28 shlokas
- 1
संजय उवाच
ततो दुःशासनो राजञ्शैनेयं समुपाद्रवत्
किरञ्शरसहस्राणि पर्जन्य इव वृष्टिमान्
saṃjaya uvāca
tato duḥśāsano rājañśaineyaṃ samupādravat
kirañśarasahasrāṇi parjanya iva vṛṣṭimān
- 2
स विद्ध्वा सात्यकिं षष्ट्या तथा षोडशभिः शरैः
नाकम्पयत्स्थितं युद्धे मैनाकम् इव पर्वतम्
sa viddhvā sātyakiṃ ṣaṣṭyā tathā ṣoḍaśabhiḥ śaraiḥ
nākampayatsthitaṃ yuddhe mainākam iva parvatam
- 3
स तु दुःशासनं वीरः सायकैर् आवृणोद्भृशम्
मशकं समनुप्राप्तम् ऊर्णनाभिर् इवोर्णया
sa tu duḥśāsanaṃ vīraḥ sāyakair āvṛṇodbhṛśam
maśakaṃ samanuprāptam ūrṇanābhir ivorṇayā
- 4
दृष्ट्वा दुःशासनं राजा तथा शरशताचितम्
त्रिगर्तांश्चोदयामास युयुधानरथं प्रति
dṛṣṭvā duḥśāsanaṃ rājā tathā śaraśatācitam
trigartāṃścodayāmāsa yuyudhānarathaṃ prati
- 5
ते ऽगच्छन्युयुधानस्य समीपं क्रूरकारिणः
त्रिगर्तानां त्रिसाहस्रा रथा युद्धविशारदाः
te 'gacchanyuyudhānasya samīpaṃ krūrakāriṇaḥ
trigartānāṃ trisāhasrā rathā yuddhaviśāradāḥ
- 6
ते तु तं रथवंशेन महता पर्यवारयन्
स्थिरां कृत्वा मतिं युद्धे भूत्वा संशप्तका मिथः
te tu taṃ rathavaṃśena mahatā paryavārayan
sthirāṃ kṛtvā matiṃ yuddhe bhūtvā saṃśaptakā mithaḥ
- 7
तेषां प्रयततां युद्धे शरवर्षाणि मुञ्चताम्
योधान्पञ्चशतान्मुख्यान् अग्रानीके व्यपोथयत्
teṣāṃ prayatatāṃ yuddhe śaravarṣāṇi muñcatām
yodhānpañcaśatānmukhyān agrānīke vyapothayat
- 8
ते ऽपतन्त हतास्तूर्णं शिनिप्रवरसायकैः
महामारुतवेगेन रुग्णा इव महाद्रुमाः
te 'patanta hatāstūrṇaṃ śinipravarasāyakaiḥ
mahāmārutavegena rugṇā iva mahādrumāḥ
- 9
रथैश्च बहुधा छिन्नैर्ध्वजैश्चैव विशां पते
हयैश्च कनकापीडैः पतितैस्तत्र मेदिनी
rathaiśca bahudhā chinnairdhvajaiścaiva viśāṃ pate
hayaiśca kanakāpīḍaiḥ patitaistatra medinī
- 10
शैनेयशरसंकृत्तैः शोणितौघपरिप्लुतैः
अशोभत महाराज किंशुकैर् इव पुष्पितैः
śaineyaśarasaṃkṛttaiḥ śoṇitaughapariplutaiḥ
aśobhata mahārāja kiṃśukair iva puṣpitaiḥ
- 11
ते वध्यमानाः समरे युयुधानेन तावकाः
त्रातारं नाध्यगच्छन्त पङ्कमग्ना इव द्विपाः
te vadhyamānāḥ samare yuyudhānena tāvakāḥ
trātāraṃ nādhyagacchanta paṅkamagnā iva dvipāḥ
- 12
ततस्ते पर्यवर्तन्त सर्वे द्रोणरथं प्रति
भयात्पतगराजस्य गर्तानीव महोरगाः
tataste paryavartanta sarve droṇarathaṃ prati
bhayātpatagarājasya gartānīva mahoragāḥ
- 13
हत्वा पञ्चशतान्योधाञ्शरैर् आशीविषोपमैः
प्रायात्स शनकैर्वीरो धनंजयरथं प्रति
hatvā pañcaśatānyodhāñśarair āśīviṣopamaiḥ
prāyātsa śanakairvīro dhanaṃjayarathaṃ prati
- 14
तं प्रयान्तं नरश्रेष्ठं पुत्रो दुःशासनस्तव
विव्याध नवभिस्तूर्णं शरैः संनतपर्वभिः
taṃ prayāntaṃ naraśreṣṭhaṃ putro duḥśāsanastava
vivyādha navabhistūrṇaṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 15
स तु तं प्रतिविव्याध पञ्चभिर्निशितैः शरैः
रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासो गार्ध्रपत्रैर् अजिह्मगैः
sa tu taṃ prativivyādha pañcabhirniśitaiḥ śaraiḥ
rukmapuṅkhairmaheṣvāso gārdhrapatrair ajihmagaiḥ
