11 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
अनुक्तं यदि ते किंचिद्वाचा विदुर विद्यते
तन्मे शुश्रूषवे ब्रूहि विचित्राणि हि भाषसे
dhṛtarāṣṭra uvāca
anuktaṃ yadi te kiṃcidvācā vidura vidyate
tanme śuśrūṣave brūhi vicitrāṇi hi bhāṣase
- 2
विदुर उवाच
धृतराष्ट्र कुमारो वै यः पुराणः सनातनः
सनत्सुजातः प्रोवाच मृत्युर्नास्तीति भारत
vidura uvāca
dhṛtarāṣṭra kumāro vai yaḥ purāṇaḥ sanātanaḥ
sanatsujātaḥ provāca mṛtyurnāstīti bhārata
- 3
स ते गुह्यान्प्रकाशांश्च सर्वान्हृदयसंश्रयान्
प्रवक्ष्यति महाराज सर्वबुद्धिमतां वरः
sa te guhyānprakāśāṃśca sarvānhṛdayasaṃśrayān
pravakṣyati mahārāja sarvabuddhimatāṃ varaḥ
- 4
धृतराष्ट्र उवाच
किं त्वं न वेद तद्भूयो यन्मे ब्रूयात्सनातनः
त्वम् एव विदुर ब्रूहि प्रज्ञाशेषो ऽस्ति चेत्तव
dhṛtarāṣṭra uvāca
kiṃ tvaṃ na veda tadbhūyo yanme brūyātsanātanaḥ
tvam eva vidura brūhi prajñāśeṣo 'sti cettava
- 5
विदुर उवाच
शूद्रयोनावहं जातो नातो ऽन्यद्वक्तुम् उत्सहे
कुमारस्य तु या बुद्धिर्वेद तां शाश्वतीम् अहम्
vidura uvāca
śūdrayonāvahaṃ jāto nāto 'nyadvaktum utsahe
kumārasya tu yā buddhirveda tāṃ śāśvatīm aham
- 6
ब्राह्मीं हि योनिम् आपन्नः सुगुह्यम् अपि यो वदेत्
न तेन गर्ह्यो देवानां तस्माद् एतद्ब्रवीमि ते
brāhmīṃ hi yonim āpannaḥ suguhyam api yo vadet
na tena garhyo devānāṃ tasmād etadbravīmi te
- 7
धृतराष्ट्र उवाच
ब्रवीहि विदुर त्वं मे पुराणं तं सनातनम्
कथम् एतेन देहेन स्याद् इहैव समागमः
dhṛtarāṣṭra uvāca
bravīhi vidura tvaṃ me purāṇaṃ taṃ sanātanam
katham etena dehena syād ihaiva samāgamaḥ
- 8
वैशंपायन उवाच
चिन्तयामास विदुरस्तम् ऋषिं संशितव्रतम्
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास भारत
vaiśaṃpāyana uvāca
cintayāmāsa vidurastam ṛṣiṃ saṃśitavratam
sa ca taccintitaṃ jñātvā darśayāmāsa bhārata
- 9
स चैनं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा
सुखोपविष्टं विश्रान्तम् अथैनं विदुरो ऽब्रवीत्
sa cainaṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntam athainaṃ viduro 'bravīt
- 10
भगवन्संशयः कश्चिद्धृतराष्ट्रस्य मानसे
यो न शक्यो मया वक्तुं तम् अस्मै वक्तुम् अर्हसि
यं श्रुत्वायं मनुष्येन्द्रः सुखदुःखातिगो भवेत्
bhagavansaṃśayaḥ kaściddhṛtarāṣṭrasya mānase
yo na śakyo mayā vaktuṃ tam asmai vaktum arhasi
yaṃ śrutvāyaṃ manuṣyendraḥ sukhaduḥkhātigo bhavet
- 11
लाभालाभौ प्रियद्वेष्यौ यथैनं न जरान्तकौ
विषहेरन्भयामर्षौ क्षुत्पिपासे मदोद्भवौ
अरतिश्चैव तन्द्री च कामक्रोधौ क्षयोदयौ
lābhālābhau priyadveṣyau yathainaṃ na jarāntakau
viṣaheranbhayāmarṣau kṣutpipāse madodbhavau
aratiścaiva tandrī ca kāmakrodhau kṣayodayau

