप्ताश्च दिशः सर्वा धार्तराष्ट्रस्य माधव
महद्भयं वेदयन्ति तस्मिन् उत्पातलक्षणे
pradīptāśca diśaḥ sarvā dhārtarāṣṭrasya mādhava
mahadbhayaṃ vedayanti tasmin utpātalakṣaṇe
- 27
सहस्रपादं प्रासादं स्वप्नान्ते स्म युधिष्ठिरः
अधिरोहन्मया दृष्टः सह भ्रातृभिर् अच्युत
sahasrapādaṃ prāsādaṃ svapnānte sma yudhiṣṭhiraḥ
adhirohanmayā dṛṣṭaḥ saha bhrātṛbhir acyuta
- 28
श्वेतोष्णीषाश्च दृश्यन्ते सर्वे ते शुक्लवाससः
आसनानि च शुभ्राणि सर्वेषाम् उपलक्षये
śvetoṣṇīṣāśca dṛśyante sarve te śuklavāsasaḥ
āsanāni ca śubhrāṇi sarveṣām upalakṣaye
- 29
तव चापि मया कृष्ण स्वप्नान्ते रुधिराविला
आन्त्रेण पृथिवी दृष्टा परिक्षिप्ता जनार्दन
tava cāpi mayā kṛṣṇa svapnānte rudhirāvilā
āntreṇa pṛthivī dṛṣṭā parikṣiptā janārdana
- 30
अस्थिसंचयम् आरूढश्चामितौजा युधिष्ठिरः
सुवर्णपात्र्यां संहृष्टो भुक्तवान्घृतपायसम्
asthisaṃcayam ārūḍhaścāmitaujā yudhiṣṭhiraḥ
suvarṇapātryāṃ saṃhṛṣṭo bhuktavānghṛtapāyasam