- 16
सात्यकिं तु महाराज प्रहसन्न् इव भारत
दुःशासनस्त्रिभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः
sātyakiṃ tu mahārāja prahasann iva bhārata
duḥśāsanastribhirviddhvā punarvivyādha pañcabhiḥ
- 17
शैनेयस्तव पुत्रं तु विद्ध्वा पञ्चभिर् आशुगैः
धनुश्चास्य रणे छित्त्वा विस्मयन्न् अर्जुनं ययौ
śaineyastava putraṃ tu viddhvā pañcabhir āśugaiḥ
dhanuścāsya raṇe chittvā vismayann arjunaṃ yayau
- 18
ततो दुःशासनः क्रुद्धो वृष्णिवीराय गच्छते
सर्वपारशवीं शक्तिं विससर्ज जिघांसया
tato duḥśāsanaḥ kruddho vṛṣṇivīrāya gacchate
sarvapāraśavīṃ śaktiṃ visasarja jighāṃsayā
- 19
तां तु शक्तिं तदा घोरां तव पुत्रस्य सात्यकिः
चिछेद शतधा राजन्निशितैः कङ्कपत्रिभिः
tāṃ tu śaktiṃ tadā ghorāṃ tava putrasya sātyakiḥ
cicheda śatadhā rājanniśitaiḥ kaṅkapatribhiḥ
- 20
अथान्यद्धनुर् आदाय पुत्रस्तव जनेश्वर
सात्यकिं दशभिर्विद्ध्वा सिंहनादं ननाद ह
athānyaddhanur ādāya putrastava janeśvara
sātyakiṃ daśabhirviddhvā siṃhanādaṃ nanāda ha
- 21
सात्यकिस्तु रणे क्रुद्धो मोहयित्वा सुतं तव
शरैर् अग्निशिखाकारैर् आजघान स्तनान्तरे
सर्वायसैस्तीक्ष्णवक्त्रैर् अष्टाभिर्विव्यधे पुनः
sātyakistu raṇe kruddho mohayitvā sutaṃ tava
śarair agniśikhākārair ājaghāna stanāntare
sarvāyasaistīkṣṇavaktrair aṣṭābhirvivyadhe punaḥ
- 22
दुःशासनस्तु विंशत्या सात्यकिं प्रत्यविध्यत
सात्वतो ऽपि महाराज तं विव्याध स्तनान्तरे
त्रिभिर् एव महावेगैः शरैः संनतपर्वभिः
duḥśāsanastu viṃśatyā sātyakiṃ pratyavidhyata
sātvato 'pi mahārāja taṃ vivyādha stanāntare
tribhir eva mahāvegaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 23
ततो ऽस्य वाहान्निशितैः शरैर्जघ्ने महारथः
सारथिं च सुसंक्रुद्धः शरैः संनतपर्वभिः
tato 'sya vāhānniśitaiḥ śarairjaghne mahārathaḥ
sārathiṃ ca susaṃkruddhaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 24
धनुर् एकेन भल्लेन हस्तावापं च पञ्चभिः
ध्वजं च रथशक्तिं च भल्लाभ्यां परमास्त्रवित्
चिछेद विशिखैस्तीक्ष्णैस्तथोभौ पार्ष्णिसारथी
dhanur ekena bhallena hastāvāpaṃ ca pañcabhiḥ
dhvajaṃ ca rathaśaktiṃ ca bhallābhyāṃ paramāstravit
cicheda viśikhaistīkṣṇaistathobhau pārṣṇisārathī
- 25
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
त्रिगर्तसेनापतिना स्वरथेनापवाहितः
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ
trigartasenāpatinā svarathenāpavāhitaḥ
- 26
तम् अभिद्रुत्य शैनेयो मुहूर्तम् इव भारत
न जघान महाबाहुर्भीमसेनवचः स्मरन्
tam abhidrutya śaineyo muhūrtam iva bhārata
na jaghāna mahābāhurbhīmasenavacaḥ smaran
- 27
भीमसेनेन हि वधः सुतानां तव भारत
प्रतिज्ञातः सभामध्ये सर्वेषाम् एव संयुगे
bhīmasenena hi vadhaḥ sutānāṃ tava bhārata
pratijñātaḥ sabhāmadhye sarveṣām eva saṃyuge
- 28
तथा दुःशासनं जित्वा सात्यकिः संयुगे प्रभो
जगाम त्वरितो राजन्येन यातो धनंजयः
tathā duḥśāsanaṃ jitvā sātyakiḥ saṃyuge prabho
jagāma tvarito rājanyena yāto dhanaṃjayaḥ

