22 shlokas
- 1
शल्य उवाच
ऋषयो ऽथाब्रुवन्सर्वे देवाश्च त्रिदशेश्वराः
अयं वै नहुषः श्रीमान्देवराज्ये ऽभिषिच्यताम्
ते गत्वाथाब्रुवन्सर्वे राजा नो भव पार्थिव
śalya uvāca
ṛṣayo 'thābruvansarve devāśca tridaśeśvarāḥ
ayaṃ vai nahuṣaḥ śrīmāndevarājye 'bhiṣicyatām
te gatvāthābruvansarve rājā no bhava pārthiva
- 2
स तान् उवाच नहुषो देवान् ऋषिगणांस्तथा
पितृभिः सहितान्राजन्परीप्सन्हितम् आत्मनः
sa tān uvāca nahuṣo devān ṛṣigaṇāṃstathā
pitṛbhiḥ sahitānrājanparīpsanhitam ātmanaḥ
- 3
दुर्बलो ऽहं न मे शक्तिर्भवतां परिपालने
बलवाञ्जायते राजा बलं शक्रे हि नित्यदा
durbalo 'haṃ na me śaktirbhavatāṃ paripālane
balavāñjāyate rājā balaṃ śakre hi nityadā
- 4
तम् अब्रुवन्पुनः सर्वे देवाः सर्षिपुरोगमाः
अस्माकं तपसा युक्तः पाहि राज्यं त्रिविष्टपे
tam abruvanpunaḥ sarve devāḥ sarṣipurogamāḥ
asmākaṃ tapasā yuktaḥ pāhi rājyaṃ triviṣṭape
- 5
परस्परभयं घोरम् अस्माकं हि न संशयः
अभिषिच्यस्व राजेन्द्र भव राजा त्रिविष्टपे
parasparabhayaṃ ghoram asmākaṃ hi na saṃśayaḥ
abhiṣicyasva rājendra bhava rājā triviṣṭape
- 6
देवदानवयक्षाणाम् ऋषीणां रक्षसां तथा
पितृगन्धर्वभूतानां चक्षुर्विषयवर्तिनाम्
तेज आदास्यसे पश्यन्बलवांश्च भविष्यसि
devadānavayakṣāṇām ṛṣīṇāṃ rakṣasāṃ tathā
pitṛgandharvabhūtānāṃ cakṣurviṣayavartinām
teja ādāsyase paśyanbalavāṃśca bhaviṣyasi
- 7
धर्मं पुरस्कृत्य सदा सर्वलोकाधिपो भव
ब्रह्मर्षींश्चापि देवांश्च गोपायस्व त्रिविष्टपे
dharmaṃ puraskṛtya sadā sarvalokādhipo bhava
brahmarṣīṃścāpi devāṃśca gopāyasva triviṣṭape
- 8
सुदुर्लभं वरं लब्ध्वा प्राप्य राज्यं त्रिविष्टपे
धर्मात्मा सततं भूत्वा कामात्मा समपद्यत
sudurlabhaṃ varaṃ labdhvā prāpya rājyaṃ triviṣṭape
dharmātmā satataṃ bhūtvā kāmātmā samapadyata
- 9
देवोद्यानेषु सर्वेषु नन्दनोपवनेषु च
कैलासे हिमवत्पृष्ठे मन्दरे श्वेतपर्वते
सह्ये महेन्द्रे मलये समुद्रेषु सरित्सु च
devodyāneṣu sarveṣu nandanopavaneṣu ca
kailāse himavatpṛṣṭhe mandare śvetaparvate
sahye mahendre malaye samudreṣu saritsu ca
- 10
अप्सरोभिः परिवृतो देवकन्यासमावृतः
नहुषो देवराजः सन्क्रीडन्बहुविधं तदा
apsarobhiḥ parivṛto devakanyāsamāvṛtaḥ
nahuṣo devarājaḥ sankrīḍanbahuvidhaṃ tadā
- 11
शृण्वन्दिव्या बहुविधाः कथाः श्रुतिमनोहराः
वादित्राणि च सर्वाणि गीतं च मधुरस्वरम्
śṛṇvandivyā bahuvidhāḥ kathāḥ śrutimanoharāḥ
vāditrāṇi ca sarvāṇi gītaṃ ca madhurasvaram
- 12
