29 shlokas
- 1
नारद उवाच
सूतो ऽयं मातलिर्नाम शक्रस्य दयितः सुहृत्
शुचिः शीलगुणोपेतस्तेजस्वी वीर्यवान्बली
nārada uvāca
sūto 'yaṃ mātalirnāma śakrasya dayitaḥ suhṛt
śuciḥ śīlaguṇopetastejasvī vīryavānbalī
- 2
शक्रस्यायं सखा चैव मन्त्री सारथिर् एव च
अल्पान्तरप्रभावश्च वासवेन रणे रणे
śakrasyāyaṃ sakhā caiva mantrī sārathir eva ca
alpāntaraprabhāvaśca vāsavena raṇe raṇe
- 3
अयं हरिसहस्रेण युक्तं जैत्रं रथोत्तमम्
देवासुरेषु युद्धेषु मनसैव नियच्छति
ayaṃ harisahasreṇa yuktaṃ jaitraṃ rathottamam
devāsureṣu yuddheṣu manasaiva niyacchati
- 4
अनेन विजितान् अश्वैर्दोर्भ्यां जयति वासवः
अनेन प्रहृते पूर्वं बलभित्प्रहरत्युत
anena vijitān aśvairdorbhyāṃ jayati vāsavaḥ
anena prahṛte pūrvaṃ balabhitpraharatyuta
- 5
अस्य कन्या वरारोहा रूपेणासदृशी भुवि
सत्त्वशीलगुणोपेता गुणकेशीति विश्रुता
asya kanyā varārohā rūpeṇāsadṛśī bhuvi
sattvaśīlaguṇopetā guṇakeśīti viśrutā
- 6
तस्यास्य यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यम् अमरद्युते
सुमुखो भवतः पौत्रो रोचते दुहितुः पतिः
tasyāsya yatnāccaratastrailokyam amaradyute
sumukho bhavataḥ pautro rocate duhituḥ patiḥ
- 7
यदि ते रोचते सौम्य भुजगोत्तम माचिरम्
क्रियताम् आर्यक क्षिप्रं बुद्धिः कन्याप्रतिग्रहे
yadi te rocate saumya bhujagottama māciram
kriyatām āryaka kṣipraṃ buddhiḥ kanyāpratigrahe
- 8
यथा विष्णुकुले लक्ष्मीर्यथा स्वाहा विभावसोः
कुले तव तथैवास्तु गुणकेशी सुमध्यमा
yathā viṣṇukule lakṣmīryathā svāhā vibhāvasoḥ
kule tava tathaivāstu guṇakeśī sumadhyamā
- 9
पौत्रस्यार्थे भवांस्तस्माद्गुणकेशीं प्रतीच्छतु
सदृशीं प्रतिरूपस्य वासवस्य शचीम् इव
pautrasyārthe bhavāṃstasmādguṇakeśīṃ pratīcchatu
sadṛśīṃ pratirūpasya vāsavasya śacīm iva
- 10
पितृहीनम् अपि ह्येनं गुणतो वरयामहे
बहुमानाच्च भवतस्तथैवैरावतस्य च
सुमुखस्य गुणैश्चैव शीलशौचदमादिभिः
pitṛhīnam api hyenaṃ guṇato varayāmahe
bahumānācca bhavatastathaivairāvatasya ca
sumukhasya guṇaiścaiva śīlaśaucadamādibhiḥ
- 11
अभिगम्य स्वयं कन्याम् अयं दातुं समुद्यतः
मातलेस्तस्य संमानं कर्तुम् अर्हो भवान् अपि
abhigamya svayaṃ kanyām ayaṃ dātuṃ samudyataḥ
mātalestasya saṃmānaṃ kartum arho bhavān api
- 12
कण्व उवाच
स तु दीनः प्रहृष्टश्च प्राह नारदम् आर्यकः
व्रियमाणे तथा पौत्रे पुत्रे च निधनं गते
kaṇva uvāca
sa tu dīnaḥ prahṛṣṭaśca prāha nāradam āryakaḥ
vriyamāṇe tathā pautre putre ca nidhanaṃ gate
- 13
न मे नैतद्बहुमतं देवर्षे वचनं तव
सखा शक्रस्य संयुक्तः कस्यायं नेप्सितो भवेत्
na me naitadbahumataṃ devarṣe vacanaṃ tava
sakhā śakrasya saṃyuktaḥ kasyāyaṃ nepsito bhavet
- 14
कारणस्य तु दौर्बल्याच्चिन्तयामि महामुने
अस्य देहकरस्तात मम पुत्रो महाद्युते
भक्षितो वैनतेयेन दुःखार्तास्तेन वै वयम्
kāraṇasya tu daurbalyāccintayāmi mahāmune
asya dehakarastāta mama putro mahādyute
bhakṣito vainateyena duḥkhārtāstena vai vayam
- 15
