21 shlokas
- 1
सुपर्ण उवाच
इयं विवस्वता पूर्वं श्रौतेन विधिना किल
गुरवे दक्षिणा दत्ता दक्षिणेत्युच्यते ऽथ दिक्
suparṇa uvāca
iyaṃ vivasvatā pūrvaṃ śrautena vidhinā kila
gurave dakṣiṇā dattā dakṣiṇetyucyate 'tha dik
- 2
अत्र लोकत्रयस्यास्य पितृपक्षः प्रतिष्ठितः
अत्रोष्मपानां देवानां निवासः श्रूयते द्विज
atra lokatrayasyāsya pitṛpakṣaḥ pratiṣṭhitaḥ
atroṣmapānāṃ devānāṃ nivāsaḥ śrūyate dvija
- 3
अत्र विश्वे सदा देवाः पितृभिः सार्धम् आसते
इज्यमानाः स्म लोकेषु सम्प्राप्तास्तुल्यभागताम्
atra viśve sadā devāḥ pitṛbhiḥ sārdham āsate
ijyamānāḥ sma lokeṣu samprāptāstulyabhāgatām
- 4
एतद्द्वितीयं धर्मस्य द्वारम् आचक्षते द्विज
त्रुटिशो लवशश्चात्र गण्यते कालनिश्चयः
etaddvitīyaṃ dharmasya dvāram ācakṣate dvija
truṭiśo lavaśaścātra gaṇyate kālaniścayaḥ
- 5
अत्र देवर्षयो नित्यं पितृलोकर्षयस्तथा
तथा राजर्षयः सर्वे निवसन्ति गतव्यथाः
atra devarṣayo nityaṃ pitṛlokarṣayastathā
tathā rājarṣayaḥ sarve nivasanti gatavyathāḥ
- 6
अत्र धर्मश्च सत्यं च कर्म चात्र निशाम्यते
गतिर् एषा द्विजश्रेष्ठ कर्मणात्मावसादिनः
atra dharmaśca satyaṃ ca karma cātra niśāmyate
gatir eṣā dvijaśreṣṭha karmaṇātmāvasādinaḥ
- 7
एषा दिक्सा द्विजश्रेष्ठ यां सर्वः प्रतिपद्यते
वृता त्वनवबोधेन सुखं तेन न गम्यते
eṣā diksā dvijaśreṣṭha yāṃ sarvaḥ pratipadyate
vṛtā tvanavabodhena sukhaṃ tena na gamyate
- 8
नैरृतानां सहस्राणि बहून्यत्र द्विजर्षभ
सृष्टानि प्रतिकूलानि द्रष्टव्यान्यकृतात्मभिः
nairṛtānāṃ sahasrāṇi bahūnyatra dvijarṣabha
sṛṣṭāni pratikūlāni draṣṭavyānyakṛtātmabhiḥ
- 9
अत्र मन्दरकुञ्जेषु विप्रर्षिसदनेषु च
गन्धर्वा गान्ति गाथा वै चित्तबुद्धिहरा द्विज
atra mandarakuñjeṣu viprarṣisadaneṣu ca
gandharvā gānti gāthā vai cittabuddhiharā dvija
- 10
अत्र सामानि गाथाभिः श्रुत्वा गीतानि रैवतः
गतदारो गतामात्यो गतराज्यो वनं गतः
atra sāmāni gāthābhiḥ śrutvā gītāni raivataḥ
gatadāro gatāmātyo gatarājyo vanaṃ gataḥ
- 11
अत्र सावर्णिना चैव यवक्रीतात्मजेन च
मर्यादा स्थापिता ब्रह्मन्यां सूर्यो नातिवर्तते
atra sāvarṇinā caiva yavakrītātmajena ca
maryādā sthāpitā brahmanyāṃ sūryo nātivartate
- 12
अत्र राक्षसराजेन पौलस्त्येन महात्मना
रावणेन तपश्चीर्त्वा सुरेभ्यो ऽमरता वृता
atra rākṣasarājena paulastyena mahātmanā
rāvaṇena tapaścīrtvā surebhyo 'maratā vṛtā
- 13
अत्र वृत्तेन वृत्रो ऽपि शक्रशत्रुत्वम् ईयिवान्
अत्र सर्वासवः प्राप्ताः पुनर्गच्छन्ति पञ्चधा
atra vṛttena vṛtro 'pi śakraśatrutvam īyivān
atra sarvāsavaḥ prāptāḥ punargacchanti pañcadhā
- 14
अत्र दुष्कृतकर्माणो नराः पच्यन्ति गालव
अत्र वैतरणी नाम नदी वितरणैर्वृता
अत्र गत्वा सुखस्यान्तं दुःखस्यान्तं प्रपद्यते
atra duṣkṛtakarmāṇo narāḥ pacyanti gālava
atra vaitaraṇī nāma nadī vitaraṇairvṛtā
atra gatvā sukhasyāntaṃ duḥkhasyāntaṃ prapadyate
- 15
अत्रावृत्तो दिनकरः क्षरते सुरसं पयः
काष्ठां चासाद्य धानिष्ठां हिमम् उत्सृजते पुनः
atrāvṛtto dinakaraḥ kṣarate surasaṃ payaḥ
kāṣṭhāṃ cāsādya dhāniṣṭhāṃ himam utsṛjate punaḥ
- 16
अत्राहं गालव पुरा क्षुधार्तः परिचिन्तयन्
लब्धवान्युध्यमानौ द्वौ बृहन्तौ गजकच्छपौ
atrāhaṃ gālava purā kṣudhārtaḥ paricintayan
labdhavānyudhyamānau dvau bṛhantau gajakacchapau
- 17
अत्र शक्रधनुर्नाम सूर्याज्जातो महान् ऋषिः
विदुर्यं कपिलं देवं येनात्ताः सगरात्मजाः
atra śakradhanurnāma sūryājjāto mahān ṛṣiḥ
viduryaṃ kapilaṃ devaṃ yenāttāḥ sagarātmajāḥ
- 18
अत्र सिद्धाः शिवा नाम ब्राह्मणा वेदपारगाः
अधीत्य सखिलान्वेदान् आलभन्ते यमक्षयम्
atra siddhāḥ śivā nāma brāhmaṇā vedapāragāḥ
adhītya sakhilānvedān ālabhante yamakṣayam
- 19
अत्र भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता
तक्षकेण च नागेन तथैवैरावतेन च
atra bhogavatī nāma purī vāsukipālitā
takṣakeṇa ca nāgena tathaivairāvatena ca
- 20
अत्र निर्याणकालेषु तमः सम्प्राप्यते महत्
अभेद्यं भास्करेणापि स्वयं वा कृष्णवर्त्मना
atra niryāṇakāleṣu tamaḥ samprāpyate mahat
abhedyaṃ bhāskareṇāpi svayaṃ vā kṛṣṇavartmanā
- 21
एष तस्यापि ते मार्गः परितापस्य गालव
ब्रूहि मे यदि गन्तव्यं प्रतीचीं शृणु वा मम
eṣa tasyāpi te mārgaḥ paritāpasya gālava
brūhi me yadi gantavyaṃ pratīcīṃ śṛṇu vā mama