विश्वावसुर्नारदश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः
ऋतवः षट्च देवेन्द्रं मूर्तिमन्त उपस्थिताः
मारुतः सुरभिर्वाति मनोज्ञः सुखशीतलः
viśvāvasurnāradaśca gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ
ṛtavaḥ ṣaṭca devendraṃ mūrtimanta upasthitāḥ
mārutaḥ surabhirvāti manojñaḥ sukhaśītalaḥ
- 13
एवं हि क्रीडतस्तस्य नहुषस्य महात्मनः
सम्प्राप्ता दर्शनं देवी शक्रस्य महिषी प्रिया
evaṃ hi krīḍatastasya nahuṣasya mahātmanaḥ
samprāptā darśanaṃ devī śakrasya mahiṣī priyā
- 14
स तां संदृश्य दुष्टात्मा प्राह सर्वान्सभासदः
इन्द्रस्य महिषी देवी कस्मान्मां नोपतिष्ठति
sa tāṃ saṃdṛśya duṣṭātmā prāha sarvānsabhāsadaḥ
indrasya mahiṣī devī kasmānmāṃ nopatiṣṭhati
- 15
अहम् इन्द्रो ऽस्मि देवानां लोकानां च तथेश्वरः
आगच्छतु शची मह्यं क्षिप्रम् अद्य निवेशनम्
aham indro 'smi devānāṃ lokānāṃ ca tatheśvaraḥ
āgacchatu śacī mahyaṃ kṣipram adya niveśanam
- 16
तच्छ्रुत्वा दुर्मना देवी बृहस्पतिम् उवाच ह
रक्ष मां नहुषाद्ब्रह्मंस्तवास्मि शरणं गता
tacchrutvā durmanā devī bṛhaspatim uvāca ha
rakṣa māṃ nahuṣādbrahmaṃstavāsmi śaraṇaṃ gatā
- 17
सर्वलक्षणसम्पन्नां ब्रह्मस्त्वं मां प्रभाषसे
देवराजस्य दयिताम् अत्यन्तसुखभागिनीम्
sarvalakṣaṇasampannāṃ brahmastvaṃ māṃ prabhāṣase
devarājasya dayitām atyantasukhabhāginīm
- 18
अवैधव्येन संयुक्ताम् एकपत्नीं पतिव्रताम्
उक्तवान् असि मां पूर्वम् ऋतां तां कुरु वै गिरम्
avaidhavyena saṃyuktām ekapatnīṃ pativratām
uktavān asi māṃ pūrvam ṛtāṃ tāṃ kuru vai giram
- 19
नोक्तपूर्वं च भगवन्मृषा ते किंचिद् ईश्वर
तस्माद् एतद्भवेत्सत्यं त्वयोक्तं द्विजसत्तम
noktapūrvaṃ ca bhagavanmṛṣā te kiṃcid īśvara
tasmād etadbhavetsatyaṃ tvayoktaṃ dvijasattama
- 20
बृहस्पतिर् अथोवाच इन्द्राणीं भयमोहिताम्
यद् उक्तासि मया देवि सत्यं तद्भविता ध्रुवम्
bṛhaspatir athovāca indrāṇīṃ bhayamohitām
yad uktāsi mayā devi satyaṃ tadbhavitā dhruvam
- 21
द्रक्ष्यसे देवराजानम् इन्द्रं शीघ्रम् इहागतम्
न भेतव्यं च नहुषात्सत्यम् एतद्ब्रवीमि ते
समानयिष्ये शक्रेण नचिराद्भवतीम् अहम्
drakṣyase devarājānam indraṃ śīghram ihāgatam
na bhetavyaṃ ca nahuṣātsatyam etadbravīmi te
samānayiṣye śakreṇa nacirādbhavatīm aham
- 22
अथ शुश्राव नहुष इन्द्राणीं शरणं गताम्
बृहस्पतेर् अङ्गिरसश्चुक्रोध स नृपस्तदा
atha śuśrāva nahuṣa indrāṇīṃ śaraṇaṃ gatām
bṛhaspater aṅgirasaścukrodha sa nṛpastadā