पुनर् एव च तेनोक्तं वैनतेयेन गच्छता
मासेनान्येन सुमुखं भक्षयिष्य इति प्रभो
punar eva ca tenoktaṃ vainateyena gacchatā
māsenānyena sumukhaṃ bhakṣayiṣya iti prabho
- 16
ध्रुवं तथा तद्भविता जानीमस्तस्य निश्चयम्
तेन हर्षः प्रनष्टो मे सुपर्णवचनेन वै
dhruvaṃ tathā tadbhavitā jānīmastasya niścayam
tena harṣaḥ pranaṣṭo me suparṇavacanena vai
- 17
मातलिस्त्वब्रवीद् एनं बुद्धिर् अत्र कृता मया
जामातृभावेन वृतः सुमुखस्तव पुत्रजः
mātalistvabravīd enaṃ buddhir atra kṛtā mayā
jāmātṛbhāvena vṛtaḥ sumukhastava putrajaḥ
- 18
सो ऽयं मया च सहितो नारदेन च पन्नगः
त्रिलोकेशं सुरपतिं गत्वा पश्यतु वासवम्
so 'yaṃ mayā ca sahito nāradena ca pannagaḥ
trilokeśaṃ surapatiṃ gatvā paśyatu vāsavam
- 19
शेषेणैवास्य कार्येण प्रज्ञास्याम्यहम् आयुषः
सुपर्णस्य विघाते च प्रयतिष्यामि सत्तम
śeṣeṇaivāsya kāryeṇa prajñāsyāmyaham āyuṣaḥ
suparṇasya vighāte ca prayatiṣyāmi sattama
- 20
सुमुखश्च मया सार्धं देवेशम् अभिगच्छतु
कार्यसंसाधनार्थाय स्वस्ति ते ऽस्तु भुजंगम
sumukhaśca mayā sārdhaṃ deveśam abhigacchatu
kāryasaṃsādhanārthāya svasti te 'stu bhujaṃgama
- 21
ततस्ते सुमुखं गृह्य सर्व एव महौजसः
ददृशुः शक्रम् आसीनं देवराजं महाद्युतिम्
tataste sumukhaṃ gṛhya sarva eva mahaujasaḥ
dadṛśuḥ śakram āsīnaṃ devarājaṃ mahādyutim
- 22
संगत्या तत्र भगवान्विष्णुर् आसीच्चतुर्भुजः
ततस्तत्सर्वम् आचख्यौ नारदो मातलिं प्रति
saṃgatyā tatra bhagavānviṣṇur āsīccaturbhujaḥ
tatastatsarvam ācakhyau nārado mātaliṃ prati
- 23
ततः पुरंदरं विष्णुर् उवाच भुवनेश्वरम्
अमृतं दीयताम् अस्मै क्रियताम् अमरैः समः
tataḥ puraṃdaraṃ viṣṇur uvāca bhuvaneśvaram
amṛtaṃ dīyatām asmai kriyatām amaraiḥ samaḥ
- 24
मातलिर्नारदश्चैव सुमुखश्चैव वासव
लभन्तां भवतः कामात्कामम् एतं यथेप्सितम्
mātalirnāradaścaiva sumukhaścaiva vāsava
labhantāṃ bhavataḥ kāmātkāmam etaṃ yathepsitam
- 25
पुरंदरो ऽथ संचिन्त्य वैनतेयपराक्रमम्
विष्णुम् एवाब्रवीद् एनं भवान् एव ददात्विति
puraṃdaro 'tha saṃcintya vainateyaparākramam
viṣṇum evābravīd enaṃ bhavān eva dadātviti
- 26
विष्णुर् उवाच
ईशस्त्वम् असि लोकानां चराणाम् अचराश्च ये
त्वया दत्तम् अदत्तं कः कर्तुम् उत्सहते विभो
viṣṇur uvāca
īśastvam asi lokānāṃ carāṇām acarāśca ye
tvayā dattam adattaṃ kaḥ kartum utsahate vibho
- 27
कण्व उवाच
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै पन्नगायायुर् उत्तमम्
न त्वेनम् अमृतप्राशं चकार बलवृत्रहा
kaṇva uvāca
prādācchakrastatastasmai pannagāyāyur uttamam
na tvenam amṛtaprāśaṃ cakāra balavṛtrahā
- 28
लब्ध्वा वरं तु सुमुखः सुमुखः संबभूव ह
कृतदारो यथाकामं जगाम च गृहान्प्रति
labdhvā varaṃ tu sumukhaḥ sumukhaḥ saṃbabhūva ha
kṛtadāro yathākāmaṃ jagāma ca gṛhānprati
- 29
नारदस्त्वार्यकश्चैव कृतकार्यौ मुदा युतौ
प्रतिजग्मतुर् अभ्यर्च्य देवराजं महाद्युतिम्
nāradastvāryakaścaiva kṛtakāryau mudā yutau
pratijagmatur abhyarcya devarājaṃ mahādyutim

